# Karayan Yangtze

| Yangtze |
| --- |
| 长江 (*Cháng Jiāng*) |
| Sumipnget iti Karayan Yangtze |
| Ti kurso ti Karayan Yangtze iti kaunegan ti Tsina |
| Lokasion |
| Pagilian | Tsina |
| Probinsia | Qinghai, Tibet, Yunnan, Sichuan, Chongqing, Hubei, Hunan, Jiangxi, Anhui, Jiangsu, Shanghai |
| Dagiti siudad | Yibin, Luzhou, Chongqing, Yichang, Jingzhou, Yueyang, Wuhan, Jiujiang, Anqing, Tongling, Wuhu, Nanjing, Zhenjiang, Yangzhou, Nantong, Shanghai |
| Pisikal a pakaidumdumaan |
|  |
| Taudan | Jari Hill |
|  - lokasion | Banbantay Tanggula, Qinghai |
|  - nagsasabtan | ﻿ / ﻿ |
|  - kangato | 5,170 m (16,960 ft) |
|  |
| Sabangan | Baybay Daya a Tsina |
|  - lokasion | Shanghai ken Jiangsu |
|  - nagsasabtan | ﻿ / ﻿ |
| Kaatiddog | 6,357 km (3,950 mi) |
| Kadakkel ti labneng | 1,808,500 km2 (698,300 sq mi) |
|  |
| Panagayus |   |
|  - kaadu | 2,000 m3/s (71,000 cu ft/s) |
|  - natimbeng | 30,166 m3/s (1,065,300 cu ft/s) |
|  - kabassit | 110,000 m3/s (3,900,000 cu ft/s) |
|  |
| Langlanga ti labneng |
| Dagiti tributario |   |
|  - kanigid | Yalong, Min, Tuo, Jialing, Han |
|  - kanawan | Wu, Yuan, Zi, Xiang, Gan, Huangpu |

|  |
| --- |
| Karayan Yangtze |
| Nagan nga Insik |
| Tradisional nga Insik | 長江 |
| Napalaka nga Insik | 长江 |
| Literal a kaibuksilan | Ti Atiddog a Karayan |
|

| Dagiti transkripsion |
| --- |
| Pagalagadan a Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Cháng Jiāng |
| Wade–Giles | Ch'ang Chiang |
| IPA | [tʂʰɑ̌ŋ tɕjɑ́ŋ] |

 |
| Alternatibo a nagan nga Insik |
| Tradisional nga Insik | 揚子江 |
| Napalaka nga Insik | 扬子江 |
|

| Dagiti transkripsion |
| --- |
| Pagalagadan a Mandarin |
| Hanyu Pinyin | *Yángzǐ Jiāng* |
| Wade–Giles | Yangtzu Chiang |
| IPA | [jɑ̌ŋtsì tɕjɑ́ŋ] |

 |
| Nagan a Tibetano |
| Tibetano | འབྲི་ཆུ་ |
|

| Dagiti transkripsion |
| --- |
| Wylie | 'bri chu |
| THDL | dri chu |

 |

Ti **Karayan Yangtze**, wenno **Chang Jiang** (Mandarin [tʂʰɑ̌ŋ tɕjɑ́ŋ]) ket isu ti kaatiddogan a karayan idiay Asia, ken ti maikatlo a kaatiddogan iti lubong. Daytoy ket agayus iti 6,418 kilometro (3,988 mi) manipud kadagiti glasier idiay Banak ti Qinghai-Tibet idiay Qinghai nga agpadaya a bumallasiw ti abagatan a laud, tengnga ken akindaya a Tsina sakbay nga agayus idiay Baybay Daya a Tsina idiay Shanghai. Daytoy pay ket maysa kadagiti kadakkelan a karayan iti lubong babaen ti tomo ti panagayus. Ti Yangtze ket agayus ti maysa a panglima a kalawa ti daga ti Republika dagiti Tattao iti Tsína (PRC) ken ti labneng ti karayanna ket pagtaengan dagiti maysa a pagkatlo ti populasion ti Tsina.

No mairaman ti Karayan Duyaw, ti Yangtze ket isu ti kangrunaan a karayan iti pakasaritaan, kultura ken ekonomia ti Tsina. Ti nalames a Karayan Yangtze Delta ket agpatpataud ti ad-adu ngem 20% ti GDP ti Tsina. Ti Karayan Yangtze ket agay-ayus kadagiti nadumaduma a kita ti ekosistema ken kabukbukodanna pay a pagtaengan dagiti nadumaduma a endemiko ken dagiti nadangran a sebbangan a mairaman ti Insik a buaya ken ti esturion ti Yangtze. Para kadagiti rinibu a tawen, dagiti tattao ket inus-usarda ti karayan para iti danum, panagsibog, kinadalus, pagluganan, industria, panagmarka ti pagbeddengan ken gubat. Ti Penned ti Tallo a Baw-ang idiay Karayan Yangtze ket isu ti kadakkelan a hidro-elektriko nga estasion ti elektrisidad iti lubong.

Dagiti napalabas a tawen, daytoy a karayan ket nakasagsagaba maipud kadagiti karugitan ti industria, dagiti nagayusan ti agrikultura, panaglan-ak, ken dagiti pannakapukaw ti kalugnakan ken danaw, a dagitoy ket mangipakaro kadagiti natiempoan a panaglayos. Adda dagiti paset ti karayan a nasalakniban tattan a kas dagiti katutubo a reserba. Ti maysa bennat ti Yangtze nga agyayus ti adalem a karabukob iti akinlaud a Yunnan ket paset ti Tallo a Paralelo a Karkarayan dagiti Nasalakniban a Lugar ti Yunnan, ti Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO.

## Nagnagan

Ti nagan a "Yangtze", a nailetra pay iti "Yangtse" wenno "Yangzi", ket naala manipud iti lokal a nagan para iti maysa a gay-at iti akin-baba a Yangtze idiay asideg ti Yangzhou.

Ti "Yangzi" (Insik: 扬子; pinyin: *Yángzǐ*) ket isu idi ti nagan ti purok ken ti lugar ti maysa a taga-ugma a pagballasiwan ti balsa, ken ti "Jiang" (Insik: 江; pinyin: *Jiāng*) ken maysa kadagiti Insika balikas para iti karayan. Idi maiak-13 a siglo, ti nadayeg nga opisial ti Song a Dinastia, a ni Wen Tianxiang ket nangsurat ti maysa a daniw a natituluan iti *Yangzi Jiang*. Kalpasanna, dagiti Lumaud a Misionario ket nangngegda ti nagan ken impakatda iti intero a karayan.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* Carles, William Richard, "Ti Yangtse Chiang", *Ti Heograpiko a Warnakan*, Tom. 12, Blng. 3 (Sep., 1898), pp. 225–240; Inpablaak babaen ti: Blackwell Publishing para iti Kagimongan ti Naarian a Heograpiko (a kaduna ti Instituto dagiti Britaniko a Heograpo)
* Danielson, Eric N. 2004. *Nanjing ken ti Akin-baba a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdama, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom. II*. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN 981-232-598-0.
* Danielson, Eric N. 2005. *Ti Tallo a Karabukob ken Ti Akin-ngato a Yangzi, Manipud ti Napalabas ken Agdama, Ti Baro a Trilohia ti Karayan Yangzi, Tom.. III*. Singapore: Times Editions/Marshall Cavendish. ISBN 981-232-599-9.
* Grover, David H. 1992 *Dagiti KOmersio a Barko ti Amerikano idiay Yangtze, 1920–1941*. Wesport, Conn.: Praeger Publishers.
* Van Slyke, Lyman P. 1988. *Yangtze: katutubo, pakasaritaan, ken ti karayan*. Ti Bassit a Libro ti Stanford . ISBN 0-201-08894-0
* Winchester, Simon. 1996. *Ti Karayan iti Tengnga ti Lubong: Ti angpangato a panagdaliasat idiay Yangtze ken Panagsubli iti Insik a Panawen*, Holt, Henry & Company, 1996, hardcover, ISBN 0-8050-3888-4; trade paperback, Owl Publishing, 1997, ISBN 0-8050-5508-8; trade paperback, St. Martins, 2004, 432 pampanid, ISBN 0-312-42337-3

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Karayan Yangtze iti Wikimedia Commons

Palko ti Karayan Yangtze