# Latina alfabeto

| Bazala latina alfabeto |
| --- |
| Aa | Bb | Cc | Dd |
| Ee | Ff | Gg | Hh |
| Ii | Jj | Kk | Ll |
| Mm | Nn | Oo | Pp |
| Qq | Rr | Ss | Tt |
| Uu | Vv | Ww | Xx |
| Yy | Zz |

**Latina alfabeto** esas la skripto-sistemo uzita unesmafoye dal Romani por skribar Latina linguo. Lua bazala literi esas  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z.

Latina alfabeto ne suficas por skribar omna lingui, e nova literi e diakritiki kreesis ed adjuntesis a la bazal alfabeto. Nova litero-signi esas, exemple Ç Å Ä Ö Ã Õ Ñ e Š, Ž. Omna skribita (literala) linguo havas literi en propra ordino.

La developo di Latinala literi originis de Egiptiana hieroglifi. En l'anciena Egiptia la texti skribesis per imajo-signi (ideografio). Ula signo povis expresar tota ula vorto, ma proxim la fino dil anciena rejio Egiptiana, altra signi kreesis por expresar silabi o foni. Pose l'imaji transformis en Sinaia formi qui esis modeli por Semida e Foinikiana literi en areo di Siria e Palestina. En Foinikia on uzis literi nur por konsonanto-soni. Grekiani recevis Foinikiana literi e kreis plusa literi por vokali. Samatempe la direciono di lektado divenis de <-- a -->, ed ula literi turnis 180˚, ula literi 90˚. De la literi Greka developesis Kirila e Latina literi. Dum Romana ero on uzis nur mayuskuli (granda literi). Klasika alfabeto esis uzebla en 3ma yarcento aK

---

Latinala literi e lia origini:

### A

< Greka *alfa* Α
< Foinikiana *alef* = Hebrea ‘bovulo’
< imajo pri bovulo-kapo
### B

< Greka *beta* Β
< Foinikiana *beth* = Hebrea ‘domo’
< imajo pri domo-fundamento
### C

< Romana C [g] ed [k] ma pronuncado [k] vinkis
< Greka *gamma* Γ
< Semida C [gimel] = nuntempa G [g]
< imajo pri kamelo-kapo e nuko
### D

< Greka *delta* Δ
< Semida *daleth* ‘pordo’
< imajo pri pordo
### E

< Greka *epsilon* Ε [e]
< Semida [h]
< imajo pri homulo (1)
### F

< Romana [f]
< Greka *digamma* [v]
< Semida litero [vau]
< ?
### G

< Romana [k], nova litero G [g]
< Greka *gamma* Γ (videz C)
### H

< Romana [h]
< Greka *eta* Η longa vokalo [ii]
< Semida *cheth* [h]
< imajo pri homulo (2)
### I

< Romana [i] ed [y]
< Greka *iota* Ι [i]
< Foinikiana *yod* [y]
< imajo pri manuo (1)
### J

< Nova litero ye meza ero [y] (videz I)
### K

< ye meza ero itere K
< Romana [k] desaparis ma on uzis C [k]
< Greka *kappa* Κ
< Semida *kaph*
< imajo pri manuo (2)
### L

< Romana
< Greka *lambda* Λ
< Semida *lamed*
### M

< Romana
< Greka *mu* Μ
< Semida *mem* ‘aquo’
< imajo pri aquo
### N

< Romana
< Greka *nu* Ν
< Semida *nun*
< imajo pri serpento
### O

< Romana
< Greka *omikron* Ο [o] (Komparez *omega* Ω [oo])
< Semida *‘ain*
< imajo pri okulo
### P

< Romana
< Greka *pi* Π
< Semida *pe*
< imajo pri boko
### Q

< Romana [k] ma altralatere QU [kw]
< Greka *koppa*
< Semida *kooph* [k]
< imajo pri ligita kordo
### R

< Romana
< Greka *rho* Ρ
< Semida *resh* ‘kapo’
< imajo pri homala kapo
### S

< Romana
< Greka *sigma* Σ
< Semida *shin* ‘dento’ (forsan [sh])
< imajo pri monto-somito
### T

< Romana
< Greka *tau* Τ
< Semida *taw*
### U

< nova litero ye 16-esma yarcento [u] (videz V)
### V

< til 16ma yarcento [v] ed [u] (videz U)
< Roma V [v] ed [u]
< Greka *upsilon* Υ
< Semida *vau* (quale F, V, Y)
### W

(videz V)

nova litero uzata, exemple en Germana, Angla, Nederlandana W e V, ma altralatere en Sueda, Finlandana W = V
### X

< Romana [ks]
< Greka [ks]
< Semida *samekh*
### Y

en Ido [y] (komparez J)
en Germana, Estoniana, Turkiana Ü [ü]
en Hispana [i]
< Romana: nur en Greka vorti
< Greka *upsilon* Υ (ne Φ)
< Semida *vau* (videz F, U, V)
### Z

< Romana: ne uzesis ma pose kun Greka vorti ad usado
< Greka *zeta* Ζ
< Semida *zayin*
### Ç

en Franca, Portugalana, Kataluniana [s]
### Å

en Sueda, Norvegiana, Daniana, Finlandana [o]
### Ä

en Estoniana, Finlandana, Germana, Slovakiana, Sueda
en Daniana, Norvegiana Æ
< AE
### Ö

en Sueda, Finlandana, Germana, Hungariana, Estoniana
en Dana, Norvegiana Ø
< OE
### Ã

en Portugalana nazala [a]
### Õ

en Portugalana nazala [o], en Estoniana dopa, meza e vasta vokalo
### Ñ

en Hispana [ny]
### Š

en Finlandana, Estoniana por Idala **sh**
### Ü

en Germaniana, Franca, Hungara, Estoniana, Kastiliana, Kataluniana, Turka, Azerbaijanana, Turkmenistanana, Kazakstanana sen Idala equivalo
### Ž

en Finlandana, Estoniana por Idala **j**

---

Videz prizento pri developo ek imajo-signi a Foinikiana literi.

Videz prizento pri tota developo di Latinala literi.