# Kanada

| Kanada |
| --- |
|
Wagayway

Eskudo

 |
| **Napili a pagsasao:A Mari Usque Ad Mare*  (Latin) (Ilokano: *Manipud baybay agingga't bangir nga baybay*) |
| **Nailian a kanta:** "O Canada"**Narian a kanta:** "God Save the King" (Ilokano: *Apo Salaknibam ti Reina*) |
|  |
| Kapitolio | Ottawa ﻿ / ﻿ |
| Kadakkelan a siudad | Toronto |
| Opisial a sasao | Ingles ken Pranses |
| Mabigbig a rehional a sasao | Chipewyan, Cree, Gwich’in, Inuinnaqtun, Inuktitut, Inuvialuktun, Slavey (Amianan ken Abagatan) ken Tłįchǫ |
| Nagan dagiti umili | Kanadiano, Taga-Kanada |
| Gobierno | Pederal parlamentario a demokrasia ken batay-linteg a monarkia |
|  |
| • Monarkia  | Charles III |
| • Gobernador Heneral  | Mary Simon |
| • Kangrunaan a Ministro  | Mark Carney |
| • Pangulo ti Hustisia  | Richard Wagner |
|  |
| Lehislatura | Parlamento |
| • Akinngato a kamara | Senado |
| • Akinbaba a kamara | Kamara dagiti Sapasap |
| Pannakabangon |
|  |
| • Britaniko a Tignay ti Amianan nga Amerika  | Hulio 1, 1867 |
| • Linteg iti Westminster  | Disiembre 11, 1931 |
| • Tignay ti Kanada  | Abril 17, 1982 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 9,984,670 km2 (3,855,100 sq mi) (Maika-2) |
| • Danum (%) | 8.92 (891,163 km2/344,080 mi2) |
| Populasion |
| • Karkulo idi 2026 | 40,391,000 (Maika-35) |
| • Senso idi 2011 | 33,476,688 |
| • Densidad | 3.41/km2 (8.8/sq mi) (Maika-228) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2011 |
| • Dagup | $1.391 trilion (Maika-14) |
| • Tunggal maysa a tao | $40,457 (Maika-15) |
| GDP (nominal) | Karkulo idi 2011 |
| • Dagup | $1.758 trilion (Maika-11) |
| • Tunggal maysa a tao | $51,147 (Maika-10) |
| Gini (2010) | 33.7 kalalainganna · Maika-103 |
| HDI (2013) |  0.902 nangato unay · Maika-8 |
| Kuarta | Doliar ti Kanada ($) (CAD) |
| Sona ti oras | UTC−3.5 aginggana ti −8 |
| • Kalgaw (DST) | UTC−2.5 aginggana ti −7 |
| Pormat ti petsa | aa-bb-tttt, bb-aa-tttt, *ken* tttt-bb-aa (CE) |
| Pagmanehuan | kanawan |
| Kodigo ti panagtawag | +1 |
| TLD ti internet | .ca |

Ti **Kanada** ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Amianan nga Amerika a buklen dagiti sangapulo a probinsia ken dagiti tallo a teritorio. Daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a paset ti kontinente, daytoy ket maigay-at manipud idiy Atlantiko aginggana idiay Pasipiko ken agpa-amianan a mapan idiay Taaw Artiko. Ti Kanada ket maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong, ken ti sapasap a pagbeddenganna iti Estados Unidos ket isu ti kaatiddogan a pagbeddengan a daga iti lubong.

Ti daga a tattan ket ti Kanada ket tinataengan idin kadagiti napalabas a milenio babaen dagiti nadumaduma nga Aborihen a tattao. Idi rugi ti naladaw a maika-15 a siglo, Dagidi Britaniko ken Pranses a kolonial a ekspedision ket nagsuksukimat, ken kalpasanna ket tinaengan, ti Atlantiko nga a pantar ti rehion. Ti Pransia ket ganganina amin nga insubli dagiti koloniana iti Amianan nga Amerika iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1763 kalpasan ti Pranses ken Indiano a Gubat, nga isu daytoy idi ti teatro ti Amianan nga Amerikano iti Gubat ti Pito a Tawtawen. Idi 1867, iti panagkappon dagiti tallo a kolonia ti Britaniko nga Amianan ngaAmerika babaen ti Konpederasion, ti Kanada ket naporma a kas maysa a pederal a dominio dagiti uppat a probinsia. Daytoy ket nangrugian ti panagpadakkel kadagiti probinsia ken dagiti teritorio ken ti maysa a proseso iti panagpaadu ti autonomia, a dimtengan iti 1982 a Tignay ti Kanada.

Ti Kanada ket maysa a pederal nga estado a tinurturayan a kas maysa a parlamentario a demokrasia ken maysa a batay-linteg a monarkia, a ni Reina Isabel II a kas ti daulo ti estado. Ti pagilian ket opisial nga agsasao ti dua ken multikultural iti pederal nga agpang, nga addaan iti populasion iti agarup a 35 a riwriw manipud idi 2013. Ti narang-ay nga ekonomia ti Kanada ket maysa kadagiti kadakkelan iti lubong, a nangruna nga agkamkammatalek kadagiti adu a masna a rekurso ken ti nasayaat a naparang-ay a network dagiti pagtagilakuan, a naipangpangruna iti Estados Unidos, nga adda ti nabayagen nga atiddog ken narikut a relasion.

Ti Kanada ket maysa narang-ay a pagilian, nga adda iti maikasiam a kangatuan ti matgedan iti lubong iti tunggal maysa a tao, ken ti maika-11 a kangatuan a pannakairanggo iti panagrang-ay ti nagtagitaon. Ti Kanada ket mairanggo pay kadagiti kangatuan kadagiti sangalubongan a panagrukod iti edukasion, panagsarsarang ti gobierno, dagiti sibil a kawayaan, kasayaat ti biag, ken kinawaya ti ekonomia. Ti Kanada ket maysa a mabigbig a tengnga a bileg ken maysa a kameng kadagiti sangalubongan a patakder, a mairaman ti G7, G8, G20, NATO, NAFTA, OECD, WTO, Mankomunidad ti Pagpagilian, Francophonie, OAS, APEC, ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.

## Dagiti probinsia ken teritorio

Ti maitakla a mapa ti Kanada a mangipakita kadagiti sangapulo a probinsiana ken tallo a teritorio, ken dagiti kapitolioda.
Ti maitakla a mapa ti Kanada a mangipakita kadagiti sangapulo a probinsiana ken tallo a teritorio, ken dagiti kapitolioda.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

Pakasaritaan
* Francis, RD; Jones, Richard; Smith, Donald B (2009). *Banbaniaga: Ti Pakasaritaan ti Kanada*. Nelson Education. ISBN 978-0-17-644244-6.
* Taylor, Martin Brook; Owram, Doug (1994). *Canadian History*. Vol. 1 & 2. Pagmalditan ti Unibersidad ti Toronto. `{{cite book}}`: Akinruar a silpo iti ``|volume=`` (tulong) ISBN 978-0-8020-5016-8, ISBN 978-0-8020-2801-3

Heograpia ken klima
* Stanford, Quentin H, ed. (2008). *Canadian Oxford World Atlas* (6th nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan (Kanada). ISBN 978-0-19-542928-2.

Gobierno ken linteg
* Malcolmson, Patrick; Myers, Richard (2009). *Ti Kanadiano a turay: Ti Panangiyammo ti Parlamentario a Gobierno idiay Kanada* (maika-4 nga ed.). Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 978-1-4426-0047-8.
* Morton, Frederick Lee (2002). *Linteg, politika, ken ti hustisia a proseso idiay Kanada*. Frederick Lee. ISBN 978-1-55238-046-8.

Militar
* Granatstein, JL (2011). *Ti Buyot ti Kanada: Pannakigubat ken Panagaywan ti Kappia* (2nd nga ed.). Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 978-1-4426-1178-8.

Ekonomia
* *Hunio 2012 a pakabuklan* (PDF). OECD Economic Surveys. 2012. (Listaan dagiti Ekonomiko a Panagsukisok)
* Konsilo dagiti Kanadiano nga Akademia (2012). *Ti Kasasaad ti Siensia ken Teknolohia idiay Kanada, 2012*. Konsilo dagiti Kanadiano nga Akademia. ISBN 978-1-926558-47-9.

Demograpia ken dagiti estadistika
* Dagiti Estadistika ti Kanada (2008). *Tawen a Libro ti Kanada (CYB) tinawen 1867–1967*. Dagiti Pederal a Pablaak (Reina ti Kanada).
* Dagiti Estadistika ti Kanada (Nobiembre 2011). *Tawen a Libro ti Kanada*. Dagiti Pederal a Pablaak (Reina ti Kanada). Katologo Blng. 11-402-XWE (ISSN 0068-8142).

Kultura
* Andrew Cohen (Mayo 8, 2007). *Ti Di pay Nalpas a Kanadiano: Ti Tattao a datayo*. McClelland & Stewart. ISBN 978-0-7710-2181-7.
* Magocsi, Paul R (1999). *Ensiklopedia ti tattao ti Kanada*. Kagimongan ti Ontario, Unibersidad ti Toronto a Pagmalditan. ISBN 978-0-8020-2938-6.

## Dagiti akinruar a silpo

* Dagiti midia a mainaig iti Kanada iti Wikimedia Commons
* Pakaammo ti panagbiahe idiay Kanada manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
* Kanada iti Curlie (iti Ingles)
* Opisial a website ti Gobierno ti Kanada