# Kazakhstan

| Republika ti Kazakhstan* Қазақстан Республикасы  (Kasaho)
* Республика Казахстан  (Ruso)
 |
| --- |
|
Wagayway

Kayarigan

 |
| **Nailian a kanta:** Менің Қазақстаным *Meniñ Qazaqstanım* *Kazakhstanko*  |
| Lokasion ti  Kazakhstan  (berde) |
| Kapitolio | Nur-Sultan ﻿ / ﻿ |
| Kadakkelan a siudad | Almaty |
| Opisial a sasao | * Kazakh (estado)
* Ruso (opisiall)
 |
| Grupgrupo ti etniko (2010) | * 63.6% Kazakh
* 23.3% Ruso
* 2.9% Uzbek
* 2.0% Ukraniano
* 1.4% Uighur
* 1.2% Tataro
* 1.1% Aleman
* 4.5% dadduma
 |
| Nagan dagiti umili | Kazakhstani, Taga-Kazakhstan |
| Gobierno | Unitario a dominante a partido a presidensial a republika |
|  |
| • Presidente  | Nursultan Nazarbayev |
| • Kangrunaan a Ministro  | Karim Massimov |
|  |
| Lehislatura | Parlamento |
| • Akinngato a kamara | Senado |
| • Akinbaba a kamara | *Mazhilis* |
| Wayawaya manipud iti Kappon ti Sobiet |
|  |
| • Nairangarang  | 16 Disiembre 1991 |
| • Finalized  | 25 Disiembre 1991 |
| • Timmipon iti Nagkaykaysa a Pagpagilian  | 2 Marso 1992 |
| • Agdama a batay-linteg  | 30 Agosto 1995 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 2,724,900 km2 (1,052,100 sq mi) (Maika-9) |
| • Danum (%) | 1.7 |
| Populasion |
| • Karkulo idi Agosto 1, 2015 | 17,563,300 (Maika-62) |
| • Densidad | 5.94/km2 (15.4/sq mi) (Maika-227) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2014 |
| • Dagup | $420.629-bilion (Maika-43) |
| • Tunggal maysa a tao | $24,143 (Maika-50) |
| GDP (nominal) | Karkulo idi 2014 |
| • Dagup | $225.619-bilion (Maika-50) |
| • Tunggal maysa a tao | $12,950 (Maika-54) |
| Gini (2013) | 26.4 ababa |
| HDI (2014) |  0.788 nangato · Maika-56 |
| Kuarta | Tenge (₸) (KZT) |
| Sona ti oras | UTC+5 (Laud / Daya) |
| Pagmanehuan | kanawan |
| Kodigo ti panagtawag | +7-6xx, +7-7xx |
| Kodigo ti ISO 3166 | KZ |
| TLD ti internet | * .kz
* .қаз
 |

Ti **Kazakhstan** (Kasaho: Қазақстан, Qazaqstan), opisial a ti **Republika ti Kazakhstan**, ket ti pagilian idiay Tengnga nga Asia, ken adda met bassit a partena idiay laud ti Karayan Ural ken isu nga mabalin pay nga adda idiay Europa. Ti Kazakhstan ket isu ti kadakkelan a napalikmutan ti daga a pagilian babaen ti kalawa ti daga ken ti maikasiam a kadakkelan a pagilian iti lubong. Ti teritoriona iti 2,724,900 kuadrado kilometro (1,052,100 sq mi) ket dakdakkel ngem iti amin nga Akinlaud nga Europa. Babaen idi 2006, ti Kazakhstan ket nagbalinen a dominante a pagilian iti Tengnga nga Asia babaen ti ekonomia, ken agpatpataud iti 60% iti GDP ti rehion, ken kangrunaan babaen ti industriana iti lana ken gas. Ti pagilian ket adu kadagiti rekurso ti mineral.

Daytoy ket addaan iti pagbeddengan iti (agpakanawan manipud iti amianan) Rusia, Tsina, Kirgistan, Uzbekistan, ken Turkmenistan, ken danumna pay ti dakkel a parte iti Baybay Kaspio. Ti langa ti daga ti Kazakhstan ket mairaman dagiti nadalumpinas a daga, estepa, taiga, dagiti bato a canyon, turturod, dagiti delta, dagiti naabungotan iti niebe a banbantay, ken dagiti desierto. Addaan iti nakarkulo iti 18 a riwriw a tattao manipud idi 2014, ti Kazakhstan ket ti maika-61 iti kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. No maited ti kalawa ti dagana, ti densidad ti populasionna ket maysa kadagiti kabassitan, iti basbassit ngem 6 a tattao iti tunggal maysa a kuadrado kilometro (15 a tattao iti tunggal maysa a sq. mi.). Ti kapitoliona ket ti Nur-Sultan, naiyalis daytoy manipud idiay Almaty idi 1997.

Ti teritorio ti Kazakhstan ket historiko a tinagtagitao babaen dagiti nomadiko a tribu. Daytoy ket nagbaliw idi maika-13 a siglo, idi ni Genghis Khan ket sinakupanna ti pagilian a kas parte ti Imperio ti Mongolia. Kalpasan ti panagsalisal dagiti nagparukma, ti bileg ket kanungpalan a naisubli kadagiti momadiko a tribu. Babaen idi maika-16 a siglo, dagiti Kazakh ket rimmuarda a kas naisangayan a grupo, ken nabingbingay kadagiti tallo a *jüz* (dagiti sanga ti kaputotan a mangsakop kadagiti naisangayan a teritorio). Dagiti Ruso ket nangrugida a nagabanse diay estepa Kazakh idi maika-18 a siglo, ken babaen idi tengnga timaika-19 a siglo, nominal isuda a nagturturay iti amin a Kazakhstan a kas parte ti Imperio ti Rusia. Kalpasan ti Rebolusion ti Rusia ti 1917 ken ti simmaruno a sibil a gubat, ti teritorio ti Kazakhstan ket naurno-urnos idi kadagiti adu a beses. Idi 1936 daytoy ket iramid idi a Republika ti Sosialista a Sobiet ti Kazakh, ken naikeddeng a kas maysa nga integral a parte ti Kappon ti Sobiet.

Ti Kazakhstan ket isu idi ti naudi kadagiti republika ti Sobiet a nagirangarang iti wayawaya kalpasan ti pannakawaswas ti Kappon ti Sobiet idi 1991. Ti agdama a Presidente, ni Nursultan Nazarbayev, ket isun ti daulo ti pagilian manipud idin, ken naikarakterisado a kas autoritariano, nga addaan iti pakasaritaan ti gobierno kadagiti panagabuso iti tao ken panaglapped iti oposision iti politika. Nagobra ti Kazakhstan a mangpadur-as iti ekonomiana, ken naipangpangruna iti dominate nga industriana iti hidrokarbon.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* Alexandrov, Mikhail (1999). *Uneasy Alliance: Relations Between Russia and Kazakhstan in the Post-Soviet Era, 1992–1997*. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-30965-5.
* Clammer, Paul; Kohn, Michael & Mayhew, Bradley (2004). *Lonely Planet Guide: Central Asia*. Oakland, CA: Lonely Planet. ISBN 1-86450-296-7.
* Cummings, Sally (2002). *Kazakhstan: Power and the Elite*. London: Tauris. ISBN 1-86064-854-1.
* Demko, George (1997). *The Russian Colonization of Kazakhstan*. New York: Routledge. ISBN 0-7007-0380-2.
* Fergus, Michael & Jandosova, Janar (2003). *Kazakhstan: Coming of Age*. London: Stacey International. ISBN 1-900988-61-5.
* George, Alexandra (2001). *Journey into Kazakhstan: The True Face of the Nazarbayev Regime*. Lanham: University Press of America. ISBN 0-7618-1964-9.
* Martin, Virginia (2000). *Law and Custom in the Steppe*. Richmond: Curzon. ISBN 0-7007-1405-7.
* Nazarbayev, Nursultan (2001). *Epicenter of Peace*. Hollis, NH: Puritan Press. ISBN 1-884186-13-0.
* Nazpary, Joma (2002). *Post-Soviet Chaos: Violence and Dispossession in Kazakhstan*. London: Pluto Press. ISBN 0-7453-1503-8.
* Olcott, Martha Brill (2002). *Kazakhstan: Unfulfilled Promise*. Washington, DC: Brookings Institution Press. ISBN 0-87003-189-9.
* Rall, Ted (2006). *Silk Road to Ruin: Is Central Asia the New Middle East?*. New York: NBM. ISBN 1-56163-454-9.
* Robbins, Christopher (2007). *In Search of Kazakhstan: The Land That Disappeared*. London: Profile Books. ISBN 978-1-86197-868-4.
* Rosten, Keith (2005). *Once in Kazakhstan: The Snow Leopard Emerges*. New York: iUniverse. ISBN 0-595-32782-6.
* Thubron, Colin (1994). *The Lost Heart of Asia*. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-018226-1.

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Kazakhstan iti Wikimedia Commons

 Pakaammo ti panagbiahe idiay Kazakhstan manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)

* Bariweswes ti Pagilian manipud iti BBC News.
* Kazakhstan a naikabil iti *The World Factbook* (iti Ingles)
* Kazakhstan iti Curlie (iti Ingles)
* Wikimedia Atlas iti Kazakhstan
* Ministro ti Ganganaet a Pannakibiang ti Republika ti Kazakhstan Naiyarkibo 2011-09-29 iti Wayback Machine
* E-Gobierno ti Republika ti Kazakhstan
* Gobierno ti Kazakhstan Naiyarkibo 2019-08-10 iti Wayback Machine