# Pagsasao nga Arabiko

| Arabiko |
| --- |
| العربية/عربي/عربى **al-ʿarabiyyah/ʿarabī** |
| al-ʿArabiyyah a naisurat iti Arabiko (Naskh a naisuratan) |
| Pannakabalikas |  |
| Rehion | Kangrunaan kadagiti Arabo nga estado iti Tengnga a Daya ken ti Amianan nga Aprika |
| Patubo a mangisasao | Sumurok a 310 a riwriw (2006) |
| Pamilia | Apro-Asiatiko
* Semitika
	+ Tengnga a Semitika
		- **Arabiko**
 |
| Dagiti alagaden a porma | * Moderno Pagalagadan nga Arabiko
 |
| Dagiti dialekto | * Lumaud (Maghrebi)
* Central (mairaman ti Ehipsio)
* Akin-amianan (mairaman ti Lebantino, Iraki)
* Akin-abagatan (mairaman ti Golpo, Hejazi, Najdi, Yemeni)
 |
| Panagsurat | Alpabeto nga Arabiko, Alpabeto a Siriako (Garshuni) |
| Opisial a kasasaad |
| Opisial a mangisasao | Ti laeng Moderno a Pagalagadan nga Arabiko — *saan nga ania a dagiti maisasao a pagsasao nga Arabiko* — a naibatay iti pagsasao iti Qur'an ket isu ti maibigbigan a literario a porma a kas ti opisial a pagsasao iti dagti 26 nga estado, ti maikatlo a kaaduan kalpasan ti Ingles ken Pranses
Listaan
* Arhelia  Bahrain  Komoros  Chad  Djibouti  Ehípto  Eritrea  Irak  Israel  Hordania  Kuwait  Lebanon  Libya  Mauritania  Morocco  Oman  Palestina  Katar  Saudi Arabia  Somalia  Sudan  Siria  Tunisia  Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo  Lumaud a Sahara  Yemen  African Union  Liga ti Arabo  OIC  Nagkaykaysa a Pagpagilian
 |
| Nagalagad |  Arhelia: Kangatuan a Konsilo iti Pagsasao nga Arabiko iti Arhelia
 Ehípto: Akademia iti Pagsasao nga Arabiko iti Cairo
 Irak: Akademia dagiti Siensia iti Iraki
 Hordania: Akademia iti Arabiko iti Hordania
 Libya: Akademia iti Pagsasao nga Arabiko iti Jamahiriya
 Morocco: Akademia iti Pagsasao nga Arabiko iti Rabat
 Saudi Arabia: Akademia iti Pagsasao nga Arabiko iti Riyadh
 Somalia: Akademia iti Pagsasao nga Arabiko iti Mogadishu
 Sudan: Akademia iti Pagsasao nga Arabiko iti Khartoum
 Siria: Arabo nga Akademia iti Damascus (ti kadaanan)
 Tunisia: Pundasion ti Beit Al-Hikma
 Israel: Akademia iti Pagsasao nga Arabiko iti Israel |
| Kodkodigo ti pagsasao |
| ISO 639-1 | `ar` |
| ISO 639-2 | `ara` |
| ISO 639-3 | `ara` |
| *Glottolog* | `arab1395` |
| Linguaesperio | `12-AAC` |
| Panakaiwarwars iti Arabiko a kas isu laeng ti opisial a pagsasao (berde) ken maysa kadagiti adua nga opisial a pagsasao (asul) |
|

Ti **Arabiko** (العَرَبِيةُ **al-ʻarabiyyah** [alʕaraˈbijja] (dengngen) wenno عربي ,عربى **ʻarabī** [ˈʕarabiː] (dengngen)) ket ti pagsasao a Klasiko nga Arabiko iti maika-6 a siglo ken dagiti moderno a simmaruno malaksid ti Maltes. Ti Arabiko ket naisasao kadagiti nalawa nga arko a gumay-at iti tengnga a Daya, Amianan nga Aprika, ken ti Sara ti Aprika. Ti Arabiko ket tagikua ti pamilia ti Apro-Asiatiko.

Ti literario a pagsasao a tinawtawagan ti Moderno a Pagalagadan nga Arabiko wenno Literario nga Arabiko, ket ti laeng opisial a porma ti Arabiko. Daytoy ket naus-usar kadagiti kaaduan a naisurat a dokumento ken kas pay dagiti pagsasao dagiti pormal nga okasion, kas dagiti lektura ken dagiti panangiwaragawag iti damdamag. Ti Morokano nga Arabiko ket opisial idi iti Morocco iti napaut a panawen, sakbay idi ti pagilian ket timmipon iti Liga ti Arabo.

Ti Arabiko ket ti pagsasao a Sentral a Semitiko, ken asideg a kabagian iti Arameo, Hebreo, Ugaritiko ken Penisio. Ti naiyalagad a naisurat nga Arabiko ket naisalumina iti ken ad-adu a konserbatibo ngem dagiti amin a karuay ti naisasao, ken dagitoy dua ket adda iti estado a makunkuna iti diglosia, ken naus-usar nga agbay para kadagiti nadumaduma nga annong iti kagimongan.

Adda met dagiti naisasao a karuay ket agsinnaranay a saan a maawatan, iti naisurat ken naisasao, ken kas iti nabukel dagiti karuay daytoy ket buklen ti sosiolingnguistiko a pagsasao. Ti kaibuksilanna daytoy iti puro a batayan iti lingguistiko ket mabalin a dagitoy ket maikeddeng a buklen ti ad-adu ngem maysa a pagsasao, ngem dagitoy ket kadawyan a naigrupoda amin a kas maymaysa a pagsasao para iti politikal/wenno relihioso a rasrason (kitaen dita baba). No maikeddeng a dagiti adu a pagsasao, daytoy ket saan a nalawag no manonto dagiti pagsasao, gapu ta dagiti naisasao a karuay ket mangporma ti dialekto a kawar nga awan dagiti nalawag a pagbeddengan. No ti Arabiko ket maikeddeng nga agmaymaysa a pagsasao, daytoy ket mabalin a naisasao babaen dagiti ad-adu ngem 420 a riwriw nga agsasao (patneng ken saan a patneng) iti Arabo a lubong, ken mangaramid daytoy a maysa kadagiti gudua dosena a kaaduan a mangisasao a pagsasao iti lubong. No maikeddeng daytoy nga agsisina a pagsasao, ti kaaduan ti mangisasao a karuay ket mabalin a ti Ehipsio nga Arabiko, nga addaan kadagiti 54 a riwriw a patneng nga agsasao—ken ad-adu pay ngem ti ania man a sabali nga Apro-Asiatiko a pagsasao. Ti Arabiko ket liturhiko a pagsasao dagiti 1.6 a bilion a Muslim. Daytoy ket maysa kadagiti innem nga opisial a pagsasao ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.

Ti moderno a naisurat a pagsasao (Moderno a Pagalagadan nga Arabiko) ket naala manipud iti pagsasao ti Koran (ammo a kas ti Klasiko nga Arabiko wenno Koraniko nga Arabiko). Daytoy ket kaaduan a naisursuro kadagiti eskuela, dagiti unibersidad ken naus-usar kadagiti agdumaduma a grado kadagiti lugara pagtrabahuan, govbierno ken ti midia. Dagiti dua a porma a karuay ket naigrupoda a kas Literario nga Arabiko, a daytoy ket ti opisial a pagsasao dagiti 26 nga estado ti liturhiko a pagsasao ti Islam. Ti Moderno a Pagalagadan nga Arabiko ket kaaduan a sumurot kadagiti gramatikal a pagalagadan iti Koraniko nga Arabiko ken agus-usar iti isu met laeng a bokabulario. Nupay kasta, daytoy ket nangikkat kadagiti dadduma a gramatikal a konstruksion ken bokabulario nga awanen iti ania man a kapadana kadagiti naisasao a karuay. Kaaduan ti baro a bokabulario ket naus-usar a mangibaga kadagiti konsepto a rimsua iti kalapasan ti panawen ti Koran, ken naipangpangruna kadagiti moderno a panawen.

Ti Arabiko ket is-isu ti nabati a kameng ti dialekto a grupo ti Taga-ugma nga Amianan nga Arabiano a naibaga iti sakbay dagiti sinuratan ti Islamiko nga Arabiko a napetsaan idi maika-4 a siglo.Ti Arabiko ket naisurat iti alpabeto nga Arabiko, ken daytoy ket maysa nga abjad a sinuratan ken naisurat manipud iti kanawan nga agpakanigid ngem dagiti naisasao a karuay ket sagpaminsan a naisursurat iti ASCII a Latin manipud iti kanigid nga agpakanawan nga awan kadagiti naiyalagad a porma.

Ti Arabiko ket naimpluensiaan dagiti adu a pagsasao iti lawlaw ti lubong iti amin a paset ti pakasaritaan; kaaduan kadagiti naimpluensiaan a pagsasao ket ti Urdu, Persiano, Kurdo, Turko, Somali, Swahili, Bosnio, Kasaho, Bengali, Hindi, Malayo, Indones, Tigrinya, Pashto, Punjabi, Tagalog, Sindhi ken Hausa. Idi las-ud ti Tengnga a Panpanawen, ti Literario nga Arabiko ket isu idi ti kangrunaan a behikulo iti kultura idiay Europa, a naipangpangruna iti siensia, matematika ken pilosopia. Kas resulta, adu kadagiti pagsasao ti Europa ket nangbulodda met kadagiti adu a balikas iti daytoy. Adu kadagiti balikas iti Arabko a taudan ket mabirukan pay kadagiti taga-ugma a pagsasao a kas ti Latin ken Griego. Ti Arabiko nga impluensia, a kangrunaan iti bokabulario, ket makitkita kadagiti sasao a Romanse, a naisangsangayan iti Espaniol, Katalan, Portugues, ken Sisiliano, gapu ti kaasideg dagiti sibilisasion ti Kristiano a Europeano ken Muslim nga Arabo ken ti pagsasao ti Peninsula Iberio a naibagbaga iti Arabiko a kas al-Andalus.

Ti Arabiko ket nangbulod met kadagiti balikas manipud kadagiti adu a pagsasao, a mairaman ti Hebreo, Griego, Persiano ken Siriako kadagiti nasapa a siglo, ti Turko kadagiti mediebal a panawen ken dagiti kontemporaneo nga Europeano a pagsasao kadagiti moderno a panawen, ken kaaduan manipud iti Ingles ken Pranses.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Pagsasao nga Arabiko iti Wikimedia Commons