# Greenland

| Greenland |
| --- |
| Autonomous country within the Kingdom of Denmark |
| Satellite photo of the islands of Greenland and Iceland and the Canadian Arctic Archipelago. |
| WagaywayEskudo |
| Ipakita ti mapa ti GreenlandIpakita ti ladawan a mapa ti GreenlandGreenlandIpakita ti mapa ti Dinamarka |
| Nagsasabtan: 72°0′0″N 40°0′0″W  |
| Pagilian | Pagarian ti Dinamarka |
| Kapitolio | Nuuk |
| Gobierno |
|  • Prime Minister of Greenland | Jens-Frederik Nielsen |
| Kalawa |
|  • Dagup | 2,166,086.00 km2 (836,330.48 sq mi) |
| Populasion (Enero 1, 2023) |
|  • Dagup | 56,609 |
|  • Densidad | 0.026/km2 (0.068/sq mi) |
| Sona ti oras | UTC±00:00, UTC−01:00, UTC−02:00, UTC−03:00, UTC−04:00 |
| Website | naalakkersuisut.gl |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **Greenland** (Groenlandes: *Kalaallit Nunaat*, panangibalikas [kalaːɬit nunaːt]; Danes: *Grønland*, panangibalikas [ˈkʁɶnˌlænˀ]) ket ti kadakkelan nga isla iti lubong, a mabirukan iti pagbaetan dagiti taaw Artiko ken Atlantiko, iti daya ti Purpuro ti Artiko ti Kanada. Maysa daytoy nga autonomo a teritorio iti kaunegan ti Pagarian ti Dinamarka. Uray no daytoy ket pisiograpiko a parte ti kontinente ti Amianan nga Amerika, ti Greenland ket maigimong a maipapan iti politika ken kultura iti Europa (naipangpangruna iti Norwega ken Dinamarka, dagiti bileg ti kolonia, ken ti pay asideg nga isla ti Islandia) para kadagiti ad-adu ngem maysa a milenio. Kaaduan dagiti agtataeng ket dagiti Inuit, ken dagiti tinaudanda ket manipud iti Alaska babaen ti Akin-amianan a Kanada, ken nagin-inutda a nagtataeng iti ballasiw ti isla babaen ti maika-13 a siglo.

Ita nga aldaw, kaaduan a naikonsentrado ti populasion iti abagatan laud ti aplaya, bayat a ti nabati a paset ti sila ket manmano a matagtagitao. Mabingbingay ti Greenland kadagiti lima a munisipalidad – ti Sermersooq, Kujalleq, Qeqertalik, Qeqqata, ken Avannaata. Addaan daytoy kadagiti dua a di nainkorporado a lugar – ti Nailian a Parke ti Amianan daya a Greenland ken ti Thule Air Base. Ti naudi a naibaga, bayat nga iturayan babaen ti Danes, administruen daytoy babaen ti Aero Puersa ti Estados Unidos. Tallo a pagkapat ti Greenland ket naabbongan babaen ti kaikaisuna a permanente a sabanas ti yelo iti ruar ti Antartika. Iti populasion ti 56,081 (2020), daytoy ti kabassitan ti populasion a rehion iti lubong. Agarup a pakgkatlo ti populasion ket agtataeng idiay Nuuk, ti kapitolio ken kadakkelan a siudad; ti maikadua a kadakkelan a siudad iti termino ti populasion ket ti Sisimiut, 320 kilometro (200 mi) iti amianan ti Nuuk.

Natagtagitaon ti Greenland kadagiti pagbabaetan dagiti agarup a 4,500 a tawen babaen dagiti Artiko a tattao a dagiti nagtaudanda ket immakarda idiay manipud iti ammo itan a Kanada. Tinaengan dagiti Nordiko ti di natagtagitao nga akin-abagatan a parte ti Greenland idi rugi ti maika-10 a siglo, ken datida pay a tinaengan ti Islandia. Kanungpalan a naglayag dagitoy a Nordiko manipud iti Greenland ken Islandia, ken nagbalin ni Leif Erikson ti immuna nga ammo nga Europeano a nakaabot iti Amianan nga Amerika iti gangggani a 500 a tawen sakbay a naabot ni Columbus ti Is-isla ti Karibe. Simmangpet dagiti tattao nga Inuit idi maika-13 a siglo. Uray no nagtultuloy nga inimpluensiaan babaen ti Norwega ken dagiti Norwego, ti Greenland ket saan idi a pormal a tinurayan babaen ti balangat ti Norwega aginggana idi 1261. Napukaw dagiti kolonia ti Nordiko idi naladaw a maika-15 a siglo idi nakasanay ti Norwega iti Nangisit a Patay ken napan daytoy iti nakaro a pannakapaay. Iti nabiit kalpasan ti pannakapaayda, idi rugi ti 1499, nabiit a sinukimat ken tinuntonti isla babaen dagiti Portuges, ken ninagananda daytoy iti *Terra do Lavrador* (kanungpalan a naipakat iti Labrador iti Kanada).

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

### Bibliograpia

* Hessel, Ingo (2006). *Arctic Spirit*. Vancouver, BC: Douglas and McIntyre. ISBN 978-1-55365-189-5.
* Stern, Pamela (2004). *Historical Dictionary of the Inuit*. Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, Inc. ISBN 978-0-8108-5058-3. OCLC 54768167.
* Wilcox, Jonathan; Latif, Zawiah Abdul (2007). *Cultures of the World: Iceland*. Marshall Cavendish. ISBN 978-0-7614-2074-3.

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Greenland iti Wikimedia Commons

 Pakaammo ti panagbiahe idiay Greenland manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)

* Greenland iti Curlie (iti Ingles)