Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Germaniana linguo

| Germaniana |
| --- |
| Deutsch |
| **Parolata en:** | Germania, Suisia, Austria, e 38 altre stati |
| **Regiono:** | Europa |
| **Quanto di parolanti:** | 130 milioni (1ma e 2ma linguo) |
| **Rango:** |  |
| **Klasifikuro:** | Indo-Europana   Germana lingui   Westala grupo    **Germaniana** |
| Oficala stando |
| **Oficala linguo en:** | Germania, Suisia, Austria, Luxemburgia, Italia (Tirol), Belgia, Namibia, Europana Uniono |
| **Regulata da:** |  |
| Kodexi |
| **ISO 639-1:** | de |
| **ISO 639-2:** | ger |
| **ISO 639-3:** | {{{Iso3}}} |
|   |
| **Videz anke**: Indo-Europana linguaro – Linguaro |

**Germaniana** esas Germanala linguo parolata precipue en Germania, Austria, Suisia e Liechtenstein.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Oficala lingui di Europana Uniono |  |
| Angliana | Bulgariana | Chekiana | Daniana | Estoniana | Finlandana | Franciana Germaniana | Grekiana | Hispaniana | Hungariana | Irlandana | Italiana | Latviana Lituaniana | Maltana | Nederlandana | Poloniana | Portugalana | Romaniana Slovakiana | Sloveniana | Suediana |
| *Fonto: Pagino di Europana Uniono* |
# Norvegiana linguo

| Norvegiana |
| --- |
| norsk |
| **Parolata en:** | Norvegia |
| **Regiono:** | norda Europa |
| **Quanto di parolanti:** | 5 milion (1ma e 2ma linguo) |
| **Rango:** |  |
| **Klasifikuro:** | Indo-Europana linguaro Germana lingui Skandinaviana grupo **Norvegiana** |
| Oficala stando |
| **Oficala linguo en:** | Norvegia |
| **Regulata da:** | Norsk språkråd |
| Kodexi |
| **ISO 639-1:** | no (norvegiana) nb (bokmål) nn (nynorsk) |
| **ISO 639-2:** | nor (norvegiana) nob (bokmål) nno (nynorsk) |
| **ISO 639-3:** | {{{Iso3}}} |
|  Norvegiana dialekti. |
| **Videz anke**: Indo-Europana linguaro – Linguaro |

**Norvegiana** esas Germanala linguo parolata en Norvegia.

## Bibliografio

* Olav T. Beito, *Nynorsk grammatikk. Lyd- og ordlære,* Det Norske Samlaget, Oslo 1986, ISBN 82-521-2801-7
* Jan Terje Faarlund, Svein Lie, Kjell Ivar Vannebo, *Norsk referansegrammatikk,* Universitetsforlaget, Oslo 1997, 2002 (3rd edition), ISBN 82-00-22569-0 (Bokmål and Nynorsk)
* Rolf Theil Endresen, Hanne Gram Simonsen, Andreas Sveen, *Innføring i lingvistikk* (2002), ISBN 82-00-45273-5
* Arne Torp, Lars S. Vikør (1993), *Hovuddrag i norsk språkhistorie (3.utgåve)*, Gyldendal Norsk Forlag AS 2003
# Daniana linguo

| Daniana linguo |
| --- |
| *dansk* |
| **Parolata en:** | Dania, Germania (nord), Grenlando |
| **Regiono:** | Europa |
| **Quanto di parolanti:** | 5,5 milioni (1ma e 2ma linguo) |
| **Rango:** |  |
| **Klasifikuro:** | Indo-Europana  Germana lingui   Nordala grupo    **Daniana** |
| Oficala stando |
| **Oficala linguo en:** | Dania, Grenlando, Nord-Germania, Europana Uniono |
| **Regulata da:** | Dansk Sprognævn |
| Kodexi |
| **ISO 639-1:** | da |
| **ISO 639-2:** | dan |
| **ISO 639-3:** | {{{Iso3}}} |
|   |
| **Videz anke**: Indo-Europana linguaro – Linguaro |

**Daniana** esas Germana linguo parolita pro cirkum 6 miliono personi, precipue en Dania. Esas anke parolita pro 50 000 Daniani en la nordala parti en Schleswig-Holstein, Germania, ube ol esas linguo minoritatala. Daniana esas obliganta en skoli en la daniana teritorii di insuli Faroa (ube esas anke linguo oficala) e Grenlando.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Oficala lingui di Europana Uniono |  |
| Angliana | Bulgariana | Chekiana | Daniana | Estoniana | Finlandana | Franciana Germaniana | Grekiana | Hispaniana | Hungariana | Irlandana | Italiana | Latviana Lituaniana | Maltana | Nederlandana | Poloniana | Portugalana | Romaniana Slovakiana | Sloveniana | Suediana |
| *Fonto: Pagino di Europana Uniono* |
# Sueda linguo

| Suediana |
| --- |
| svenska, svenska språket |
| **Parolata en:** | Suedia, suda e westa parti di Finlando |
| **Regiono:** | Europa |
| **Quanto di parolanti:** | 9,3 milioni (1ma e 2ma linguo) |
| **Rango:** |  |
| **Klasifikuro:** | Indo-Europana  Germana lingui    Nordala grupo    **Suediana** |
| Oficala stando |
| **Oficala linguo en:** | Suedia, Finlando, Europana Uniono |
| **Regulata da:** | *Svenska språknämnden* (Suediana linguo-komitato) |
| Kodexi |
| **ISO 639-1:** | sv |
| **ISO 639-2:** | swe |
| **ISO 639-3:** | {{{Iso3}}} |
|  Loki ube la Suediana esas parolata. |
| **Videz anke**: Indo-Europana linguaro – Linguaro |

La **Suediana** esas norda Germaniana linguo, parolata da cirkum 10 milioni personi, chefe en Suedia ed en parti di Finlando, precipue alonge la litoro ed en la Alando-insuli. Olu esas grande-parte reciproke komprenebla por parolanti di Norvegiana e plu poke por parolanti di la Daniana. Kune kun l'altra norda Germaniana lingui, la Suediana esas decendanto de olda Noreno, la linguo komuna di la personi Germana vivinta en Skandinavia dum la ero Vikingala. Olu esas prezente la maxim granda ek la norda Germaniana lingui per quanteso di parolanti.

La standarda ordino di vorto esas *Subjekto-Verbo-Objekto*, quankam ica povas esar chanjita se on volas emfazar ula vorti o frazi. Esas du genri, nula kazi gramatikala, e distingo inter pluralo e singularo. Adjektivi inflexas segun genro e numero. La prozodio havas acento ed en multe dialekti havas qualesi tonala. En la linguo esas pasable granda inventario de vokali.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Oficala lingui di Europana Uniono |  |
| Angliana | Bulgariana | Chekiana | Daniana | Estoniana | Finlandana | Franciana Germaniana | Grekiana | Hispaniana | Hungariana | Irlandana | Italiana | Latviana Lituaniana | Maltana | Nederlandana | Poloniana | Portugalana | Romaniana Slovakiana | Sloveniana | Suediana |
| *Fonto: Pagino di Europana Uniono* |
# Longitudo (geografio)

Mapo di la Tero, kun kelka longitudi (vertikala linei).
**Longitudo** indikas l'angulala valoro, en gradi, de ula loko de la Tero (o de altra planeto) til la Reja Observatorio di Greenwich. La longitudo extensas de 0° an la observatorio til 180° weste (W) e 180° este (E).
# Universo

**Universo** esas la klozita sistemo di omno existanta ed eventanta. En kosmologio onu aplikas la termino a nia universo, nam onu konceptas, ke povas existar antea e posa universi.

## Grand explozo

Segun ula teorio di la universo granda explozo eventis ye la komenco di la universo. Lor ca granda explozo, radiado inundis la universo. La restajo di ca radiado, quo relatas temperaturo 3K (3 gradi super absoluta zero), ankore existas. Esis supozata, ke ca radiado esas tro febla por troveso. Usana fizikisti Arno Penzias e Robert Woodrow Wilson esis konstruktanta povoza mikra-onda recevilo, di qua la skopo esis radio-astronomiala observadi. Ye 1 di junio 1965 ili remarkis, ke la recevilo registrigas konfuza febla signalo, venante same de omna direcioni, quon li ne povis komprenar, ma fondala radiado de la origino di la universo esis trovata. Pos akademiala debato esis agnoskata, ke la signalo relatas la restajo di la granda explozo. Ca teorio pri la origino di la universo tale esis plu kredebla.
# Sunala sistemo

La **sunala sistemo** konsistas ek Suno e la planeti kun posibla naturala sateliti.

## Suno e planeti

La planeti Merkuro, Venuso, Tero, Marso, Jupitero, Saturno, Urano e Neptuno; fotografita da diversa kosmosondili
La sunala sistemo havas sequanta kompozanti komencante de Suno vers la limito di la sistemo.

* Suno
* Merkuro – aproximita disto de Suno: 58.000.000 km
* Venuso – aproximita disto de Suno: 108.000.000 km
* Tero – aproximita disto de Suno: 150.000.000 km
	+ Luno
* Marso – aproximita disto de Suno: 228.000.000 km
	+ Fobos
	+ Deimos
* Asteroido-zono
* Jupitero – aproximita disto de Suno: 778.000.000 km
	+ Europa
	+ Ganimede
* Saturno – aproximita disto de Suno: 1.427.000.000 km
	+ Titano
* Urano – aproximita disto de Suno: 2.871.000.000 km
* Neptuno – aproximita disto de Suno: 4.497.000.000 km
	+ Triton
* Plutono – aproximita disto de Suno: 5.914.000.000 km
	+ Kharon
* Sednao

Nederlandan-Usan astronomo Gerard Kuiper propozis en 1951, ke dop la orbito di Neptuno esas (relative) densa zono di asteroidi. Segun nuna kriterii Plutono ne esus planeto ma un ek del asteroidi Kuiperala. Plutono esas nomizita planeto nur pro historiala kauzo. La asteroidi esas tante distanta e mikra ke esas tre desfacila trovar li. La maxim recenta trovo pos Sednao esas “2003 UB313” (disto esas 14.500.000.000 km).

## Komparo pri la disti

La grandeso e la mezuri di kosmo esas imensa. Mem la grandeso di nia sunala sistemo esas desfacile komprenebla. Por komprenar la disti inter kosmala korpi esas uzenda kelka exempli, qui igas la skalo plu mikra ma retenas la relativa disti inter la korpi korekta.

Se on mikrigesus la Suno tale, ke lua diametro esus cirkume 70 cm, la disto inter Suno e granatra Merkuro esus 30 m. La disto til Venuso esus 55 m e til Tero esus 75 m. En ca skalo Luno cirkumjirus kom semoluno ye disto di 20 cm de Tero, qua esus kom pizo. De Suno til Marso esus 115 m. Jupitero esus kom tenisobalono e Saturno plu mikra e Urano ankore plu mikra. Urano esus ye disto di 1600 m e Neptuno ye disto di 2500 m.
# Astro

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|   |
|   |
|   |
|    |
|   |
|   |
|   |
|   |

 |
| Diversa tipi di astri |

**Astro** od **astronomial objekto** esas irga naturale existanta fizikala ento, asociuro o strukturo qua la cienco montris existar en l'observebla universo. Exempli pri astronomiala objekti esas planetala sistemi, aglomerajo di steli, nebulosi e galaxii. Por planeti, naturala sateliti (exemple la Luno), asteroidi e singla steli, ofte uzesas l'expresuro *astonomiala korpo*. Kometi povas ambe identifikesar kom "astronomiala korpo" (kande on parolas pri lua frostita nukleo) od "astronomial objekto" (kande on parolas pri lua nukleo pluse lua kaudo).
# Fervoyala transporto

Treno transportanta pasajeri en Suedia.
Treno tiranta varovagoni kun minerali en Baiyin, Popul-Republiko Chinia.
**Fer(o)voyala transportado** esas transporto-moyeno qua uzas vehili kun roti qui kuras sur treki ordinare konsistanta ek du paralela stala reli. Ferovoyala transporto esas un ek la du primara formi di transporti sur lando, l'altra esanta choseala transportado.

Ordinare, ferovoyo uzesas por transportar 8% de la tota pasajeri e vari en la mondo. Ol esas plu efikiva en konsumo di energio, posibligas transportar plu multa quanti di vari kam kamioni, o plu multa pasajeri kam autobusi, e povas mem esar plu rapida kam la transporto per choseo. Ferovoyala transportado esas parto di logistikala kateno, faciliganta internaciona komerco ed ekonomiala kresko en la maxim multa landi.

Treni provizita kun metala roti movas su kun min fricionala rezisto kande komparita a choseala vehili. Altralatere, lokomotivi ed automotori kustume dependas di kontakto-punto di roto kun relo por traciono ed adhero. L'unesma ferovoyi inauguresis dum la 19ma yarcento ed uzis treni kun lokomotivi propulsita per vaporo. Pose aparis lokomotivi propulsita per dizelo-motori, elektro-motori, o gaso-turbini.
# Rotaco

**Rotaco** esas cirklala movado di objekto cirkum *centro* (o punto *di rotaco*. tri dimensionala objekto rotacas sempre cirkum imaginala lineo nominita "rotacal axo*. Se l'axo esas en la korpo, e pasas tra lua baricentro la korpo esas dicita rotacar adsur ipsa, o vortico. Rotaco, apud extera punto, e.c. Tero cirkum Suno, esas nominita turno od* orbitala turno*, kustume kande esas produktita da gravitado.*

## Matematiko

Matematikala, rotaco esas rigida korpo movo qua, dessimila translaco, retenas punto fixita. Ta defino aplikas a rotaco en amba du o tri dimensioni (en plano ed en spaco, rispektive.)

Omna rigida korpo movi esas rotaci, tranlaci, o kombini di la du.

Rotaco esas simple progresiva radiala orientalizeso a komuna punto. Ta komuna punto jacas en l'axo di ta movo. L'axo esas 90 gradi perpendikla a la plano di la movo. Se l'axo di la rotaco jacas extera di la korpo en questiono lore la korpo esas dicita en orbito. Esas ne fundamentala difero inter "rotaco" ed "orbito" ed od vortico. La decidiganta distingo esas simple ube l'axo di la rotaco jacas, sive en od extera korpo en question. Ta distingo povas esas demonstrata per amba "rigida" e "ne rigida" korpi.
# Ceres

Ceres
**Ceres** (simbolo: ), anke nomizita **1 Ceres**, esas la min granda nano-planeto en la sunala sistemo, e la sola en la asteroido-zono. Lua nomo venas de la Romana deino Ceres — la deino di herbi, la rekolto, e matrala amo. Ol deskovresis ye 1ma di januaro 1801 da Giuseppe Piazzi. Kun diametro di cirkume 950 km, ol havas un triimo del tota maso di la zono. Recenta observi montrabas ke ol esas sfero, diferanta de altra plu mikra asteroidi kun min granda gravitado.

## Fizikala traiti

Ceres esas la maxim granda objekto en la asteroido-zono, qua jacas precipue inter Marso e Jupitero. Tamen, plu fore del suno existas altra objekti qui ne esas planeti o luni di altra planeti: en la Kuiper-zono on trovas plu granda objekti quale Eris, Plutono, 50000 Quaoar, 90482 Orcus, e 90377 Sedna.

## Referi
# Merkuro

Merkuro, vidita da *MESSENGER*
**Merkuro** (simbolo: ) esas unesma (o maxim interna) planeto de la Suno. Lua orbito esas ovala: maxim kurta disto de la Suno esas 46,5 milioni km e maxim longa disto esas 70,5 milioni km. L'angulo inter l'orbito di Merkuro e Tero esas 7 gradi. (Anke l'orbito di Plutono ne esas en sama plano kam orbiti di altra planeti.)

Merkuro havas febla magnetala feldo. Lo posible signifikas, ke lua interna parto esas preske samatipa kam di Tero. Merkuro esas kelka plu granda kam Luno.

* la diametro = 4,800 km.
* un yaro = 88 terala dii.
* un dio = 59 terala dii.
	+ Suno brilas neinterruptante 3 monati. La temperaturo esas +300…+400 ˚C.
	+ nokto duras anke 3 monati. La temperaturo esas -180 ˚C.

De Tero, Merkuro esas videbla tre base sive pos decendo sive ante acenso di la Suno.

La unesma kosmosondilo qua vizitis Merkuro esis Mariner 10 en 1974. Atingar orbito cirkum la planeto esis neposibla pro olua proximeso a la Suno; ol pasis la planeto trifoye, intertempe flugante cirkum la Suno; la lasta paso esis ye 16 di marto 1975. Plusa vizito esis da la kosmosondilo MESSENGER, qua pasis Merkuro trifoye dum 2008 e 2009, ed atingis orbito cirkum la planeto en 2011.
# Venuso

Venuso en lua reala koloro.
**Venuso** (simbolo: ) esas la duesma (o duesma maxim interna) planeto de la Suno.

Venuso esas videbla en cielo kom matino-stelo e vespero-stelo. Dum l'Antiqueso on pensis, ke ol esis du separata steli, *Hesperus* e *Fosforus*.

Venuso esas preske tam granda kam la Tero. Lu havas densa nebulala strato, do on povas obtenar fotografuri de la planeto nur per probili.

* un yaro = 225 terala dii.
* un dio = 244 terala dii (do la dio di Venuso esas plu longa kam la yaro!).
* temperaturo = 470-480 ˚C. En altitudo di 50 km, la temperaturo esas +70 °C.
* atmosferala preso = 90-foye plu granda kam en Tero. En altitudo di 50 km, la preso esas sama kam en Tero.
	+ l'atmosfero konsistas ek karbobioxo (96 %), nitro (3 %), oxigeno, neono, argono (1 %).

Ultraviolea imajo di Venuso kun lua nubi, fotografita dal orbitala sondilo *Pioneer Venus*.
Venuso rotacas reverse komparante altra planeti, ma orbitas same kam altra planeti. L'orbito di Venuso ne esas en la sama nivelo kam l'orbito di la Tero. Pro to Venuso preteriras tre skarse inter Tero e Suno. La maxim recente Venuso iris avan Suno en 1639, 1761, 1769, 1874, 1882, 2004. La sequanta preteriro esos en decembro 2117.

## Misioni a Venuso

* 1962 - *Mariner 2* preterpasis Venuso, mezurante olua temperaturo.
* 1965 - *Venera 3* kolizionis kun Venuso sen transmisar informeso.
* 1967 - *Venera 4* esis la unesma sondilo qua sendis detaloza informeso pri l'atmosfero di altra planeto.
* 1967 - *Mariner 5* preterpasis Venuso e studiis l'atmosfero e magnetala feldo.
* 1969 - *Venera 5* atingis plu basa nivelo di l'atmosfero kam Venera 4.
* 1970 - *Venera 7* atingis la surfaco di la planeto, de ube ol transmisis informeso dum 23 minuti.
* 1975 - *Venera 9* unesmafoye transmisis imaji de la surfaco di Venuso.
* 1975 - *Venera 10* anke transmisis imaji de la surfaco di Venuso.
* 2006 - *Venus Express*, en orbito cirkum Venuso, studiis l'atmosfero e la surfacala temperaturo.
* 2007 - *MESSENGER* studiis l'atmosfero di Venuso survoye a Merkuro.

## Transiri di Venuso

Venuso transiris (de la vidpunto ye Tero) la suno en 1874, 1882, 2004 e 2012; futura transiri eventos en 2117 e 2125.

La transiro di 9 di decembro 1874 esis videbla en Indonezia, Australia e l‘esto di Azia. De plura landi esis expedicioni, oficala e ne-oficala, a ca regioni, por observar la evento. Esis ja savata ke la disto de la suno a Tero – la "astronomiala unajo" – esas kalkulebla per observado di la transiro de plura loki ye Tero, e to facesabis pos antea tala transiri; cafoye ca disto esis plu precize kalkulata.
# Jupitero

Jupitero
**Jupitero** (simbolo: ) esas la maxim granda planeto de la sunala sistemo. Olu ne havas solida surfaco quale la Tero. Nur la supra strato de nebula strati esas videbla. Onu povas vidar hela e ne-hela linei equatorala. La maxim granda spoto, posible ciklono, remarkesis ja en 17ma yarcento.

* mezvalora disto de la Suno = 778 milioni km.
* un yaro = 11 yari e 315 dii (terala).
* un dio = c. 10 hori.
* temperaturo = -140 ˚C.

Jupitero pleis importanta rolo, kande onu komencis asertar, ke existas suno-centra sistemo di la planeti. Jupitero esas quale mikra “sunala” sistemo kun planeti (i.e. sateliti). Pos l'invento di la teleskopo Galileo Galilei vidis en 1610, ke quar sateli orbitas cirkum Jupitero samamaniere kam planeti posible orbitas Suno. Nun la quar sateliti, la maxim granda, (Ganimede, Kalisto, Io, Europa) esas nomizita kom sateliti di Galilei. Entote Jupitero havas 17 sateliti. Jupitero havas anke dina ringo, quo ne esas videbla de Tero per nuda okulo.

## Misioni a Jupitero

* 1973 - *Pioneer 10* fotografis Jupiter dum preterpaso; ol plu tarde livis la sunala sistemo.
* 1974 - *Pioneer 11* studiis la planeto survoye a Saturno.
* 1979 - *Voyager 1*, survoye a Saturno, fotografis Jupiter ed olua satelito Io.
* 1979 - *Voyager 2* studiis la planeto; ol pose vizitis Saturno, Urano e Neptuno.
* 1995 - *Galileo*, per olua sondilo qua decensis vers Jupitero, ganis informeso pri la nubi kovranta la planeto. Dum sequanta yari, *Galileo* exploris la sateliti di Jupitero.
* 2000 - *Cassini-Huygens*, survoye a Saturno, preterpasis Jupitero e prenis multa fotografuri.
* 2007 - *New Horizons*, survoye a Plutono, fotografis la planeto.
* 2016 - *Juno* eniris orbito por studiar la planeto.
# Grado Kelvin

Termometro kun skalo en Celsius-gradi e Kelvin-gradi.
**Grado Kelvin** (abreviuro *K*) esas mezur-unajo pri temperaturo de Internaciona Sistemo di Unaji. La nomo devenas de Brita fizikisto William Thomson (barono Kelvin).

En skalo di Kelvin zero signifikas minim basa temperaturo qua povas ganar teorie e en qua movo ne existas.

Temperaturo 0 K es quivalento di -273,15 °C, e generala relato inter Celsius-gradi e Kelvin es simpla aritmetikala:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
# Pendulo

animeso di pendulo montranta la rapideso e acelero vektori (**v** e **a**).
**Pendulo** esas stango tenua, o filo, finanta per maso, qua su movas ye plano vertikala, e di qua l'ocili esas izokrona.
# Geologio

**Geologio** esas la grupo de cienci qui koncernas la studio dil tero, inkluzante olua strukturo, historio, kompozeso ed origini.

**Fizikala geologio** koncernas la strukturo e kompozeso dil tero e la chanjo-fortesi qui efektas ol. La cienci qui kompozas fizikala geologio do inkluzas geodezio, geomorfologio, geofiziko e sismologio (videz tertremo).

**Historiala geologio** koncernas la tero dum anciena epoki, e la evoluciono di vivo sur ol. Ol embracas cienci quale paleoklimatologio, paleomagnetismo e paleontologio, e dependas forte sur datizo (videz kronologio), nam eventi relatas la geologiala tempo-rango.

**Ekonomiala geologio** jacas inter la du lasta, e cherpas de amba. Ol koncernas la loko ed exploto dil naturala resursi dil tero.

**Geologio di altra planeti**. Ecepte la luno, ne ja esas posibla examenar la roki di altra planeti, ma teleskopi e spektroskopi revelis multo, quale anke senhoma probili.
# Katolikismo

Baziliko di Santa Petrus, en Roma.
**Katolikismo** esas la fako di Kristanismo kun la maxim granda nombro di fideli, sequita per protestantismo. Katolikismo definas su kom:

1. La doktrino religiala di katolik eklezio.
2. La komunitata di personi qui vivas sub la konfesiono katolika.

La termino "katoliko", de la Greka καθολικός signifikas etimologie "universala".

La spiritala chefo di katolik-eklezio esas la Papo.

## Doktrino

Katolikismo fondesas en la tradiciono religiala ed en skripturi biblala, quale determinas l'Eklezio Katolika. Segun ordino di importo, ol determinas:

* Dogmato de fido katolika, la kredi nukleara e primara del katolikismo
	+ Rivivigo di Iesu
* Kredi esenca (ne nukleara) esas la fido en:
	+ l'Eklezio
	+ l'Eukaristio
	+ la Biblo
* Kredi integranta (exemple, la matreso virga de Maria)

## Katolikismo ed Ido

Multa Idisti esis katolika ed ol existis plura katolika ed Idista asociuri, kom l'Uniono Katolik Idista.

## Videz anke

* Kristanismo
* Papo
* Listo di la papi
* Santi katolika

## Ligili extera

* Vatikano
* Opus Dei
* Eklezio
* Agenturo de Informi Katolika en Ameriko Latina
# Eurazia

**Eurazia** esas la nomo di enorma teritorio qua inkluzas 2 kontinenti: Azia ed Europa. La tota surfaco di Eurazia esas 54 milion km², la maxim granda kontinua landala surfaco de la mondo, kompare la surfaci de Ameriki (42 milion km²), Afrika (cirkume 30 milion km²) ed Antarktika (cirkume 13 milioni km²). Ol havas cirkume 4 611 milion habitanti (70% de la habitantaro de la mondo).
# Seriala cinematografuro

**Seriala cinematografuro** esas filmala jenro populara dum unesma duimo di 20ma yarcento, qua maxim-multa-kaze relatas a singla ensemblo di personegi protagonista ed antagonista havanta roli en singla naraco.

Onu ne konfudez la termino kun la termini serio di cinematografuri e televizionala serio.
# Kamelio

*Camellia sinensis*.
**Kamelio** esas genero di orno-planti arbustiva, ek la familio "teacei", havanta 100 til 250 speci. Kamelii originas de regioni tropikala e subtropikala di sud-estal Azia, Chinia e Japonia. Georg Joseph Kamel (Jiří Josef Camel) Cheka-Germana botanikisto e jezuito deskriptis unesmafoye ta genero di planti, pos voyajo a Filipini. Pro to, Carl Linnaeus baptis ta genero homaje lu.
# Jurnali en Sud-Korea

**La tri maxim granda jurnali en Sud-Korea: Chosun Ilbo - 조선일보 - 朝鮮日報 - signifikas 'la jurnalo di Chosun' (Chosun esas l' olda nomo de Korea).
* Donga Ilbo - 동아일보 - 東亞日報 - signifikas 'la jurnalo di est Azia'.
* Joongang Ilbo - 중앙일보 - 中央日報 - signifikas 'la centra jurnalo'.

**Altra jurnali: Hangook Ilbo - 한국일보 - 韓國日報 - signifikas 'la jurnalo di Korea'.
* Munwha Ilbo - 문화일보 - 文化日報 - signifikas 'la jurnalo di kulturo'.
* Segye Ilbo - 세계일보 - 世界日報 - signifikas 'la jurnalo di mondo'

* Seoul Ilbo - 서울일보 - 서울日報 -signifikas 'la jurnalo di Seoul'
# Parodio

**Parodio** esas Imito di verko quam on volas mokar, ed ank Imituro kande oficala povo, mem pragmato kom wikipedia per Uncyclopedia, esas karikat(ach)o.
# Leonard Nimoy

|  |
| --- |
| **Leonard Simon Nimoy** |
|  |
| **Profesiono:** | televiziona e cinem-aktoro |
|  |  |
|  |  |
| **Lando:** |  Usa |
| **Naskodato:** | 26 di marto 1931 |
| **Nasko-loko:** | Boston, Massachusetts |
| **Mortodato:** | 27 di februaro 2015 |
| **Morto-loko:** | Bel Air, Los Angeles, Kalifornia |
| **Retoloko:** |  |
|  |  |

**Leonard Simon Nimoy** (1931 til 2015) esis Usana televiziona e cinem-aktoro, konocita por interpretar la personajo *Spock* en la televiziono-serio *Star Trek*, e pose en 6 filmi por cinemo.

Ilu mortis pro kronika malado en la pulmoni qua originis pro la granda konsumo di sigareti.