# Singapur

| Republika ti Singapur*Republik Singapura*  (Malayo) 新加坡共和国 (Insik) சிங்கப்பூர் குடியரசு (Tamil) |
| --- |
|
Wagayway

Eskudo

 |
| **Napili a pagsasao:"Majulah Singapura"*  (iti Malayo) "Agpasangoka, Singapur" |
| **Nailian a kanta:Majulah Singapura* "Agpasangoka, Singapur"  |
| Lokasion ti  Singapur  (berde)idiay ASEAN  (nangisit a kolordapo)  —  [Leyenda] |
| Kapitolio | **Singapur** (siudad-estado) ﻿ / ﻿ |
| Kadakkelan a PA | Bedok ﻿ / ﻿ |
| Opisial a sasao | Ingles Malayo Insik Tamil |
| Opisial a sinuratan | Alpabeto a Latin Napalaka nga Insik Sinuratan a Tamil |
| Nagan dagiti umili | Singapur, Taga-Singapur |
| Gobierno | Unitarrio a parlamentario a republika |
|  |
| • Presidente  | Halimah Yacob |
| • Kangrunaan a Ministro  | Lee Hsien Loong |
| • Pangulo ti Hustisia  | Sundaresh Menon |
| • Tagabitla ti Parlamento  | Tan Chuan-Jin |
|  |
| Lehislatura | Parlamento |
| Pannakaporma |
|  |
| • Pannakabangon  | 6 Pebrero 1819 |
| • Bukod a pannakaturay  | 3 Hunio 1959 |
| • Pannakawayawaya manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian  | 31 Agosto 1963 |
| • Pannakaitipon iti Malaysia  | 16 Septiembre 1963 |
| • Pannakaisina manipud iti Malaysia  | 9 Agosto 1965 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 710 km2 (270 sq mi) (Maika-189) |
| • Danum (%) | 1.444 |
| Populasion |
| • Senso idi 2011 | 5,183,700 |
| • Densidad | 7,315/km2 (18,945.8/sq mi) (Maika-3) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2011 |
| • Dagup | $314.911 bilion (Maika-38) |
| • Tunggal maysa a tao | $59,711 (Maika-3) |
| GDP (nominal) | Karkulo idi 2011 |
| • Dagup | $259.849 bilion (Maika-38) |
| • Tunggal maysa a tao | $49,270 (Maika-13) |
| Gini (2012) | 47.8 nangato · Maika-26 |
| HDI (2013) |  0.901 nangato unay · Maika-9 |
| Kuarta | Doliar ti Singapur (SGD) |
| Sona ti oras | UTC+8 (SST) |
| Pormat ti petsa | aa/bb/tttt |
| Pagmanehuan | kanigid |
| Kodigo ti panagtawag | +65 |
| Kodigo ti ISO 3166 | SG |
| TLD ti internet | .sg |
| 1. Ti Singapur ket maysa a siudad-estado.
 |

Ti **Singapur** (/ˈsɪŋəpɔːr/ (dengngen)), opisial a ti **Republika ti Singapur**, ket maysa a Abagatan a daya nga Asia a siudad-estado idiay akin-abagatan nga ungto ti Malay a Peninsula, 137 kilometro (85 mi) nga abagatan ti ekuador.Daytoy ket maysa a isla a pagilian a binukel dagiti 63 nga isla, daytoy ket naisina manipud iti Malaysia babaen ti Il-ilet ti Johor iti amiananna ken manipud iti Is-isla ti Riauti Indonesia babaen ti Ilet ti Singapur iti abagatanna. Ti pagilian ket adu a naurbano nga adda laeng ti bassit a nabatbati a nangruna a pagtutuduan a kabakiran, ngem adu pay dagiti daga a naparpartuat para iti panarang-ay babaen ti panagala manen ti daga.

Daytoy ket paset idi kadagiti nadumaduma nga imperio a natenganen manipud idi maikadua a siglo AD, ti Singapur ket nagsangsangaili ti paggatangan apuesto ti Kompania ti Daya nga India idi 1819 nga adda ti pammalubos manipud iti Sultanato ti Johor. Ti Britaniko ket nakagun-od ti katurayan ti daytoy nga isla idi 1824 ken ti Singapur ket nagbalin a maysa kadagiti Il-ilet a Pagtataengan ti Britaniko idi 1826. Daytoy ket sinkupan babaen ti Hapon idi Maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Singapur ket nagirangarang ti kinawaya, a nagitiptipon dagiti dati a teritorio ti Britaniko tapno mangporma ti Malaysia idi 1963, urayno daytoy ket maisina manipud iti Malaysia kalpasan ti dua a tawen. Manipud idin daytoy ket dimmakkel ti kinabaknangna, ken maysa daytoy kadagiti Uppat a Tigre ti Asia. Ti Singapu ket isu ti maikapat a mangidadaulo a sentro ti pinansia, ken ti puertona ket maysa kadagiti lima kasingangaran a puerto ti lubong. Ti ekonomiana ket kaaduan nga agkamkammatalek kadagiti mailuluas ken panagipinpino kadagiti naimportar a tagilako, a naipangpangruna ti panagpatpataud, a daytoy ti nangbukel ti 26% ti GDP ti Singapur idi 2005.

Ti Singapur ket maysa a unitario nga adu a partido a parlamentario a republika nga adda ti maysa a Westminster a sisitema ti agmaymaysa a kamara a parlamentario a gobierno. Ti Partido Aksion ti Tattao ket nangabaabak kadagiti amin a panagbutos manipud iti bukod a panagturay idi 1959, ken agturtura daytoy iti naibatay ti napigsa nga estado ken nangiyununa ti naumnong a pagimbagan ngem kadagiti agmaymaysa a karnengan a kas ti waya ti panag-sasao.

Iti termino ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang, ti Singapur ket adda ti maikatlo a kangatuan ti matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. Adda ti gangani a sumurok a 5 a riwriw a tattao idiay Singapur, a dagiti 2.91 a riwriw ket katutuboda a naipasngay. Ti populasion adu a nadumadumaan; a ti kaaduan ket dagiti Insik, a dagiti Malayo ken dagiti Indiano ket mangporporma kadagiti kaaduan a minoridad. Ti pannakaipakita ti kinadibersidadna, ti pagilian ket adda ti upat nga opisial a pagsasao: Ingles, Insik, Malayo, ken Tamil. Maysa kadagiti nangbangon a kameng ti Gunglo dagiti Pagilian iti Abagatan a Daya nga Asia , ti pagilian ket isu pay ti mangsangaili ti Sekretariat tiAPEC, ken maysa a kameng ti Pantok ti Daya nga Asia, ti Tignay dagiti Di Nailinia, ken ti Mankomunidad dagiti Pagilian.

## Etimolohia

Ti Ingles a nagan ti Singapur ket naala manipud iti Malayo a balikas ti *Singapura* (Sanskrito: सिंहपुर, *lit.* Leon a Siudad), nga isu daytoy ti tawidan a nakaalaan ti pagilian a kas ti *Leon a Siudad*. Dagiti leon ket mabalin a saanda a nagtataeng ditoy; ti ayup a nakitkita babaen ni Sang Nila Utama, nga isu ti nangbangon ken nanginagan ti taga-ugma a Singapur, ket mabalin idi a maysa a tigre.

## Dagiti nagibasaran

Paammo
Bibliograpia

* Hill, Michael (1995). Kwen Fee Lian (ed.). *Dagiti Politika Panagibangon ti Pagilian ken Pannakaumili idiay Sinagpur*. Routledge. ISBN 0-415-12025-X.
* King, Rodney (2008). *Ti Milagro a Singapur, Mito ken Kinapudno*. Insight Press. ISBN 0-9775567-0-0.
* Mauzy, Diane K.; Milne, R.S. (2002). *Dagiti Politika ti Singapur: Babaen ti Partido Aksion ti Tattao*. Routledge. ISBN 0-415-24653-9.
* Tan, Kenneth Paul (2007). *Renasimiento Singapur? Ekonomia, Kultura, ken dagiti Politika*. NUS Press. ISBN 978-9971-69-377-0.
* Lee Kuan Yew (2000). *manipud iti Maikatlo a Lubong aginggana ti Immuna: Ti Simangapur a Sarita: 1965–2000*. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-019776-5
* Worthington, Ross (2002). *Panagituray idiay Singapur*. Routledge/Curzon. ISBN 0-7007-1474-X.
* "Senso ti Populasion" (PDF). *Departamento dagiti Estadistika ti Sinagapur*. 11 Enero 2000. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2007-11-27. Naala idi 2012-10-04.
* "Nagruna a Kinapudno ken dagiti Bilang". *Ministro tui Pagluganan, Singapur*. Naala idi 11 Enero 2003.
* "Pakasaritaan ti Pagilian". *Singapur Infomap*. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2009-04-21. Naala idi 11 Enero 2004.
* "MOE-PRIME". *Programa para iti Panagipatakder manen ken Panagpasayaat kadagiti Adda nga eskuela (PRIME)*. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-08-23. Naala idi 15 Mayo 2007.
* "Walo pay nga Eskula a Makaimbag ti Panagpasayaat" (Press release). Ministro ti Edukasion. 14 Pebrero 2007. Naala idi 15 Mayo 2007.

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Singapur iti Wikimedia Commons

Gobierno
* Ineraktibo a Direktorio ti Gobierno ti Singapur
* Online a Portal ti Gobierno ti Singapur