# Nepal

| Demokratiko Pederal a Republika ti Nepal* सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल (Nepali)
* *Saṅghīya Lokatāntrik Gaṇatantra Nepāl*
 |
| --- |
|

Wagayway |
| **Napili a pagsasao:**"Janani Janmabhumishcha Swargadapi Gariyasi" (Sanskrito) "Napatpateg ti ina ken nakaynakan a daga ngem iti langit" |
| **Nailian a kanta:** "Sayaun Thunga Phulka" "Naaramid kadagiti Ginasut a Sabsabong"  |
| Naipakita ti nangisit a berde ti lugar a tinengngel babaen ti Nepal; naipakita iti napusasaw a berde dagiti tinunton a rehion ngem saan a tinengngel |
| Kapitolioken kadakkelan a siudad | Kathmandu ﻿ / ﻿ |
| Opisial a sasao | Nepali |
| Mabigbig a nilian a sasao | Amin a patneng a dila (kitaen ti Dagiti pagsasao ti Nepal) |
| Grupgrupo ti etniko (2011) | * 16.6% Chhetri
* 12.2% Bahun
* 7.1% Magar
* 6.6% Tattao a TharuTharu
* 5.8% Tamang
* 5% Newar
* 4.8% Kami
* 4.4% Musalman
* 4% Yadav
* 2.3% Rai
* 2% Gurung
* 1.8% Damai/Dholi
* 1.6% Thakuri
* 1.5% Limbu
* 1.4% Sarki
* 22.9% Dadduma
 |
| Relihion (2011) | * 81.3% Hinduismo
* 9% Budismo
* 4.4% Islam
* 3.1% Kirant
* 1.4% Kristianidad
* 0.5% Prakriti
* 0.3% Dadduma
 |
| Nagan dagiti umili | Nepali, Nepalis |
| Gobierno | Pederal a parliamentario a republika |
|  |
| • Presidente  | Ram Chandra Poudel |
| • Kangruaan a Ministro  | Sushila Karki |
| • Tagabitla ti Kamara  | vacant |
| • Mangipangulo ti Hustisia  | Bishowambhar Prasad Shrestha |
|  |
| Lehislatura | Pederal a Parliamento |
| • Akinngato a kamara | Nailian nga Asemblia |
| • Akinbaba a kamara | Kamara dagiti Pannakabagi |
| Pannakaporma |
|  |
| • Pagarian  | 1768 |
| • Tulag ti Sugauli  | 4 Marso 1816 |
| • Tulag ti Nepal-Britania ti 1923  | 21 Disiembre 1923 |
| • Pederal a Republika  | 28 Mayo 2008 |
| • Agdama a Batay-linteg  | 20 Septiembre 2015 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 147,516 km2 (56,956 sq mi) (Maika-93) |
| • Danum (%) | 2.8 |
| Populasion |
| • Karkulo idi 2018 |  28,095,714 (Maika-49) |
| • Senso idi 2011 | 26,494,504 |
| • Densidad | 180/km2 (466.2/sq mi) (Maika-50) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2019 |
| • Dagup |  $94-bilion (Maika-87) |
| • Tunggal maysa a tao |  $3,318 (Maika-155) |
| GDP (nominal) | Karkulo idi 2019 |
| • Dagup |  $30-bilin (Maika-101) |
| • Tunggal maysa a tao |  $1,048 (Maika-159) |
| Gini (2010) | 32.8 kalalainganna · Maika-115 |
| HDI (2019) |  0.579 kalalainganna · Maika-147 |
| Kuarta | Rupee ti Nepal (Rs, रू) (NPR) |
| Sona ti oras | UTC+05:45 (Pagalagadan nga Oras ti Nepal) |
|  | *DST saan a mapalpaliiw* |
| Pagmanehuan | kanigid |
| Kodigo ti panagtawag | +977 |
| Kodigo ti ISO 3166 | NP |
| TLD ti internet | .np |

Ti **Nepal** (Nepali: नेपाल [neˈpal]), opisial a ti **Demokratiko a Pederal a Republika ti Nepal**, (Denggen ) ket ti maysa a pagilian iti Abagatan nga Asia. Daytoy ket kaaduan nga adda iti Himalaya, ngem mangiraman pay kadagiti parte iti Tanap Indo-Gangetiko. Daytoy ti maika-49 a kadakkelan a pagilian babaen ti populasion ken ti maika-93 a kadakkelan a pagilian babaen ti kalawa. Daytoy ket napalikmutan iti daga, ken beddenganna ti Tsina iti amianan ken ti India iti abagatan, iti daya ken laud, bayat a ti Banglades ket mabirukan iti kaunegen laeng ti 27 km (17 mi) iti abagatan akindaya nga ungtona ken ti Bhutan ket naisina manipud iti daytoy babaen ti estado ti India ti Sikkim. Addaan iti nadumaduma a heograpia ti Nepal, mairaman ti nalames a tantanap, dagiti sub-alpino kabakiran a turod, ken walo kadagiti sangapulo a kangatuan a bantay iti lubong, mairaman ti Bantay Everest, ti kangatuan a punto iti lubong. Ti Kathmandu ket ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad. Ti Nepal ket maysa nga adu ti etnikona a pagilian ken ti opisial a pagsasao ket Nepali.

Immuna a nairehistro ti nagan a "Nepal" kadagiti teksto manipud iti paset ti panawen ti Vediko iti subkontinente Indiano, ti panawen ti taga-ugma nga India idi napundar ti Hinduismo, ti predominante a relihion ti pagilian. Idi tengnga ti umuna a milenio BCE, ni Gautama Buddha, ti nagpundar iti Budismo, ket nayanak idiay Lumbini iti akin-abagatan a Nepal. Dagiti parte ti akin-amianan a Nepal ket naisinggalut iti kultura ti Tibet. Ti agpakatengnga a mabirukan a Tanap ti Kathmandu ket naisinggalut iti kultura dagiti Indo-Aryano, ken isu idi ti tugaw ti nabaknang a kompederasia ti Newar nga ammo a kas Nepal Mandala. Ti sanga ti Himalaya ti taga-ugma a Kalsada Seda ket tinurayan idi babaen dagiti agtagtagilako iti tanap. Ti kosmopolitano a rehion ket napadur-as iti naisangayan nga arte ken arkitektura. Babaen idi maika-18 a siglo, nakagun-od ti Pagarian ti Gorkha ti panagkaykaysa ti Nepal. Pinundar ti disnastia a Shah ti Oagarian ti Nepal ken kamaudian a nangbukel ti maysa a pagkakaduaan iti Imperio a Britaniko, babaen dagiti bukodna a premier iti dinastia a Rana. Saan a pulos a nakolonisado ti pagilian ngem nagserbi a kas maysa a manglapped nga estado itipagbaetan ti Imperial a Tsina ken Britaniko nga India. Naipayammo ti Parliamentario a demokrasia idi 1951, ngem namindua a nasuspende babaen dagiti monarko ti Nepal, idi 1960 ken 2005. Ti Sibil a Gubat ti Nepal kadagiti tawen ti 1990 ken dagiti nasapa a tawen ti 2000 ket nagresultaan ti pannakaipatakder ti maysa a sekular a republika idi 2008, ken nangipatingga daytoy iti naudi a morkia ti Hindu iti lubong.

Ti naampon a batay-linteg ti Nepal idi 2015 a ket mangpasingked ti Nepal a kas maysa a sekular a fpederal a parliamentario a republika a nabingbingay kadagiti pito a probinsia. Naawat ti Nepal iti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 1955, ken napirmaan dagiti pannakigayyem a tulag iti India idi 1950 ken ti Republika ti Tattao ti Tsina idi 1960. Mangsangaili ti Nepal ti permanente a sekretariat ti Gunglo ti Abagatan nga para iti Rehional a Pagtitinnulongan (SAARC), a daytoy ket maysa a nagpundar a kameng. Ti Nepal ket maysa pay a kameng ti Di Nailinia a Tignay ken ti Inisiatibo ti Luek ti Bengal. Ti militar ti Nepal ket isu ti maikalima a kadakkelan iti Abagatan nga Asia; daytoy ket nadayeg iti pakasaritaanna iti Gurkha, a naipangpangruna kadagidi gubat ti sangalubonga, ken signipikante daytoy a nagparparawad kadagiti operasion ti panagtalinaay ti kappia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.

## Dagiti ladawan

* Kathmandu
* Pashupatinath
* Bhaktapur
* Changu Narayan
* Patan
* Himalaya
* Himalaya
* Mustang
* Mustang

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia

* Balakrishnan, T. K. (2010). "India's Foreign Policy for Nepal, Bangladesh & Sri Lanka". *Foreign Policy of India: Problems and Paradoxes* (iti Ingles). Mohini Publishers & Distributors. ISBN 978-81-909928-1-7 – babaen ti Google Books.
* Landon, Perceval (1928). *Nepal, Vol. 1*. Public Resource. Constable & Co. (Edinburgh). ISBN 8-120-60724-4 – babaen ti Internet Archive.
* "National Population and Housing Census 2011 (National Report)" (PDF). Central Bureau of Statistics (Nepal). Nobiembre 2012. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (pdf) idi 18 Abril 2013. Naala idi 26 Nobiembre 2012. Naiyarkibo 2013-04-18 iti Wayback Machine
* Hutt, Michael, ed. (2004). *Himalayan 'people's War': Nepal's Maoist Rebellion* (iti Ingles). C. Hurst & Co. ISBN 978-1-85065-722-4. Naala idi 18 Abril 2020.

## Adu pay a mabasbasa

* Shaha, Rishikesh (1992). *Ancient and Medieval Nepal*. New Delhi: Manohar Publications. ISBN 978-81-85425-69-6.
* Tiwari, Sudarshan Raj (2002). *The Brick and the Bull: An account of Handigaun, the Ancient Capital of Nepal*. Himal Books. ISBN 978-99933-43-52-3.
* Crossette, Barbara (1995). *So Close to Heaven: The Vanishing Buddhist Kingdoms of the Himalayas*. New York: Vintage. ISBN 978-0-679-74363-7.
* Dor Bahadur Bista (1967). *People of Nepal*. Department of Publicity, Ministry of Information and Broadcasting, Government of Nepal. ISBN 978-99933-0-418-0.
* Murphy, Dervla (1968). *The Waiting Land: A Spell in Nepal*. Transatlantic Arts. ISBN 978-0-7195-1745-7.
* Rishikesh Shaha (2001). *Modern Nepal: A Political History*. Manohar Publishers and Distributors. ISBN 978-81-7304-403-8.
* Jane Wilson-Howarth (2012). *A Glimpse of Eternal Snows: a family's journey of love and loss in Nepal*. Bradt Travel Guides, UK. p. 390. ISBN 978-1-84162-435-8.

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Nepal iti Wikimedia Commons

 Pakaammo ti panagbiahe idiay Nepal manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)

### Gobierno

* Opisial a website ti Gobierno ti Nepal
* Opisial a website ti Turismo ti Nepal

### Sapasap a pakaammo

* Nepal a naikabil iti *The World Factbook* (iti Ingles)
* Nepal iti Curlie (iti Ingles)
* Wikimedia Atlas iti Nepal
* Heograpiko a datos a mainaig iti Nepal iti OpenStreetMap