# Ваьзаре

|  |
| --- |
| Импери |
| Малхбоалехьара румой импери (Ваьзаре) |
| лат: *Imperium Romanum Orientale, Romania* яний: *Βασιλεία Ῥωμαίων, Ῥωμανία* |
|  Ваьзарой импере доазув хувцадалар |
| ←
↓
395-ча шера наджгоанцхой бетта 17-ча дийнахьа — 1453-ча шера маьтсела бетта 29-ча дийнахьа |
| НанагӀала | Константинополь |
| Мотт | тӀеххьара латинийбар, койне, юкъера янийбар |
| Официальни мотт | латинийбар (VII-ча бӀаьшерага кхаччалца), юкъера янийбар |
| Ди | жӀаргахой ди (тархьаре доккхагӀа долча даькъе — православхол, цхьайолча хана-йовкъашка — павликианали иконашца тӀом бари) |
| Ахча | солид, ваьзарий ахча, иперпир, дукат |
| Лаьтта | 3 500 000 км2 VI-ча бӀаьшера Юстиниане I волча хана, 440 000 км2 (1281 шу), 17 668 км2 (1368 шу) |
| Бахархой | 35 млн (VI бӀаьшу), 10 млн (XII бӀаьшу), 5 млн (1281 шу) |
| Кулгалдара кеп | доминат |
| Династи |
20 династел совгӀа |
| Румой император |
|  • 395—408 |
Аркадий (хьалхарвар) |
|  • 1449—1453 |
Константин XI (тӀехьарвар) |
| Тархьар |
|  • наджгоанцхой бетта 17-гӀа ди , 395-гӀа шу: |
Румой импери екъар |
| Преемственность |
|
← Румой импери |
|
Хьункархой импери → |
| Предшественники и преемники |
|

|  |  |
| --- | --- |
| * Румой импери
 | * Латиний импери
* Никея импери
* Трапезунда импери
* Эпирский деспотат
* Хьункархой импери
* Кипра паччахьче
* Вендигийи республика
* Княжество Феодоро
* Морея деспотат
* Фессалоники паччахьче
* Ахея оалойче
* Афиний герцогче
* Наксосса герцогче
* Килике царче
* ШоллагӀа Болгарой царче
 |

 |
|  Медиафайлаш Викиларма чу |

**Малхбоалехьара Румой импери(я)*, иштта **Ваьзаре́н импери**, **Ваьзаре(я)* (эрс: *Восточная Римская империя, Византийская империя, Византия*) — тӀехьагӀарча ширачеи юкъерча бӀаьшерашкеи хинна Румой импере малхбоалехьарча лаьтташка Истмале нанагӀала йолаш эттачул тӀехьагӀа хьахинна импери. V-ча бӀаьшера Малхбузехьара Румой импери е́жа́чул тӀехьагӀа кхы а эзаршу даьккхад цо латташ Константинополь хьункархоща йожаяллалца. Ше лаьттачох, йоккхагӀча хана чухьа Европе эггара чӀоагӀагӀа низ бола моттиг хиннай экономиках а, товшхалах а, тӀеман низах а.

«Ваьзарий империи» «Малхбоалехьара Румой империи» яха терминаш импери ехачул тӀехьагӀа хьахинна я; бӀорахоша шоай имперех **Румой импери** оалаш хиннад, тӀаккха шоаех румой оалаш хиннад — из цӀи Хьункархой импере заман чухьа тӀехьа йоаккхаш хиннай халкъо шийх. Румой импери латта а латташ, Ӏаьдалаш лора а луш хиннадале а, хӀанзарча тархьархоша Ваьзаре хьалхарча Румой имперех къестаю, хӀана аьлча цун товшхал яний лесташ хиннай латинийча тӀара а яьнна, иштта малхбоалехьара православхой жӀаргахол а хиннад леладер.

## Галерей

* Ваьзарий император хиннача Юстинианом I-чо Апамее VI-ча бӀаьшера хьалъяь Тетрастилон, Шаьме
* Серджиллера юкъара банеш, Шаьме
* Паммакаристан Маьтар-Даьла киназ, XIV-гӀа бӀаьшу, Туркехье
* Петра яхача ваьзарий гӀапковна хьокхаш, Гуржехье
* Ваьзарий колумбарий, X бӀаьшу, Сицили

## Белгалдаккхар

**ДоашхамашБовхамаш**

## Литература

## ТӀатовжамаш

* Византия — история, культура и искусство
* История и культура государства ромеев
* Ульянов О. Г. Византийское наследие Святой Горы Афон // Публичная лекция в Московском Доме Национальностей 9 апреля 2009 года
* *Луговой О. М.* «Крестоносцы-наёмники в Византии». Исследование участия скандинавов в крестовых походах и связанные с этим случаи их найма в византийскую армию Архиве диллад 2009 шера саькура 20 дийнахьа.
* *Белобров В. А.* Византийская система мер длины
* *Белобров В. А.* Меры длины Средиземноморья: от Древнего Египта к средневековой Византии (книга)

Ло:Византия в темах
Ло:Исторические государства и области Леванта
Ло:Средние века
Ло:История Европы