# Ecuador

| **Republika ti EcuadorRepública del Ecuador*  (Espaniol) |
| --- |
|
Wagayway

Eskudo

 |
| **Napili a pagsasao: "Dios, patria y libertad" (Espaniol)
* "Pro Deo, Patria et Libertate" (Latin)
* "Dios, pagilian ken wayawaya"
 |
| **Nailian a kanta:Salve, Oh Patria*  (Espaniol) *Kablaawan, Oh Pagilian*  |
|  |
| Kapitolio | Quito ﻿ / ﻿ |
| Kadakkelan a siudad | Guayaquil |
| Opisial a sasao | Espaniol |
| Mabigbig a rehional a sasao | Kichwa (Quichua), Shuar ken dagiti dadduma "ket opisialda a maus-usar para kadagiti indihenio a tattao" |
| Grupgrupo ti etniko () | * 71.9% Mestiso
* 7.4% Montubio
* 7.2% Apro-Ecuadoriano
* 7% Amerindiano
* 6.1% Puraw
* 0.4% dadduma
 |
| Nagan dagiti umili | Ecuadoriano |
| Gobierno | Unitario a presidensial a batay-linteg a republika |
|  |
| • Presidente  | Guillermo Lasso |
| • Bise Presidente  | Alfredo Borrero |
|  |
| Lehislatura | Nailian nga Asemblia |
| Wayawaya |
|  |
| • Nairangarang  | Agosto 10, 1809 |
| • manipud iti Espania  | Mayo 24, 1822 |
| • manipud iti Gran Colombia | Mayo 13, 1830 |
| • Binigbigan babaen ti Espania  | Pebrero 16, 1840 |
| • Agdama a Batay-linteg  | Septiembre 28, 2008 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 283,560 km2 (109,480 sq mi)a (Maika-73) |
| • Danum (%) | 5 |
| Populasion |
| • Karkulo idi 2015 | 16,144,000 (Maika-65) |
| • Senso idi 2010 | 14,483,499 |
| • Densidad | 58.95/km2 (152.7/sq mi) (Maika-151) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2016 |
| • Dagup | $194.845-bilion |
| • Tunggal maysa a tao | $11,788 |
| GDP (nominal) | Karkulo idi 2016 |
| • Dagup | $109.759-bilion (Maika-64) |
| • Tunggal maysa a tao | $6,640 |
| Gini (2014) |  45.4 kalalainganna |
| HDI (2015) |  0.739 nangato · Maika-89 |
| Kuarta | Doliar ti Estados Unidosb (USD) |
| Sona ti oras | UTC−5 / −6 (ECT / GALT) |
| Pagmanehuan | kanawan |
| Kodigo ti panagtawag | +593 |
| Kodigo ti ISO 3166 | EC |
| TLD ti internet | .ec |
| 1. Mairaman ti Galápagos.
2. Sucre aginggana idi 2000, sinukatan babaen ti US$ ken Sensilio a centavo ti Ecuador.
 |

Ti **Ecuador** (Espaniol: [ekwaˈðor]) (Quechua: *Ikwadur*), opisial a ti **Republika ti Ecuador** (Espaniol: *República del Ecuador*, a literal a maipatarus a kas ti "Republika iti Ekuador"; Quechua: *Ikwadur Ripuwlika*), ket ti representatibo a demokratiko a republika iti akin-amianan a laud nga Abagatan nga Amerika, a bineddengan babaen ti Colombia iti amianan, ti Peru iti daya ken abagatan, ken ti Taaw Pasipiko iti laud. Ti Ecuador ket mangiraman pay iti Is-isla Galápagos iti Pasipiko iti agarup a 1,000 a kilometro (620 mi) iti laud ti nangruna a daga.

Ti agdama nga aldaw nga Ecuador ket pagtaengan idi dagiti nadumadumaa na grupo ti Amerindiano a nain-inut a nainkorporado iti Imperio nga Inca idi las-ud ti maika-15 a siglo. Ti teritorio ket kinolonisado babaen ti Espania idi las-ud ti maika-16 a siglo, ken nakagun-od iti wayawaya idi 1820 a kas parte ti Gran Colombia, a nakalaanna met iti bukodna a kinaturay idi 1830. Ti legado dagiti dua nga imperio ket maipaltiing iti kinadumaduma ti populasion ti etniko ti Ecuador, a kaaduan dagiti 15.2 a riwriw a tattao ket dagiti mestiso, ken sarunuen babaen ti adu a minorida a Europeano, Amerindiano, ken dagiti kaputotan ti Aprikano.

Ti Espaniol ket ti opisial a pagsasao babaen ti kaaduan iti populasion, ngem mabigbigan pay dagiti 13 nga Amerindiano a pagsasao, mairaman ti Quichua ken Shuar. Ti kapitolio a siudad ket ti Quito, bayat a ti kadakkelan a siudad ket ti Guayaquil. Iti pannakaipaltiing iti nabaknang a tawid iti kultura ti pagilian, ti historikal a sentro ti Quito ket nairangarang idi 1978 a kas Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO. Ti Cuenca, ti maikatlo a kadakkelan a siudad, ket nairangarang pay idi 1999 a kas Lugar a Twid iti Lubong a kas maysa a nasayaat a wadan iti naplano, iti estilo nga Espaniol a kolonial a siudad iti Kaamerikaan.

Ti Ecuador ket addaan iti agrangrang-ay nga ekonomia a nakaro nga agdepdepende kadagiti tagilako, a kas ti lana ken dagiti produkto ti agrikultura. Ti pagilian ket naidasig a kas agpakatengnga ti matgedan a pagilian. Ti Ecuador ket maysa a demokratiko a presidensial a republika. Ti baro a batay-linteg ti 2008 ket ti immuna iti lubong a mangbigbig ti legado a maipatungpal a Karbengan ti Katutubo, wenno karbengan ti ekosistema. Ti Ecuador ket ammo pay iti nabaknang nga ekolohiana, a mangsangsangaili kadagiti endemiko a mula ken ayup, a kas dagiti adda idiay Is-isla Galápagos. Daytoy ket maysa kadagiti 17 a megadibersio a pagpagilian iti lubong.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* Ades, H. and Graham, M. (2010) *The Rough Guide to Ecuador*, Rough Guides
* Becker, M. (2008) *Indians and Leftists in the Making of Ecuador's Modern Indigenous Movements*, Duke University Press Books
* Becker, M. and Clark, A. K. (2007) *Highland Indians and the State in Modern Ecuador*, University of Pittsburgh Press
* Blakenship, J. (2005) *Cañar: A Year in the Highlands of Ecuador*, University of Texas Press
* Brown, J. and Smith, J. (2009) *Moon Guidebook: Ecuador and the Galápagos Islands*, Avalon Travel Publishing
* Crowder, N. (2009) *Culture Shock! Ecuador: A Survival Guide to Customs and Etiquette*, Marshall Cavendish Corporation
* Gerlach, A. (2003) *Indians, Oil, and Politics: A Recent History of Ecuador*, SR Books
* Handelsman, M. H. (2008) *Culture and Customs of Ecuador*, Greenwood
* Hurtado, O. (2010) *Portrait of a Nation: Culture and Progress in Ecuador*, Madison Books
* O'Connor, E. (2007) *Gender, Indian, Nation: The Contradictions of Making Ecuador, 1830–1925*, University of Arizona Press
* Pineo, R. (2007) *Ecuador and the United States: Useful Strangers*, University of Georgia Press
* Roos, W. and Van Renterghem, O. (2000) *Ecuador in Focus: A Guide to the People, Politics, and Culture*, Latin America Bureau
* Sawyer, S. (2004) *Crude Chronicles: Indigenous Politics, Multinational Oil, and Neoliberalism in Ecuador*, Duke University Press Books
* Striffler, S. (2001) *In the Shadows of State and Capital: The United Fruit Company, Popular Struggle, and Agrarian Restructuring in Ecuador – 1900–1995*, Duke University Press Books
* Torre, C. de la and Striffler, S. (2008) *The Ecuador Reader: History, Culture, Politics*, Duke University Press Books
* Various (2010) *Insight Guidebook: Ecuador & Galápagos*, Insight Guides
* Various (2009) *Lonely Planet Guide: Ecuador & the Galápagos Islands*, Lonely Planet
* Whitten, N. E. (2011) *Histories of the Present: People and Power in Ecuador*, University of Illinois Press
* Whitten, N. E. (2003) *Millennial Ecuador: Critical Essays on Cultural Transformations and Social Dynamics*, University Of Iowa Press

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Ecuador iti Wikimedia Commons

 Pakaammo ti panagbiahe idiay Ecuador manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)

* Ecuador a naikabil iti *The World Factbook* (iti Ingles)
* Ecuador iti Curlie (iti Ingles)
* Ecuador Naiyarkibo 2008-06-07 iti Wayback Machine iti *UCB Libraries GovPubs*
* Bariweswes ti Ecuador manipud iti BBC News
* Wikimedia Atlas iti Ecuador
* Heograpiko a datos a mainaig iti Ecuador iti OpenStreetMap