# Ukrania

| UkraniaУкраїна |
| --- |
|
Wagayway

Eskudo

 |
| **Nailian a kanta:**  Ще не вмерла України  (Ukraniano) *Shche ne vmerla Ukrayiny*   (Ilokano: *Ti gloria ti Ukrania ket saan a Nakanibusanan*) |
| * Lokasion ti  Ukrania  (berde)idiay Europa  (berde ken nangisit a kolor dapo)
* Naisuppiatan a teritorio (napusasaw a berde)
 |
| Kapitolioken kadakkelan a siudad | Kyiv ﻿ / ﻿ |
| Opisial a sasao | Ukraniano |
| Mabigbig a rehional a sasao | Ruso, Krimea Tatar |
| Grupgrupo ti etniko (2001) | **77.8% Ukraniano**, 17.3% Ruso, 4.9% dadduma pay ken saan a nainaganan |
| Nagan dagiti umili | Ukraniano |
| Gobierno | Unitario semi-presidensial a republika |
|  |
| • Presidente  | Volodymyr Zelensky (Володимир Зеленський) |
| • Kangrunaan a Ministro  | Yulia Svyrydenko (Юлія Свириденко) |
| • Tagabitla ti Parlamento  | Ruslan Stefanchuk (Руслан Стефанчук) |
|  |
| Lehislatura | Verkhovna Rada |
| Pannakabangon |
|  |
| • Kievan Rus'  | 882 |
| • Pagarian ti Galicia–Volhynia  | 1199 |
| • Cossack Hetmanate  | 1649 |
| • Nailian a Republika ti Ukrania  | Nobiembre 7, 1917 |
| • Republika dagiti Laud a Ukraniano  | Nobiembre 1, 1918 |
| • Ukraniano a SSR  | Disiembre 30, 1922 |
| • Maikadua a Pannakairangarang ti Pannakawayawayas  | Hunio 30, 1941 |
| • Pannakawayawayas manipud ti Kappon ti Sobiet  | Agosto 24, 19911 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 603,628 km2 (233,062 sq mi) (Maika-46) |
| • Danum (%) | 7% |
| Populasion |
| • Karkulo idi 2016 | 42,541,633 (Maika-32) |
| • Senso idi 2001 | 48,457,102 |
| • Densidad | 77/km2 (199.4/sq mi) (Maika-115) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2011 |
| • Dagup | $320.221 billion |
| • Tunggal maysa a tao | $7,077 |
| GDP (nominal) | Karkulo idi 2011 |
| • Dagup | $157.659 bilion |
| • Tunggal maysa a tao | $3,484 |
| Gini (2010) | 25.6 ababa |
| HDI (2013) |  0.734 nangato · Maika-83 |
| Kuarta | Hryvnia (UAH) |
| Sona ti oras | UTC+2 (Oras ti Akindaya nga Europa) |
| • Kalgaw (DST) | UTC+3 (Kalgaw nga Oras ti Daya nga Europa) |
| Pagmanehuan | kanawan |
| Kodigo ti panagtawag | 380 |
| TLD ti internet | .ua, .укр |
| 1 Ti maysa a panakawayawaya a reperendum ket naaramid idi Disiembre 1, kalpasan a ti panakawayawayas ti Ukrania napasingkedan idiDisiembre 26. Ti agdama a batay-linteg ket naampon idi Hunio 28, 1996. |

Ti **Ukrania** (/juːˈkreɪn/ (dengngen); Ukraniano: Україна, panakaisurat: *Ukrayina*, [ukrɑˈjinɑ]; Ruso: Украи́на; Krimeo Tartaro: Ukraina) ket maysa a pagilian idiay Daya nga Europa. Ti Ukrania ket nabeddengan ti Pederasion ti Rusia iti daya ken amianan a daya, ti Bielorusia iti amianan a laud, ti Polonia, Eslobakia ken Hungaria iti laud, ti Rumania ken Moldoba iti abagatan a laud, ken ti Baybay Nangisit ken Baybay Azov iti abagatan ken abagatan a daya. Addaan ti kalawa daytoy iti 603,628 km², daytoy ti maikadua a kadakkelan nga agnaynayon a pagilian ti kontinente iti Europa, kalpasan ti Ruso a Pederasion.

Segun ti nadayeg ken nasayaat a napatalgedan a teoria, ti mediebal nga estado ti Kievan Rus ket binangon idi babaen dagidi Varego idi maika-9 a siglo a kas ti immuna a naipakasaritaan a nairehistro nga estado ti Daya nga Eslabo. Daytoy ket rimsua a kas maysa a nabileg a pagilian iti Tengnga a Panpanawen ngem nawarwara idi maika-12 a siglo. Babaen ti tengnga ti maika-14 a siglo, dagiti teritorio ti Ukrania ket tinurturayan babaen dagiti tallo nga akin-ruar a bileg ti Nabalitokan a Horda, ti Nalatak a Dukado ti Lituania, ken ti Pagarian ti Polonia. Kalpasan ti Nalatak nga Akin-amianan a Gubat (1700–1721), ti Ukrania ket nabingbingay idi kadagiti nadumaduma a rehional a bileg . Idi maika-19 a siglo, ti kadakkelan a paset ti Ukrania ket naitiptipon iti Ruso nga Imperio, ken dagiti nabatbati ket babaen ti pnnakatengngel ti Austria-Hungaria.

Ti nagulo a paset ti panawen simarsaruno dagiti adu a pannakigubatan, nga adda dagiti adu a nabigbigan a sangalubongan a panagpadas ti panaggun-od iti wayawaya manipud idi 1917 aginggana idi 1921, ken kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I ken ti Sibil a Gubat ti Rusia. Ti Ukrania ket bimmangon manipud ti bukodna a sibil a gubat, ken idi Disiembre 30, ti 1922 a Sosialista a Republika ti Sobiet a Ukrania ket nagbalin a maysa kadagiti nakapundaran dagiti republika ti Kappon ti Sobiet. Dagiti teritorio ti SSR a Ukrania Ukrainian ket naipadakkel iti laud idi las-ud ti sibil a gubat iti kabiitan a kasakbayan ti ken kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II. Idi 1954 daytoy ket nagpadakkel iti abagatan iti panangisubli iti Crimea. Idi 1945, ti SSR a Ukrania ket nagbalin a maysa kadagiti kameng a nagpundar ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.

Ti Ukrania ket nagbalin manen a nawaya idi natunaw tu Kappon ti Sobiet idi 1991. Daytoy a panakatunaw ket nangrugian ti maysa a panagdaliasat iti panagtagtagilako nga ekonomia, a ti Ukrania ket nagsagsagaba ti resesion iti walo a tawen. Manipud idi, nupay kasta, ti ekonomia ket nakapadpadas ti nasayaat a pannakaipangato ti GDP. Ti Ukraine ket nairaman iti maysa a sangalubongan a didigra ti ekonomia idi 2008 ken bimmatok ti ekonomia. Ti GDP ket natnag iti 20% manipu didi primabera ti 2008 aginggana idi primaber ti 2009, ken naitimbeng idi dagiti analista ket nangipadpadada ti kakaro ti panagbaba kadagiti kamadian nga ekonomiko a depresion idi las-ud ti nasapa a tawtawen ti 1990. Ti pagilian ket nagtultuloy a nagruna iti sangalubongan a pagtagtagilakuan ken , manipud idi 2011, daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga agipatpatulod ti bukbukel iti lubong.

Ti Ukrania ket maysa a unitario nga estado a buklen dagiti 24 nga oblast (probinsia), maysa nga autonomo a republika (Crimea), ken dagiti dua a siudad nga addaan ti naipangpangruna a kasasaad: ti Kyiv, ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, ken ti Sevastopol, a mangibalbalay ti Ruso a Plota ti Baybay Nangisit babaen ti maysa a tulagan ti panagupa. Ti Ukrania ket maysa a republika babaen ti maysa a semi-presidensial a sistema nga adda ti naisinsina legislatibo, ti ehekutibo, ken ukoman a sangsanga. Manipud idi ti pannkatunaw ti Kappon ti Sobiet, ti Ukrania ket agtultuloy nga agtartaripatu ti makadua a kadakkelan a milisia idiay Europa, kalpasan ti Rusia. Ti pagilian ket balay dagiti 46 a riwriw a tattao, 77.8 a porsiento kadagitoy ket etniko a Ukraniano, nga adda dagiti adu a minoridad kadagiti Ruso (17%), Belaruso ken dagiti Rumano. Ti Ukraniano ket isu ti opisial a pagsasao ti Ukrania. Ti Ruso ket nawatiwat pay a naisasao. Ti kaaduan a relihion iti pagilian ket ti Kristiano ti Daya nga Otodokso, nga adda ti napigsa nga impluensia iti Ukraniano nga arkitektura, literatura ken musika.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Dagiti midia a mainaig iti Ukrania iti Wikimedia Commons
* Pakaammo ti panagbiahe idiay Ukrania manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
* Ukrania iti Curlie (iti Ingles)
* Wikimedia Atlas iti Ukrania
* Heograpiko a datos a mainaig iti Ukrania iti OpenStreetMap