# Espania

| Pagarian ti Espania*Reino de España* |
| --- |
|
Wagayway

Eskudo

 |
| **Napili a pagsasao:"Plus Ultra"*  (Latin) (Ilokano: *Sumaruno iti Labes*) |
| **Nailian a kanta:"Marcha Real"*  (Espaniol) (Ilokano: *Naarian a Martsa*) |
| Lokasion ti  Espania  (nangisit a berde)– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo) – idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Leyenda] |
| Kapitolioken kadakkelan a siudad | Madrid ﻿ / ﻿ |
| Opisial a sasao | Espaniol |
| Mabigbig a rehional a sasao | Basko, Katalan/Balensiano, Galego ken Aranes (Oksitano) |
| Nagan dagiti umili | Espaniol, Kastila |
| Gobierno | Unitario a parlamentario a batay-linteg a monarkia |
|  |
| • Ari  | Juan Carlos I |
| • Kangrunaan a Ministro  | Mariano Rajoy |
|  |
| Lehislatura | Cortes Generales |
| • Akinngato a kamara | Senado |
| • Akinbaba a kamara | Kongreso dagiti Deputado |
| Pannakabangon Maika-16 a siglo |
|  |
| •   Tinawtawid a petsa  | 569 (panagpangato idiay trono ni Liuvigild) |
| •   Dinastiko  | 1479 |
| •   *De facto* | 1516 |
| •   *De jure* | 1715 |
| •   *Nailian nga estado* | 1812 |
| •   Batay-linteg a demokrasia  | 1978 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 504,030 km2 (194,610 sq mi) (Maika-51) |
| • Danum (%) | 1.04 |
| Populasion |
| • Karkulo idi 2010 | 46,030,109 (Maika-27) |
| • Densidad | 93/km2 (240.9/sq mi) (Maika-106) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2011 |
| • Dagup | $1.413 trilion (Maika-13) |
| • Tunggal maysa a tao | $30,622 (Maika-28) |
| GDP (nominal) | Karkulo idi 2011 |
| • Dagup | $1.536 trilion (Maika-12) |
| • Tunggal maysa a tao | $33,298 (Maika-26) |
| Gini (2013) | 33.7 kalalainganna |
| HDI (2013) |  0.869 nangato unay · Maika-27 |
| Kuarta | Euro (€) (EUR) |
| Sona ti oras | UTC+1 (CET) |
| • Kalgaw (DST) | UTC+2 (CEST) |
|  | Pakaammo a ti Is-isla ti Kanario ket addaan iti sabali a sona ti oras |
| Pormat ti petsa | dd.mm.yyyy (Espaniol; CE) |
| Pagmanehuan | kanawan |
| Kodigo ti panagtawag | 34 |
| TLD ti internet | .es |

Ti **Espania** (Espaniol: *España*, panangibalikas: [esˈpaɲa] (dengngen)), opisial a ti **Pagarian ti Espania** (Espaniol: *Reino de España*), ket maysa a naturay nga estado ken maysa a kameng iti Kappon ti Europa a mabirukan idiay abagatan a laud nga Europa idiay Iberiko a Peninsula. Ti kangrunaan a dagana ket nabeddengan iti abagatan ken daya babaen ti Baybay Mediteraneo malaksid ti bassit a daga a nagbeddengan ti Ballasiw Taaw a Teritorio ti Britaniko iti Gibraltar; iti amianan babaen ti Pransia, Andorra, ken ti Luek Biskaya; ken iti amianan a laud ken laud babaen ti Taaw Atlantiko ken Portugal.

Ti Espaniol a teritorio ket mairaman pay ti Is-isla ti Balear idiay Mediteraneo, ti Is-isla ti Kanario idiay Taaw Atlantiko idiay pantar ti Aprika, ken dagiti dua a naturay a siudad idiay Amianan nga Aprika, Ceuta ken Melilla, a nabeddengan ti Morocco. Maysa pay, ti ili iti Llívia ket maysa nga Espaniol nga exclave a naisanglad ti uneg ti Pranses a teritorio. Nga addaan iti kalawa a 504,030 kuadrado kilometro (194,610 sq mi), isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a pagilian iti Akinlaud nga Europa ken ti Kappon ti Europa kalpasan ti Pransia, ken ti maikapat a kadakkelan a pagilian idiay Europa kalpasan ti Rusia, Ukrania ken Pransia.

Gapu ti lokasionna, ti teritorio ti Espania ket suheto ti adu nga akinruar nga impluensia manipud dagiti prehistoria a panawen ken aginggana ti panakabalinna a maysa a pagilian. Ti Espania ket rimsua a kas maysa a naipagtitipon a pagilian idi maika-15 a siglo, kalpasan ti panagasawa iti Katoliko a Monarkia ken ti panakalpas ti panagparukma manen, wenno *Reconquista*, iti Iberiko a peninsula idi 1492. Daytoy ket nangruna pay a nagtaudan iti impluensia kadagiti sabsabali a rehion, naipangpangruna idi agdama a moderno a panawen, idi nagbalin a globo nga imperio a nangibati kadagiti legado iti sumurok a 500 a riwriw a nga agsasao ti Espaniol tatta nga aldaw, a makaaramid daytoy ti maikadua a kaaduan ti mangisasao nga umuna a pagsasao.

Ti Espania ket maysa a demokrasia a naurnong iti porma iti maysa a parlamentario a gobierno babaen ti maysa a batay-linteg a monarkia. Daytoy ket maysa a narang-ay a pagilian nga addaan iti maika sangapulo ket dua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong babaen ti nominal a GDP, ken nangato unay a pagalagadan ti panagbiag, a mairaman a ti maikasangapulo a kangatuan a ranggo ti pagsurotan ti kasayaat ti panagbiag iti lubong, manipud idi 2005. Kameng daytoy iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Kappon ti Europa, NATO, OECD, ken ti WTO.

## Etimolohia

Ti pudno a naggapuan ti nagan nga *Espania* ken "Espaniol" ket nasuppiatan. Ti taga-ugma a Romano a nagan para iti Iberiko, *Hispania*, ket naala manipud iti naidaniw a balikas a *Hesperia* a mangitudo ti Espania, nga agiballatek ti Griego puot iti Italia a kas maysa a "akinlaud a daga" wenno "daga iti lumlumnek nga init" (*Hesperia*, *Εσπερία* iti Griego) ken Espania, a daytoy ket adadayo pay ngem ti laud, a kas ti *Hesperia ultima*.

Daytoy ket baka kapadpada pay ti Puniko *Ispanihad*, a kayat na a sawen ket "daga dagiti koneho" wenno "igid", maysa a reperensia iti lokasion ti Espania idiay gibus ti Mediterraneano; Ti Romana a naaramid a sensilio iti daytoy a rehion manipud iti panagturay ni Hadrian ket agipakpakita ti maysa a babai a langa nga addaan iti koneho iti sakana. Adda pay dagiti agibagbaga a ti balikas nga *Espania* ket naala manipud iti Basko a balikas nga *Ezpanna* a kayatna a sawen ket ti "igid" wenno "nagbeddengan", maysa pay a reperensia a ti kinapudno a ti Iberiko a peninsula ket buklenna ti abagatan a laud iti kontinente ti Europa.

Ti humanista a ni Antonio de Nebrija ket nangigay-at a ti balikas a *Hispania* ket naggapu ti Iberiko a balikas a Hispalis, a kayatna a sawen ket ti "siudad iti akinlaud a lubong". Ni Jesús Luis Cunchillos ket nangisuppiat a ti ramut ti balikas a *span* ket ti Penisia a balikas ti *spy*, a kayatna a sawen ket ti "agpanday kadagiti metal". Ngarud ket ti *i-spn-ya* ket kayatna a sawen ket "ti daga a pagpandayan kadagiti metal".

## Paammo

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Espania iti Wikimedia Commons

* Pakasaritaan ken pakaammo a maipapan iti gobierno ti Espania Naiyarkibo 2006-06-28 iti Wayback Machine
* Turismo ti Espania
* El Tiempo