Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# AllMusic

Ti **AllMusic** (dati nga ammo a kas **All Music Guide** wenno **AMG**) ket ti maysa a website ti online a serbisio ti tarabay ti musika. Daytoy ket nairugi idi 1991 babaen ti All Media Guide ken kanungpalan a nagabalin a All Media Network.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website
# Aba

| Aba |
| --- |
|  |
| Taksonomia  |
| Pagarian: | Plantae |
| *Klado*: | Tracheophytes |
| *Klado*: | Angiospermae |
| *Klado*: | Monocots |
| Urnos: | Alismatales |
| Pamilia: | Araceae |
| Henero: | *Colocasia* |
| Sebbangan: | C. esculenta |
| Dua a nagan |
| Colocasia esculenta (L.) Schott |
| Kapada a nagan |
| * *Alocasia dussii* Dammer
* *Alocasia illustris* W.Bull
* *Aron colocasium* (L.) St.-Lag.
* *Arum chinense* L.
* *Arum colocasia* L.
* *Arum colocasioides* Desf.
* *Arum esculentum* L.
* *Arum lividum* Salisb.
* *Arum nymphaeifolium* (Vent.) Roxb.
* *Arum peltatum* Lam.
* *Caladium acre* R.Br.
* *Caladium colocasia* (L.) W.Wight nom. illeg.
* *Caladium colocasioides* (Desf.) Brongn.
* *Caladium esculentum* (L.) Vent.
* *Caladium glycyrrhizum.* Fraser
* *Caladium nymphaeifolium* Vent.
* *Caladium violaceum* Desf.
* *Caladium violaceum* Engl.
* *Calla gaby* Blanco
* *Calla virosa* Roxb.
* *Colocasia acris* (R.Br.) Schott
* *Colocasia aegyptiaca* Samp.
* *Colocasia colocasia* (L.) Huth nom. inval.
* *Colocasia euchlora* K.Koch & Linden
* *Colocasia fonstanesii* Schott
* *Colocasia gracilis* Engl.
* *Colocasia himalensis* Royle
* *Colocasia neocaledonica* Van Houtte
* *Colocasia nymphaeifolia* (Vent.) Kunth
* *Colocasia peltata* (Lam.) Samp.
* *Colocasia vera* Hassk.
* *Colocasia violacea* (Desf.) auct.
* *Colocasia virosa* (Roxb.) Kunth
* *Colocasia vulgaris* Raf.
* *Leucocasia esculenta* (L.) Nakai
* *Steudnera virosa* (Roxb.) Prain
* *Zantedeschia virosa* (Roxb.) K.Koch
 |

Ti **aba** (*Colocasia esculenta*) (**taro** iti Ingles a manipud iti Tahitiano) ket maysa a tropikal a mula a mapatpatubo a kangrunaan kas nateng gapu iti masida a bagas, lip-ak, bulong ken daludalna.

Bagas ti aba
## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Aba iti Wikimedia Commons

 Dagiti datos a mainaig iti Colocasia esculenta iti Wikispecies
# Uppat a Nasudi a Kinapudno

|  |
| --- |
| Paset dagiti serye maipapan iti
**BudismoPakasaritaan ti Budismo** |
| **Pampammati, ar-aramid ken lin-linteg** |
|
Tiratna · Uppat nga Nasudi a Kinapudno · Walo nga Nasudi a Dalan |
| **Kangrunaan a figuras** |
|
Sidarta Gautama Buddha · Ananda · Prayapati · Devadata |
| **Dagiti kangrunaan wenno moderno a tagaisuro** |
|
Buddhagosa · Ashoka · Tenzin Gyatso, maika-14 nga Dalai Lama · Ajahn Chah · Lama Surya Das · Shunryu Suzuki · Pema Chodron |
| **Dagiti testo ken Sursuro** |
|
Tipitaka · Sutsutra a Pali wenno Nikaya · Sutra a Lotus |
| **Sangsanga ti Budhismo** |
|
Theravada · Mahayana · Nichiren · Zen · Vasrayana |
| **Sociopolitical nga aspetos** |
|
Arte · Arkitektura Ciudades · Calendario Siensia · Filosofia Relihioso a Dadaulo Politikal nga Budhismo Budismo babaen ti pagilian |
| **Kitaen met** |
|
Vocabulario ti Budhismo \* |

Kangrunaan ken sentro iti sursuro (wenno sutta) ni Apo Buddha ket iti nanaganan nga Uppat nga Nasudi a Kinapudno.

1. *Dukkha*: Amin nga nailubongan a biag ket napno iti panagsagaba, mapelpeltang, ken saan mapmapnek. Nasken nga maawatan ti dukkha. Naawatanen ti dukkha. (Daytoy nga sao aggapu iti Pāli (Sanskrit: duḥkha), ket isu iti naggapuanan ti sao nga Tagalog a "dukha," a kayatna saoen ket "agtuok.")
2. *Samudaya*: Ti puon ti panagtuok nga aggapu iti panagpideg iti panagtarigagay (*tanha*), panagapal, panagagum, nairamut iti kinakuneng. Nasken nga ibbatan dagitoy. Naibbatanen iti tarigagay.
3. *Nirodha*: Adda gibus ti panagsagaba. Nasken nga mapasardeng ti dukkha. Napasardengen ti dukkha.
4. *Magga*: Adda dalan, Ti Walo nga Nasudi a Dalan (Ariya magga), nga pagnaan a pagpanawan iti dukkha. Nasken nga patubuen ken pagrangayen daytoy nga dalan. Daytoy nga dalan ket nabangonen.
# Maika-21 a siglo

Ti **maika-21 a siglo** let ti agdama a siglo iti panawen ti *Anno Domini* wenno ti Kadawyan a Panawen, segun iti kalendario a Gregoriano. Daytoy ket nangrugi idi Enero 1, 2001, ken agpatinnga intono Disiembre 31, 2100. Daytoy ti umuna a siglo iti maika-3 a milenio. Daytoy ket naisangayan maigiddiat iti siglo nga ammo a kas ti sisiglo ti 2000, a nangrugi idi Enero 1, 2000 ken agpatingga intono Disiembre 31, 2099.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Maika-21 a siglo iti Wikimedia Commons
# Militar

Ti **militar** wenno **milisia** ket maysa a gunglo a pinalubosan babaen ti nalatlatak a kagimongan tapno agusar ti makadangran a puersa, a kadawyan a mangiraman ti panagusar kadagiti armas, iti panagsalaknib ti pagilianna babaen ti panang-gubat ti pudno wenno dagiti naipagpagarup a pangta. Ti militar ket mabalin nga adda dagiti maipatinayon a rebbeng iti panagusar iti bukodna a nalatlatak a kagimongan, a kas ti panangiyaddang ti politikal nga ahenda a kas ti militar a hunta, nga agsupsuporta weno mangiyad-addang ti ekonomiko a panagpadakkel babaen ti imperialismo, ken kas maysa a porma ti akin-uneg a sosial a panagtengngel. A kas maysa a panangilasin ti termino a "militar" ket naus-usar pay a mangitudo ti ania man a tagikua wenno aspeto iti maysa a militar. Dagiti militar ket kankanayonda nga agtignay a kas dagiti kagimongan iti kaunegan dagiti kagimongan, babaen ti ka-adda dagiti bukodda a komunidad ti militar.

Ti propesion iti panagsoldado a kas paset ti maysa a militar ket naduduog ngem ti nairehistro apakasaritaan. Adda dagiti kapautan a ladawan iti klasiko a kinaugma ket mangipakpkaita ti bileg ken dagiti panangabak dagiti bukodna a daulo ti militar. Ti Gubat ti Kadesh idi 1274 BC ket maysa idi kadagiti nangipalplawag a puntos ti panagturay ni Paraon Ramesses II ken rinamrambakan =kadagiti nauneg a pannakaikitikit kadagiti monumentona. Kalpasan ti sangaribu a tawtawen ti immuna nga emperador ti naipagkaykaysa a Tsina, a ni Qin Shi Huang, ket nangikeddeng idi a mangipasnek kadagiti dios iti kinapigsa ti millitarna isu nga isu ket nangikali iti maysa a buyot dagiti terakota a soldado. Dagiti Romano ket nagirukruknoydad kadagiti banag iti militar, a nangibatbatida para kadagiti masakbayan dagiti adu a treatado ken dagiti sinursurat ken dagiti pay adu a bilang dagiti nasayaat a naikitikit a panagballigi nga arko ken dagiti panagballigi nga adigi.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti taudan

* Dupuy, T.N. (Col. ret.), *Panangawat ti gubat: Pakasaritaan ken Teoria iti pannakigubat*, Leo Cooper, Londres, 1990
* Tucker, T.G., *Etimolohiko a diksionario iti Latin*, Ares publishers Inc., Chicago, 1985,www.youmilitary.com,

## Dagiti akinruar a silpo

* Militar a Panag-gastos iti % ti GDP insangsangaili babaen titimpuyogan ti ekonomia ti Lebanon, naala manipud iti publiko a datos ti Banko ti Lubong

 Dagiti midia a mainaig iti Militar iti Wikimedia Commons

* Kagimongan/Militar iti Curlie (iti Ingles)
# Kuarta (sapasap a pangawatan)

Tatak ti panangisinnukat kadagiti kuarta
Ti **kuarta** (manipud ti Tengnga nga Inggles *curraunt,* a kaibuksilanna ket *iti maususar*) iti kaisangsangayan a panag-usar ti balikas ket mangitudtudo ti kuarta a maus-usar, a kas ti maysa a banag a panakisinnukat, a naipangpangruna ti maus-usar a papel a kuarta. Daytoy a panag-usar ket kapadpada dagiti nota ti banko, wenno sagpaminsan kadagiti nota ti banko ken dagiti sensilio, a kaibuksilann ket dagiti maipapan ti bagi a tandaan nga inus-usar para iti kuarta babaen ti gobierno.

Ti pay kaaduan akadawyan apanag-usar ti balikas a **kuarta** ket dagiti amin nga inus-usar kadagiti aniaman a pasamak, a kas maysa a banag ti panangisinnukat. Iti daytoy a panag-usar, ti "kuarta" ket kapadpada ti is a konsepto ti kuarta.

## Dagiti nagibasaran
# Isla

Dagiti isla ti Nailian a Parke ti Ginasut nga Is-isla
Ti maysa nga **isla** wenno **puro** ket ti aniaman a pirgis ti sub-kontinental a daga a napalikmutan babaen ti danum. Dagiti bassit unay nga isla a kas dagiti langa ti mangrugrugi nga agparparang a daga kadagiti atol ket mabalin a matawagan a kas dagiti bassit a puro. Ti pannakaigrupo ti heograpiko wenno heolohiko a mainaig nga is-isla ket tinawtawagan ti maysa a purpuro, a kas ti Filipinas.

Ti maysa nga isla ket mabalin a maipalawag a kasta urayno ti kadda ti artipisial a rangtay ti daga, kas pagarigan ti Singapur ken ti bukodna a causeway, wenno ti nadumaduma a delta ti is-isla ti Olanda, a kas ti IJsselmonde. Adda pay dagiti luglugar a mangtalinaay ti "isla" kadagiti naganda para kadagiti naipakasaritaan a rason kalpasan ti pannakaikapet iti dakdakkel a masa ti daga babaen ti nalawa a rangtay ti daga, kas iti Isla ti Coney wenno ti Isla ti Coronado. Iti pay pannakaibaga, no ti pirgis ti daga ket naisina manipud ti nangruna a daga babaen ti kanal nga inaramid ti tao, kas pagarigan ti Peloponnese babaen ti Kanal Corinth, daytoy ket kadawyan a saan a naikeddeng a kas maysa nga isla.

Adda met dagiti dua a nangruna a kita ti is-isla: **kontinental nga is-isla** ken **maipapan ti taaw nga is-isla**. Adda pay dagiti artipisial nga isla.

## Pagiddiatan ti is-isla ken dagiti kontinente

Ti Greenland ket isu ti kadakkelan nga isla iti lubong nga addaan iti kalawa iti sumorok a 2.1 a riwriw km², bayat a ti Australia, ti kabassitan a kontinente iti lubong ket addaan iti kalawa iti 7.6 a riwriw km², ngem awan ti alagaden ti kadakkel a mangigiddiat kadagiti isla kadagiti kontinente, wenno dagiti bassit a puro. Adda met paggiddiatan dagiti isla ken dagiti kontinente kadagiti termino iti heolohia. Dagiti kontinente ket nakatugawda iti kontinental a lithosperio a paset daytoy dagiti tektoniko a plata a tumtumpaw iti ngato ti nalunag a manto ti Daga. Ti Oseaniko a nga ukis ket paset pay dagiti tektoniko a plata, ngem napuspusekl ngem ti kontinental a litosperio, isu a daytoy ket nababa a tumpaw iti manto. Dagiti isla ketsaan dagitoy a pagpaatiddog ti aseaniko nga ukis (kas ti bulkaniko nga is-isla) wenno heolohiko dagitoy a paset ti kontinente a nakatugaw iti kontinental a litosperio (kas iti Greenland). Daytoy ket agpayso para iti Australia, a nakatugaw iti kontinental a litosperio ken ti tektoniko a plata.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Dagiti midia a mainaig iti Is-isla iti Wikimedia Commons
* Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Is-isla iti Wikiquote (iti Ingles)
* Pannakaipalawag iti isla
* Listaan dagiti isla Naiyarkibo 2008-02-14 iti Wayback Machine