Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Пхье

Магас, ГӀалгӀай мохк
Токио, Япони
Чешме, Туркий мохк
Самарканд, Узбекистан
Давос, Шувцархой мехка Альпашта юкъе
**Пхье**, е **гӀа́ла** (эрс: *Город*) — йоккха нах баха моттиг я. Пхье бахача наьха гӀуллакхаш дуккхагӀа юртбоахамаца дувзаденна хилац. Пхье доалахьа дегӀае́на экономика а боахам а хул. Пхьех ала йиш я бахархой вахар Ӏалашдеш йолча архитектурни а инженерни а гӀишлой гуллам аьнна.

ГӀалгӀашта юкъе из термин геттара кӀоарггача тхьоврера йоагӀаш я. Хьалха денз нах баха Ӏохайшача моттигах пхье оалаш хиннад. Пхьеш дукха хана денз исбахьалеи, пхьоарали, техникеи дегӀайоагӀаш юкъарченаш хиннай.

## Дош

Цхьоален таьрахье — *пхье* (я). Дукхален таьрахье — *пхьеш* (я). Мичахьа? Пхье.

| Дожар | Цхьоален таьрахь | Дукхален таьрахь |
| --- | --- | --- |
| ЦӀера д. *(мала? фу?)* | пхье | пхьеш |
| Доала д. *(хьан? сен?)* | пхье | пхьей |
| Лура д. *(хьанна? сенна?)* | пхьена | пхьешта |
| Дера д. *(хьан? сево?)* | пхьено | пхьеша |
| Кечала д. *(хьанца? сенца?)* | пхьеца | пхьешца |
| Хотталура д. *(хьанах? сенах?)* | пхьех | пхьеех |
| Меттига д. *(хьанга? сенга?)* | пхьега | пхьешка |
| Дустара д. *(хьанал? сенал?)* | пхьел | пхьеел |

## Хьажа иштта

* Кхаьлл
* Юрт
* Эйла

## ТӀатовжамаш

* *Макс Вебер.* Город / Ред. Левинсон Кирилл; перевод. М. И. Левина. — М.: Strelka Press, 2018. — 252 с. — ISBN 978-5-906264-77-0.
* *Гидденс Э.* Современный урбанизм // Социология, 2005.
# Политика

Москоара КремльКӀай ЦӀа
**Поли́тика** (ш.-ян. πολιτική «паччахьалкхен дер») — Ӏаьдала органий дер а, паччахьалкхен урхалдар а чулоацаш поняти я, иштта цунна юкъедоагӀа паччахьалкхено болхбараца бувзам дола юкъара вахара хаттараши хилараши. Политика тохкаш я политологи яхача Ӏилма чу.

## ТӀатовжамаш
# Паччахьалкхе

Паччахьалкхен проблемашта хетаяь йолча Гоббс Томаса «Левиафан» яхача сочинене корта оагӀув (1651 шу)
**Паччахьалкхе** (эрс: *Госуда́рство*, ингал: *State*) — къаьстта долча доазона тӀа юкъарлено вӀашагӀъелла политикан кеп я. Ший доалахьа урхалдара а низбара а аппарат йолаш, цхьан доазона тӀа вӀаштӀехьдаьккха политикан кортамукъа публични Ӏаьдал да.

Е Ӏилма чу а, е халкъашта юкъерча бокъон чу а, дац юкъара цаӀ дола, массане тӀаийца дола «паччахьалкхе» яха духтӀе белгалъяр. «Мата» (мохк) яха дош маӀанах гарга да цунна, амма иззамо йола термин яц из. «Мата» яха дош «паччахьалкхенал» шерагӀа да. Массадолча мехкаша а Ӏилмо а бӀарчча ший долчча тайпара тӀаийца а дола юкъара цаӀ а дола «паччахьалкхе» яха термин юридически белгалъяр хӀанза а доацаш да. Цхьанкхийттача Къамий Организаци яхача эггара йоккхагӀа йолча халкъашта юкъера организаце аргӀа яц моллагӀа дола вӀашагӀдоллар паччахьалкхе я е яц аьнна белгалде. Из хаттар кхыча паччахьалкхенаши правительстваши деш долча халкъашта юкъера-бокъон къоабалдара хаттар да.

## Литература

* *П. Д. Баренбойм, А. В. Захаров.* Пакт Рериха как этап внедрения в жизнь эстетической концепции правового государства Николая Рериха // Журнал зарубежного законодательства и сравнительного правоведения. — 2010. — № 2.
* *Гринин Л. Е.* Государство и исторический процесс. — М: КомКнига, 2007.
* *Ильин В. В., Ахиезер А. С.* Российская государственность: истоки, традиции, перспективы. — М.: Издательство МГУ, 1997. — 384 с. — (Теоретическая политология, мир России и Россия в мире). — ISBN 5-211-03762-6.
* *Крадин Н. Н.* Политическая антропология. — М.: Ладомир, 2001.
* *Малков С. Ю.* Логика эволюции политической организации государства. — М.: КомКнига, 2007. — С. 142—152.
* *Мартин ван Кревельд.* Расцвет и упадок государства.
* *Пиголкин А. С., Головистикова А. Н., Дмитриев Ю. А., Саидов А. Х.* Теория государства и права: учебник под редакцией А. С. Пиголкина. — Москва: Юрайт-Издат, 2005. — С. 61-63. — ISBN 5-94879-145-9.философский клуб. — М.: Летний сад, 2010. ISBN 978-5-98856-119-4
* *Роберт Нозик.* Анархия, государство и утопия.
* *Энтони де Ясаи.* Государство.

## ТӀатовжамаш