Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hordeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |

*Hordeum vulgare*
**Hordeo** esas planto cereala singlayara, herbatra, di qua la stipo perpendikla esas garnisita ye folii alterna, lineatra, e la flori dispozita spiko-forma. - grano quan produktas ta planto, uzata por facar pano-sorto grosiera, nutrar la kavali, la brutaro, fabrikar biro, e.c.
# Andi

Aerala imajo di Andi.
Cono de Arita, Salta (Arjentinia).
Antizana, Equador.
**Andi** esas la maxim extensa montaro del mondo. Ol jacas en Sud-Amerika, e krucumas teritorii di Venezuela, Kolumbia, Equador, Peru, Bolivia, Arjentinia e Chili. Lua totala extenso esas plu kam 7 000 km de nordo til sudo, e lua mezvalora altitudo esas 4 000 metri.

Andi esas la duesma maxim alta montaro del mondo. Lua maxim alta monto, Aconcagua, an la frontiero inter Chili ed Arjentinia, havas 6 962 metri di altitudo. Ojos del Salado, la maxim alta volkano del mondo kun 6 893 metri di altitudo, anke jacas en Andi. Plusa altra 50 volkani anke havas plu kam 6 000 metri di altitudo.
# Publius Vergilius Maro

|  |
| --- |
| **Publius Vergilius Maro** |
|  |
| **Profesiono:** | skriptisto |
|  |  |
|  |  |
| **Lando:** |  Romana Imperio |
| **Naskodato:** | 15 di oktobro 70 BC, 69 BC |
| **Nasko-loko:** | Andes, Romana imperio |
| **Mortodato:** | 21 di septembro 19 BC, 18 BC |
| **Morto-loko:** | Brindisi, Romana imperio |
|  |  |

**Publius Vergilius Maro** esis poeto Romana, autoro di *Aeneis*. Ilu vivis de 70 aK til 19 aK. Ilu judikesas kom un ek la maxim granda skriptisti en Latina linguo ed un ek la precipua skriptisti de la historio mondala.

## Selektita bibliografio

* 42 aK/39 aK - *Bukoliko* (Eklogi)

Kolekturo de eklogi segun exemplo da Teokritos.

* 36 aK/29 aK - *Georgiko*

Didaktala poemo pri agrokultivo, arborokultivo, bestio-edukado ed abeledukado

* 29 aK/19 aK - *Aeneis*

Epikajo pri la legendo di Aeneis e la komenco di Roma
# Herbert Spencer

|  |
| --- |
| **Herbert Spencer** |
|  |
|  |  |
| **Okupeso:** | Filozofo |
|  |  |
| **Lando:** |  Anglia |
| **Naskodato:** | 27 di aprilo 1820, 27 di aprilo 1824, 28 di aprilo 1820 |
| **Nasko-loko:** | Derby, Derbyshire, Anglia |
| **Mortodato:** | 8 di decembro 1903, 1902 |
| **Morto-loko:** | Brighton, Anglia |
|  |  |

**Herbert Spencer** (n. ye la 27ma di aprilo 1820 til la 8ma di decembro 1903) esis Britaniana filozofo, biologiisto, antropologo e sociologo, famoza pro lua teorio pri "sociala Darwinismo".
# Salvio

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |

**Salvio** esas planto aromatoza, de la familio "labiei".
# Reunion

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **Reunion**

|  |
| --- |
| **Departmento di  Francia** |
|  |
|  |
| [[Arkivo:|border|140px]] |  |
| **Chefurbo** | Saint-Denis |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |
| **Surfaco** | 2511 km² |
|  |  |
| **HabitantiDenseso di habitantaro** | 885 700 (2024) 350 hab./km² |
|  |  |
| **Guberniestro** | Cyrille Melchior (LR) |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Horala zono** | UTC+4 |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Reto** |  |

 |

**Reunion** (France *Réunion*) esas volkanatra insulo en Indiana oceano, proxim Madagaskar e Maurico, qua esas transmara departmento di Francia. Ol apartenas al arkipelago Mascareignes, e distas cirkume 679 km este de Madagaskar e 175 km sud-weste de Maurico. Segun statistiki por la yaro 2024, ol havis 885 700 habitanti.

L'insulo deskovresis da Fernão de Magalhães en 1513. Lua nomo chanjesis en 1793 de *Bourbon*-insulo, dum Franca revoluciono, por festar la rendevuo dil trupi de Marseille kun Nacionala gardistaro la 10ma di agosto 1792. En 1945 ol havis 300 000 habitanti. Depos 1946 ol guvernesas kom regiono di Francia.

La precipua voyo esas cirkum insulo inter putrinta klifo ed oceano kun cikloni. La regiono konstruktos urbala treno kande Skytrain esas la bona selekto.

## Referi

|  |
| --- |
| **Nedependanta stati en Afrika** |
| Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Eswatini | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe |
| **Nesuverena teritorii** |
| Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Republiko Sahrawi (Ocidentala Sahara) | Mayotte | Reunion | Sokotra |
| **Nedependo ne agnoskata** |
| Somalilando | Puntlando |
# COBOL

raporto pri *COBOL* (1960).
**COBOL** (abreviuro de Angla *common business-oriented language*) es programifo-linguo kreita de 1959 bazinte ye FLOW-MATIC.

Lo dedikitesis por komeracala uzado.
# Industriala roboto

*Industriala roboto*
**Industriala roboto** esas robotala sistemo uzata por fabrikado. La roboti esas automatigita, programifebla e kapabla por movado.
# Portable Document Format

Logo di PDF
**Portable Document Format**, ofte abreviesas aden **PDF**, esas granda dokument-kodexaro kreita ye la komenco di 1990. PDF donas richa dokumento kun multa induturi, videbla sur komputori, telefonili e multa diferanta aparati.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |
# GitHub

Logotipo di *GitHub*
**GitHub** esas posedala developerala platformo qua lasas krear, konservar, administrar e kambiar kodexi. Ol uzas Git po provizar kontrolo pri distributala versiono, e GitHub ipsa provizar traitaji quale aces-kontrolo, trekigo di cimi (softwaral erori) e task-administrado.
# Victoria dil Unionita Rejio

*Por altra signifiki di la vorto* Victoria*, videz Victoria.*

|  |
| --- |
| **Victoria** |
| **{{{Originala\_nomo}}}** |
|  |
| **Rejino di  Unionita Rejio** |
| **Guvernisteso:** | de 20ma di junio 1837 til 22ma di januaro 1901 |
| **Precedanto:** | William la 4ma |
| **Sucedanto:** | Edward la 7ma |
| **Personal informi** |
| **Naskodato:** | 24 di mayo 1819 |
| **Naskoloko:** | Palaco di Kensington, London |
| **Mortodato:** | 22 di januaro 1901 |
| **Mortoloko:** | Osborne House, Insulo di Wight |
| **Spozo:** | Albert di Sachsen-Coburg e Gotha |

**Victoria** (1819 til 1901) esis rejino di Unionita Rejio e imperestrino di India, e regnis de 1837 til 1901.

Ye la 20ma di junio 1837, lor la morto dil rejulo William la 4ma di Unionita Rejio, evante 71 yari, ilua nevino Victoria divenis rejino. Ok ne-legitima filii posvivis William, ma il havis nula legitima filii. Victoria esis filiino di Princo Edward, quaresma filiulo di rejulo George la 3ma. La regno di Victoria duris dum 63 yari e sep monati.

Elu mariajis ye la 10ma di februaro 1840 kun Germana princo Albert de Sachsen-Koburg-Gotha.
# Quinslando

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **Queensland**

|  |
| --- |
|  |
|  |
|  |
|  |  |
| **Chefurbo** | Brisbane |
|  |  |
|  |  |
|  |
| **Oficala linguo o lingui:** | Angla |
| **Surfaco** | 1 852 642 km² |
|  |  |
| **HabitantiDenseso di habitantaro** | 5 070 821 (2018) 2,86 hab./km² |
|  |  |
| **Guberniestro** | Paul de Jersey |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Horala zono** | UTC+10 |
|  |  |
| **TNP (yaro)** | 313,9 milion AUD (2014-2015) |
|  |  |
| **Reto** | www.qld.gov.au |

 |

**Quinslando** esas la 2ma maxim vasta e la 3ma maxim populoza stato di Australia. Ol havas kom vicini la Nordala Teritorio weste, Sud-Australia sud-weste, e Nova Sud Wals sude.

**Bazala fakti pri Quinslando.**

### Historio

Kapitano James Cook arivis en la regiono en 1770.

### Geografio

La nordo di Quinslando havas equatorala e tropikala klimati.

### Ekonomio

### Referi
# Espero

**Espero** esas deziro per ulo eventar, dum ke expektinta od esinta fidanta ad divenos vera. Espero anke implikas certa persevero-quanteso, kreinta ke ulo esas posebla mem kande existas pruvo di kontraste

Espero esis personajo en greka mitologio. Kande Pandora apertas Pandera-buxo, ul lasas eskapar omna mali ecepte uno, espero. Semble, la grekani konsideris Espero esar tam multa kam omna mala di kosmo. Ma sen espero per akompanar omna lua trubli, homero esis desesperuyo. Esas maxim alejeso kande Pandora rivizitita lua buxo e lasas espero partar anke.

L'espero esas novelo da André Malraux dum debuto di Hispana interna-milito.
# Aljer

|  |
| --- |
|  **Aljer Alger (Franca) الجزائر (Araba)**  |
|  |
| Kelk imaji pri Aljer. |
|  |  |
| Standardo | Blazono |
| Lando: |  Aljeria |
| Provinco: | provinco Aljer |
| **Informo:** |
| Latitudo: | 36°43′57″N |
| Longitudo: | 03°05′14″E |
| Altitudo: | 10 m |
| Surfaco: | 363 km² |
| Habitanti: | 3 004 130 (2024) |
| Denseso di habitantaro: | 8300 hab./km² |
| **Horala zono:** | UTC+1 |
| **Urbestro:** | Mahdia Benghalia |
| **Mapo:** |
|  |

Nacionala Muzeo pri Bel Arti.
**Aljer** esas la chef-urbo e maxim populoza urbo di Aljeria. Segun statistiki dil yaro 2011, ol havis 3 415 811 habitanti. Lua tota surfaco esas 273 km². On kalkulas ke lua metropolala regiono havas cirkume 5 milion habitanti.

Aljer jacas apud Mediteraneo, e povas dividesar en du zoni. La moderna zono konsistas ek moderna edifici konstruktita proxim mar-bordo, kontre ke l'anciena zono, habitita dal *dey* (lokala chefi) dum l'epoko di Otomana dominaco, okupas kolinoza areo doplanda. La *kasbah* (citadelo) di Aljer jacas en la maxim alta punto de ca zono, 122 metri sur marala nivelo. La nomo dil urbo devenas de Araba frazeto *al-jazair* quo signifikas "l'insula".

Aljer fondesis dal Feniciani cirkume la yaro 2000 aK, sur quar insuli. L'insuli juntesis a la lando en 1525. Nun, l'urbo esas la maxim importanta turistala destino di Aljeria, pro sua granda quanto di muzei, arto-galerii e kulturala centri, ma anke pro sua historiala centro, kun edifici en stili Otomana ed Andaluza, qua klasifikesis kom Mondala Patrimonio di la Homaro da UNESKO. La Franca sektoro dil urbo esas plu granda, e havas konstrukturi en diferanta stili.

L'universitato di Aljer, la maxim anciena e prestijoza de la lando, fondesis en 1909, e rezultis de la fuzo di diferanta edukala institucuri Franca.
# Sokrates

|  |
| --- |
| **Sokrates** |
|  |
| **Profesiono:** | filozofo |
|  |  |
|  |  |
| **Lando:** |  Grekia |
| **Naskodato:** | 469 BC |
| **Nasko-loko:** | Athina |
| **Mortodato:** | 15 di februaro 399 BC |
| **Morto-loko:** | Athina |
|  |  |

**Sokrates** esis importanta Grekiana filozofo. Ilu vivis de 470 aK til 399 aK.

## Videz anke

* Platon
# Taunggyi

|  |
| --- |
|  **Taunggyi**  |
|  |
| Aeral imajo pri Taunggyi |
| Lando: |  Myanmar |
| **Informo:** |
| Latitudo: | 20°47′N |
| Longitudo: | 97°02′E |
| Altitudo: | 1430 m |
| Habitanti: | 381 639 (2014) |
| Disto de Naypyidaw: | 150,7 km |
| **Horala zono:** | UTC+6:30 |
| **• Taunggyi** |

Templo Budista en Taunggyi.
**Taunggyi** esas urbo en Myanmar, e chef-urbo dil stato Shan. Segun la demografiala kontado di 2014 ol havis 381 639 habitanti.

Ol esas importanta turismala destino. Ol havas interesiva 5-dia merkato, en qua farmisti de vicina arei ofras lia produkturi.
# Antiqueso

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ta artiklo esas klada. Se tu konocas la temo dil artiklo, tu povas helpar ni plugrandiganta ol.* |

Piramido de la 4ma Dinastio e sfinxo, en Egiptia.
**Antiqueso** od **Antiqua Epoko** esis l'unesma ero di la Historio homala. Dum ca epoko, kelka civilizuri developis skriburo. Kronologiale, ol sequis prehistorio. Altra samtempa civilizuri qui ne developis skriburo nomizesas "protohistoriala".

L'unesma skribo-sistemi developesis cirkume la fino dil 4ma yarmilo aK, ed uzis simboli.

Edgar Allan Poe indikis de du precipua: « la glorio qua esis Grekia, la grandeso qua esis Roma! ».

## Kronologio

L'Antiqueso komencas do ye diferanta dati segun irga civilizuro. La maxim anciena esus Sumeriana qua inventas kuneiforma skriburo pro kalamo de proxim 5500 aK.

| Historial eri |
| --- |
| Antiqueso | Mezepoko | Modern-epoko | Nuntempal epoko |
# Lionel Jospin

|  |
| --- |
| **Lionel Robert Jospin** |
| **{{{Originala\_nomo}}}** |
|  |
| **Chefministro di  Francia** |
| **Guvernisteso:** | de la 3ma di junio 1997 til la 6ma di mayo 2002 |
| **Precedanto:** | Alain Juppé |
| **Sucedanto:** | Jean-Pierre Raffarin |
| **Personal informi** |
| **Naskodato:** | 12 di julio 1937 |
| **Naskoloko:** | Meudon, Francia |
| **Mortodato:** | 22 di marto 2026 |
| **Spozo:** | Sylviane Agacinski |
| **Profesiono:** | Publik oficiro |
| **Politikala partiso:** | *Parti Socialiste* |

**Lionel Robert Jospin** (n. 1937 en Meudon) publik oficiro e politikisto, esis chefministro di Francia de 1997 til 2002.
# Nuntempal epoko

**Nuntempal epoko** esas la nomo por la historiala periodo qua iras de la Franca revoluciono til nun. La homaro subisis demografiala transito, finigita por socii plu avancata (l'unesma mondo), ed ankore realiganta en la maxim parto, qua portis a kresko ultre la limiti qui impozis naturo, atinganta generaligo di konsumodi omna tipo di produkturi, servadi e naturala moyeni qui levis la vivo-nivelo por granda parto dil homaro, ma altralatere augmentis sociala e spacala neegalesi e lasas grava cirkumalaja dubiti.

Ca epoko remarkesas per la rapida transformi en l'ekonomio, socio e teknologio, nomizita Industriala revoluciono, samatempe kam destruktis preindustriala socio e konstruktis socio di klasi dominacita dal borgezaro qua kontemplis la falo di lua tradicionala antagonisti (privilejisti) e nasko e developo di nova (laborista movado), qua donacis alternativi a kapitalismo. Plu spektaklala esis mem politikala ed ideologiala transformi (Liberala revoluciono, nacionalismo, fashismo...); e chanji en politikala mapo e la maxim granda militi konocata dal homaro.

Cienco e kulturo konocas periodo di extraordinara developo, dum ke nun-tempal arto e literaturo submisir a nova komunikili, qui produktis vera identigo-krizo qua komencis kun Impresionismo ed avangardi ed ankore ne superesis.

| Historial eri |
| --- |
| Antiqueso | Mezepoko | Modern-epoko | Nuntempal epoko |
# Pedro la 1ma di Brazilia e la 4ma di Portugal

|  |
| --- |
| **Pedro 1ma di Brazilia e 4ma di Portugal** |
| **{{{Originala\_nomo}}}** |
|  |
| **Rejulo di  Brazilia** |
| **Guvernisteso:** | de la 12ma di oktobro 1822 til la 7ma di aprilo 1831 |
| **Precedanto:** | ne havis (Brazilia esis kolonio) |
| **Sucedanto:** | Pedro la 2ma di Brazilia |
| **Rejulo di  Portugal** |
| **Guvernisteso:** | de 10 di marto til 28 di mayo 1826 |
| **Precedanto:** | João la 6ma di Portugal |
| **Sucedanto:** | Maria la 2ma di Portugal |
| **Personal informi** |
| **Naskodato:** | 12 di oktobro 1798 |
| **Naskoloko:** | Queluz-palaco, Sintra, Portugal |
| **Mortodato:** | 24 di septembro 1834 |
| **Mortoloko:** | Queluz-palaco, Sintra, Portugal |
| **Spozo:** | Maria Leopoldine di Austria Amelia de Leuchtenberg |

**Pedro la 1ma di Brazilia**, pose anke **Pedro la 4ma di Portugal** (*Pedro de Alcântara Francisco Antônio João Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim José Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim de Bragança e Bourbon*) naskis en 1798 e mortis en 1834.

Il esis Portugalana princo, filiulo di rejulo João la 6ma di Portugal. En 1807 la rejala familio, inkluzite lor yuna princo Pedro, fugis pro l'invado da Franca trupi, a Brazilia.

En 1821, kande João retroiris a Portugal qua minacesis pro liberala revoluciono, Pedro divenis regento en Brazilia. Pedro deziris ke Brazilia esez nedependanta. Tamen la Portugalana parlamento, preferante ke ol esez kolonio, postulis ke Pedro irez a Portugal. Refuzante, il deklaris la nedependo di Brazilia ye la 7ma di septembro 1822 e kronizesis ye la 1ma di decembro kom unesma imperiestro di lando.

Ilu anke recevis la titulo *Pedro 4ma di Portugal*, inter la 26ma di aprilo e la 2ma di mayo 1826, pos la morto di lua patro, rejulo João la 6ma.

Pos kelka yari kom imperiestro lua populareso diminutis. La parlamento di la lando opozis il e la populo revoltis. Pedro guvernis Brazilia de 1822 til la 7ma di aprilo 1831 kande il abdikis.

Depos renuncir Braziliana trono, Pedro rivenis a Portugal e postulis Portugalana krono por lua filiino, Maria la 2ma. Tamen, lua fratulo Miguel ne aceptis lo, e komencis milito inter li. Pedro vinkis, ed riestablisis Maria kom rejino.

Pedro mortis ye la 24ma di septembro 1834 pro tuberkuloso.
# Sant-Helena

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **Saint Helena**

|  |
| --- |
|  |
|  |
|  |
|  | [[Arkivo:|90px]] |
| **Chefurbo** | Jamestown |
|  |  |
|  |  |
|  |
| **Oficala linguo o lingui:** | Angla |
| **Surfaco** | 121 km² |
|  |  |
| **HabitantiDenseso di habitantaro** | 4 534 (2016) 37,5 hab./km² |
|  |  |
| **Guberniestro** | Lisa Honan |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
| **Horala zono** | UTC+0 |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |

 |

**Sant-Helena** esas insulo en sudal Atlantiko, 2.800 km weste de Angolana litoro. Ol esas parto de la teritorio Sant-Helena, Acenso e Tristao da Cunha.

**Bazala fakti pri Sant-Helena.**

### Historio

L'insulo deskovresis en 1502 dal Portugalana explorero João da Nova. Nomizita segun Santo Helena (cirkume 205-330) qua reputite deskovris la kruco di Kristo. Ol divenis kolonio di Unionita Rejio en 1651.

En 1815 l'insulo divenis karcero di Napoleon Bonaparte til lua morto, ye la 5ma di mayo 1821.

### Politiko

Sant-Helena esas trans-mara teritorio de Unionita Rejio.

### Geografio

### Ekonomio

### Demografio

### Kulturo

Sant-Helena ne havas universitato, ma eduko esas obligenda e gratuita por pueri ed adolecanti evante 5 til 15 yari.

### Referi
# Kolero

**Kolero** esas morbo epidemiala, quan karakterizas grava perturbeso intestinala, kun koldesko interna e kontrakto spasmatra di la membri.

**Kolerino** esas diareo fortega qua esas simptomo qua anuncas kolero.
# Futbalo

Skemo di futbalo-feldo.
**Futbalo** (ante konocita kom **pedbalono**) esas la maxim populara esquado-sporto dil mondo. Ol havas la maxim granda nombro di diletanti e luderi. En landi di Europa, Afrika e Sud-Amerika, la futbalo esas pasiono. Milioni de personi spektas la ludi per televiziono e la quanteso de pekunio qua esas cirkum ica sporto esas tre importanta.

Didier Drogba (blua uniformo) preparas kiko kontre la skopo defensita per Manuel Neuer (verda uniformo).
Singla kruo di futbalo havas 11 membri. Du krui disputas un ludo di 90 minuti dividita en 2 parti di 45 minuti singla. On mustas sendar la balono a la skopo dil opozanta esquado, qua esas limitizita da du vertikala fosti kun 2.44 metri di altajo ed un horizontala fosto kun 7.32 metri di longeso.

La mondala administrerio dil futbalo esas FIFA (Fédération Internationale de Football Association), ma anke existas altra kontinentala administrerii sub olu. Tale, por Europa existas UEFA, por Afrika CAF, por Nord-Amerika CONCACAF, por Sud-Amerika CONMEBOL, por Azia AFC e por Oceania OFC. La FIFA havas 208 membri.

Futbalo havas sua origino en Anglia dum 19ma yarcento e difuzesis gradope tra l'Europana landi. FIFA kreesis l'unesma yari di 20ma yarcento e depos ica instanto, la populareso kreskis tra la tota mondo. Erste 1928 onu decidas krear mondala championokonkurso por nacionala esquadi, mondala Kupo, qua eventis du yari pose, en 1930 en Uruguay.

Anke mulieri ludas futbalo. Depos la yaro 1991 anke eventas mondala Kupo di la FIFA por mulieri.

Ol esas olimpiala sporto de Olimpiala Ludi en Paris (1900).
# Guernsey

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **Guernsey Bailiwick of Guernsey (Angla) Bailliage de Guernesey (Franca) Bailliage dé Guernési (Normanda)**

|  |
| --- |
| **Dependo di la krono di  Anglia** |
|  |
| Klifi di Guernsey. |
|  |  |
| **Chefurbo** | Saint Peter Port |
| **Maxim granda urbo** | Saint Peter Port |
|  |  |
|  |
|  |  |
| **Surfaco** | 78 km² |
|  |  |
| **HabitantiDenseso di habitantaro** | 67 334 (2016) 844 hab./km² |
| **Rejo Lietnanto-guvernisto** | Charles la 3ma Ian Corder |
|  |  |
|  |  |
| **Fondita o kreita** | 1204 |
|  |  |
| **Horala zono** | UTC+0 (UTC+1 dum somero) |
|  |  |
|  |  |
| **TNP (yaro)** | £3 272 milioni (2018) |
| **Reto** |  |

 |

**Guernsey** esas insulo che Angla kanalo, esanta teritorio di la Britaniana krono. Tale nomizita "balifio di Guernsey" ank enkorpigas insuli Alderney, Sark, Jethou ed altra vicina insuleti. Segun la demografiala kontado di 2016, ol havis 67 334 habitanti. Lua tota surfaco esas 78 km².

## Historio

La nomo dil insulo forsan devenas de Anciena Nordala linguo *graenn* signifikante 'verda', ed *ey* signifikante 'insulo'. En 933 Guernsey e lua vicina insuli divenis parto di Dukio di Normandia. Dum la Mez-epoko l'insuli atakesis da Franca pirati.

Dum l'Unesma mondomilito cirkume 3 000 Guernseyana soldati uzesis en Britaniana Expedicionala Armeo. Dum la Duesma mondomilito l'insuli okupesis da Germaniani.

## Geografio

Choseala mapo di Guernsey e vicina insuli.
Situata che bayo Sant-Michel, Guernsey e vicina insuli havas entote 71 km², e 46 kilometri di litoro. Existas diversa insuli, insuleti, roki e rifi en la regiono, pro to ol esas danjeroza por navigado. Lua suli konsistas ek 9 precipua tipi di roki, la maxim importanta esas granito e gneiso. Guernsey esas insulo montoza, kun multa klifi sude.

La klimato dil insulo esas moderema oceanala, kun moderema vintri e milda e sunoza someri. La maxim varma someri esas julio ed agosto.

## Ekonomio

|  |
| --- |
| *Precipua artiklo: Ekonomio di Guernsey* |

## Referi

|   Unionita Rejio |  |
| --- | --- |
| **Landi:**  Anglia |  Skotia |  Nord-Irlando |  Wals |
| **Dependadi de la krono:**  Guernsey |  Jersey |  Insulo Man |