Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1934

Ti tawen ti **1934** ket kadawyan idi a tawen a nangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra G), ti maika-1934 a tawen kadagiti designasion ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika- 934 a tawen ti maikadua a milenio, ti maika-34 a tawen ti maika-20 a siglo, ken ti maika-5 a tawen ti dekada ti tawtawen ti 1930.

## Paspasamak

## Naipasngay

### Abril

Shirley MacLaine
* Abril 24 – Shirley MacLaine, Amerikana ng a aktres

### Hunio

* Hunio 27 – Peter Shaw Ashton, Briton a botaniko

### Hulio

* Hulio 22 – Louise Fletcher, Amerikana nga aktres

### Septiembre

* Septiembre 3 – Freddie King, Amerikano a gitarista ken kumakanta iti blues (pimmusay 1976)

Sophia Loren
* Septiembre 20 – Sophia Loren, Italiana nga aktres

Brigitte Bardot
* Septiembre 28 – Brigitte Bardot, Pranses nga aktres, aktibista kadagiti karbengan ti ayup

### Disiembre

Maggie Smith
* Disiembre 9 – Junior Wells, Amerikano a musikero (pimmusay 1998)
* Disiembre 28 – Maggie Smith, Briton nga aktres

## Pimmusay

* Hulio 28 – Marie Dressler, Kanadiana nga aktres (naipasngay 1868)
# Hunio 29

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Hunio | >> |
| Do | Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |

Ti **Hunio 29** ti maika-180 nga aldaw ti tawen (maika-181 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 185 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.

## Paspasamak

## Naipasngay

## Pimmusay

* 2003 – Katharine Hepburn, Amerikana nga aktres (naipasngay 1907)

## Dagiti akinruar a silpo

* BBC: On This Day
* Today in History: June 29 Naiyarkibo 2005-03-09 iti Wayback Machine
# Hulio 1

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Hulio | >> |
| Do | Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa |
|  |  |  | 01 | 02 | 03 | 04 |
| 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| **2026** |

Ti **Hulio 1** ti maika-182 nga aldaw ti tawen (maika-183 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 183 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.

## Paspasamak

## Naipasngay

* 1899 – Charles Laughton, Ingles-Amerikano nga aktor (pimmusay 1962)
* 1906 – André Joseph Guillaume Henri Kostermans, Olandes a botaniko (pimmusay 1994)
* 1916 – Olivia de Havilland, Briton-Amerikana nga aktres (pimmusay 2020)
* 1939 – Karen Black, Amerikana nga aktres (pimmusay 2013)
* 1986 – Agnes Monica, kumakanta manipud idiay Indonesia

## Pimmusay

* 2004 – Marlon Brando, Amerikano nga aktor (naipasngay 1924)

## Dagiti akinruar a silpo

* BBC: On This Day
* Today in History: July 1 Naiyarkibo 2005-10-28 iti Wayback Machine
# Pundasion ti Wikimedia

Ti tatak ti Pundasion ti Wikimedia
Ti **Wikimedia Foundation, Inc.** ket maysa nga Amerikano a kaurnusan a karidad nga a saan nga ag-ganganansiya, nga addaan idiay San Francisco, California iti Estados Unidos, naurnus daytoy iti linteg iti Estado iti Florida, nga isu ti immuna nagyanan da. Adda dagiti obra dagitoy a wiki nga nairaman ti Wikipedia, Wiktionary, Wikiquote, Wikibooks, Wikisource, Wikimedia Commons, Wikispecies, Wikinews, Wikiversity, Wikimedia Incubator, ken Meta-Wiki. Ti Wikipedia, ket maysa kadagiti sangapulo a website a kaauduan nga nabisbisitaan.Ti pinakaaramid daytoy nga kaurnusan ket ofisial a inparuag ni Jimmy Wales idi Hunio 23, 2003.

## Dagiti nagibasaran
# Pagsasao a Serbio

| Serbio |
| --- |
| српски *srpski* |
| Pannakabalikas | [sr̩̂pskiː] |
| Patubo iti | Serbia, Montenegro, Kroasia, Bosnia, ken dagiti kaaruba a rehion |
| Patubo a mangisasao | 12 mil.  (2006) |
| Pamilia | Indo-Europeano
* Balto-Eslabo
	+ Eslabo
		- Abagatan nga Eslabo
			* Lumaud
				+ Serbo-Kroata
					- *Shtokavian*
						* *Neo-Shtokavian*
							+ *Akin-daya a Herzegovina*
								- **Serbio**
 |
| Panagsurat | Siriliko (Serbio nga abesedario) Latin (alpabeto ni Gaj) Yugoslav a Braille |
| Opisial a kasasaad |
| Opisial a mangisasao |  Serbia  Bosnia ken Herzegovina |
| Pakabigbigan a minoridad a pagsasao |  Kroasia  Hungaria  Montenegro  Eslobakia  Republika a Tseka  Amianan a Macedonia  Romania |
| Nagalagad | Opisina ti Panangiyalagad ti Pagsasao a Serbio |
| Kodkodigo ti pagsasao |
| ISO 639-1 | `sr` |
| ISO 639-2 | `srp` |
| ISO 639-3 | `srp` |
| Linguaesperio | `part of 53-AAA-g` |
|   Pagpagilian a ti Serbio ket opisial a pagsasao.
  Pagpagilian a a mabigbigan a kas minoridad a pagsasao.
 |
|

Ti **Serbio** (Serbio a Siriliko: српски, Latin: *srpski*, panangibalikas [sr̩̂pskiː]) ket dagiti naiyalagad a karuay ti pagsasao a Serbo-Kroata a kaaduan nga inus-usar babaen dagiti Serbio idiay Serbia, Montenegro, ken Bosnia ken Herzegovina. Iti pay maipatinayon, daytoy ket mabigbigan a kas minoridad a pagsasao idiay Kroasia, Amianan a Macedonia, Romania, Hungaria, Eslobakia, Republika a Tseka, Albania ken Gresia.

Ti Alagaden a Serbio ket naibatay iti kaaduan a dialekto ti Serbo-Kroata, ti Shtokavian (nga ad-adu a naisangsangayan iti Šumadija-Vojvodina ken dagiti dialekto ti Akin-daya a Herzegovina, nga isu pay ti batayan ti Alagaden a Kroata, Bosnio, ken Montenegrino Ti sabali pay a dialekto nga isasao dagiti Serbio ket ti Torlak idiay akin-abagatan a daya a Serbia, ken transisional daytoy ti Masedonio ken Bulgaro.

Ti Serbio ket praktikal nga isu-isu ti Europeano nga alagaden a pagsasao nga addaan ti kompleto a sinkroniko a digrapia, nga agus-usar kadagiti alpabeto ti Siriliko ken Latin; dagiti agsasao ket nalaingda a basaenda dagiti dua nga eskritu. Ti alpabeto ti Serbio Siriliko ket naaramid idi 1814 babaen ti Serbio a lingguista ani Vuk Karadžić, nga isu ket nangpartuat ti alpabeto kadagiti pamunganayan ti ponemiko. Ti Latin nga alpabeto ket dinaremdem babaen ti Kroata a lingguista a ni Ljudevit Gaj idi 1830.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* Greenberg, Robert David (2004). *Language and identity in the Balkans: Serbio and its disintegration*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-925815-4. (naiprenta manne idi 2008 a kas ISBN 978-0-19-920875-3)
* Gröschel, Bernhard (2003). "Postjugoslavische Amtssprachenregelungen - Soziolinguistische Argumente gegen die Einheitlichkeit des Serbokroatischen?" [Post-Yugoslav Official Languages Regulations – Sociolinguistic Arguments Against Consistency of Serbio?] (iti Aleman). **8** (1–2). Srpski jezik: 135–196. ISSN 0354-9259. `{{cite journal}}`: Makasapul ti dakamat journal iti `|journal=` (tulong)

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao a Serbio iti Wikimedia Commons
# Pagsasao nga Albanes

| Albanes |
| --- |
| *shqip* |
|  |
| Pannakabalikas | [ʃcip] |
| Patubo iti | Abagatan a daya nga Europa ken Albanes a diaspora |
| Patubo a mangisasao | (7.4 a riwriw ti nadakamat idi 1989–2007) |
| Pamilia | Indo-Europeano
* **Albanes**
 |
| Dagiti dialekto | * Arbëreshë
* Arvanitika
* Gheg
* Tosk
 |
| Panagsurat | Latin (Albanes nga abesedario) Albanes a Braille |
| Opisial a kasasaad |
| Opisial a mangisasao |  Albania  Kosovo |
| Pakabigbigan a minoridad a pagsasao |  Italia  Amianan a Macedonia  Montenegro  Bulgaria  Romania  Serbia  Kroasia |
| Nagalagad | opisial babaen ti Sosial dagiti Siensia ken Albanolohiko a Paset ti Akademia dagiti Siensia ti Albania |
| Kodkodigo ti pagsasao |
| ISO 639-1 | `sq` |
| ISO 639-2 | `alb (B)` `sqi (T)` |
| ISO 639-3 | `sqi` – inklusibo a kodigo Agmaymaysa a kodkodigo: `aae` – Arbëreshë `aat` – Arvanitika `aln` – Gheg `als` – Tosk |
| Linguaesperio | `55-AAA-aaa aginggana ti 55-AAA-ahe (25 a karkaruay)` |
|  |
|

Ti **Albanes** (*gjuha shqipe* [ˈɟuha ˈʃcipɛ] wenno *shqip* [ʃcip]) ket maysa nga Indo-Europeano a pagsasao nga insasao babaen dagiti agarup a 7.4 a riwriw a tattao, ken kangrunaan idiay Albania, Kosovo, ti Republika ti Amianan a Macedonia ken Bulgaria ken kadagiti pay lugar ti Balkan nga adda idiay dagiti maysa a populasion ti Albanes, a mairaman ti Montenegro, Gresia,ken Italia. Dagiti siglo ti kaduogna a komunidad ti agsasao kadagiti dialekto a naibatay ti Albanes ken mabirukan a naiwarwaras idiay Gresia, akin-abagatan nga Italia, Sicilia, ken Ukrania. Kas resulta ti moderno a diaspora, adda pay dagiti agsasao ti Albanes kadagiti nadumaduma a pagilian ken dagiti pay sabali a paset ti lubong, a mairaman ti Eskandinabia, Suisa, Alemania, Austria ken Hungaria, Nagkaykaysa a Pagarian, Turkia, Australia, Baro a Selanda, Olanda, Singapur, Brasil, Kanada, ken ti Estados Unidos.

Ti kasapaan a naisurat a dokumento a mangibagbaga ti pagsasao nga Albanes ti ti naladaw a maika-13 a siglo a reporta iti krima manipud idiayw Dubrovnik. Ti immuna a manggeg a nairekord iti pagsasao nga Albanes ket inaramid idi babaen ni Norbert Jokl idi 4 Abril 1914 idiay Vienna.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao nga Albanes iti Wikimedia Commons
# 1965

Ti **1965** ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra C).

## Paspasamak

* Enero 20 – Naisapata ni Lyndon B. Johnson para iti napno a terminona a kas Presidente ti Estados Unidos.
* Pebrero 18 – Ti Gambia ket nawayaan manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian.
* Hulio 26 – Nakagun-od ti Maldibas ti wayawaya manipud iti Gran Britania.
* Septiembre 28 – Bimtak ti Bulkan Taal idiay Luzon, Filipinas.
* Oktubre 4 – Binisita ni Papa Pablo VI ti Estados Unidos.

## Naipasngay

### Marso

* Marso 3 – Betty Gofman, Brasiliana nga aktres

### Abril

Leni Robredo
* Abril 23 – Leni Robredo, maika-14 a Bise Presidente ti Filipinas

### Hulio

J. K. Rowling
* Hulio 31 – J. K. Rowling, Ingles a mannurat

### Agosto

* Agosto 24 – Marlee Matlin, Amerikana nga aktres

### Nobiembre

* Nobiembre 12 – Arnold Clavio, Filipino a personalidad ti telebision

## Pimmusay

### Enero

Winston Churchill
* Enero 4 – T. S. Eliot, Amerikano a mannurat, nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1888)
* Enero 24 – Winston Churchill, Umuna a MInistro ti Nagkaykaysa a Pagarian, nagingunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1874)

### Hulio

* Hunio 7 – Judy Holliday, Amerikana nga aktres (naipasngay 1921)

### Agosto

Le Corbusier
* Agosto 27 – Le Corbusier, Suiso nga arkitekto (naipasngay 1887)

### Nobiembre

* Nobiembre 18 – Henry A. Wallace, Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1888)
# Agosto 10

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Agosto | >> |
| Do | Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa |
|  |  |  |  |  |  | 01 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 31 |   |
| **2026** |

Ti **Agosto 10** ti maika-222 nga aldaw ti tawen (maika-223 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 143 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.

## Paspasamak

## Naipasngay

* 1902 – Norma Shearer, Kanadiana nga aktres (pimmusay 1983)
* 1955 – Mel Tiangco, maysa a personalidad iti telebision iti Filipinas

## Pimmusay

## Dagiti akinruar a silpo

* BBC: On This Day Naiyarkibo 2008-04-07 iti Wayback Machine
* Today in History: August 10 Naiyarkibo 2005-10-28 iti Wayback Machine
# Disiembre 31

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Disiembre | >> |
| Do | Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa |
|  |  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 |
| 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| **2026** |

Ti **Disiembre 31** ti maika-365 nga aldaw ti tawen (maika-366 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano.

## Paspasamak

## Naipasngay

* 1869 – Henri Matisse, Pranses nga artista (pimmusay 1954)
* 1937 – Anthony Hopkins, Gales nga aktor
* 1943 – Ben Kingsley, Briton nga aktor

## Pimmusay

* 2021 – Betty White, Amerikana nga aktres, personalidad ti telebision ken aktibista ti nam-ay ti ayup (naipasngay 1922)

## Dagiti piesta