# Rin

| Rin |
| --- |
| *Rhenus*, *Rein*, *Rhein*, *le Rhin*, *Rijn* |
| Ti bato ti Lorelei idiay Renania-Palatinado |
| Mapa ti labneng ti Rin |
| Etimolohia | Keltiko a *Rēnos* |
| Lokasion |
| Pagilian | Suisa, Liechtenstein, Austria, Alemania, Pransia, Olanda |
| Labneng ti Rin | Suisa, Liechtenstein, Vorarlberg, Abagatan ken Akinlaud nga Alemania, Amianan-Akindaya a Pransia, Belhika, Olanda, Val di Lei, Italia |
| Rehion | Tengnga ken Akinlaud nga Europa |
| Pisikal a pakaidumdumaan |
|  |
| Taudan | Rein Anteriur/Vorderrhein |
|  - lokasion | Tomasee (Romanche: *Lai da Tuma*), Surselva, Graubünden, Suisa |
|  - nagsasabtan | ﻿ / ﻿ |
|  - kangato | 2,345 m (7,694 ft) |
|  |
|  |
| Maika-2 a taudan | Rein Posteriur/Hinterrhein |
|  - lokasion | Glasier Paradies, Graubünden, Suisa |
|  |
|  |
| Pagtutumpungan ti taudan | Reichenau |
|  - lokasion | Tamins, Graubünden, Suisa |
|  - nagsasabtan | ﻿ / ﻿ |
|  - kangato | 585 m (1,919 ft) |
|  |
| Sabangan | Baybay Amianan |
|  - lokasion | Olanda |
|  - nagsasabtan | ﻿ / ﻿ |
|  - kangato | 0 m (0 ft) |
| Kaatiddog | 1,230 km (760 mi), |
| Kadakkel ti labneng | 185,000 km2 (71,000 sq mi) |
|  |
| Panagayus |   |
|  - kaadu | 800 m3/s (28,000 cu ft/s) |
|  - natimbeng | 2,900 m3/s (100,000 cu ft/s) |
|  - kabassit | 13,000 m3/s (460,000 cu ft/s) |
|  |
|  |

Ti **Rin** ket maysa a karayan nga agayus manipud idiay Grisons idiay akindaya nga Suiso nga Alpes a mapan idiay Baybay Amianan nga aplaya iti Olanda ken isu ti maika-12 a kaatiddogan a karayan idiay Europa, nga adda ti agarup a 1,233 km (766 mi), nga adda ti natimbengan a panagayus ti ad-adu ngem 2,300 m3/s (81,000 cu ft/s).

Ti Rin ken ti Danube ket mangporma ti kaaduan ti akin-amianan nga uneg ti daga a prontera ti Romano nga Imperio ken, manipud kadagita a panawen, ti Rin ket nangruna idin ken nangruna a madaliasat a dalan ti danum nga agawit kadagiti tagilako idiay kaunegan nga uneg ti daga. Daytoy ket nagserbi pay a kas panagsalaknib a langa ket nagibatayan daytoy para kadagiti rehional ken sangalubongan a pagbeddengan. Dagiti adu a kastilio ken dagiti prehistoriko a pagsammakedan idiay igid ti Rin ket mangipakita ti kinapangrunana ka maysa dalan ti danum. Ti trapiko ti karayan ket mabalin a maipasardeng kadagitoy a lokasion, a kadawyan para iti panggep a panagsingir kadagiti bayad, babaen dagiti estado nga agtengtengngel ti paset ti karayan.

## Etimolohia ken nagnagan

Ti nagan a Rin ket naala manipud iti Daan nga Ingles ti *Rīn*, a nagtaud manipud iti Proto-Hermaniko \**Rīnaz*. Daytoy pay ti taudan ti nagan kadagiti sabsabai a a Hermaniko a pagsasao a kas ti Danes a balikas ti *Rijn* (dati pay a kas ti *Rhijn*), ti Aleman a balikas ti *Rhein*, Romansh *Rain* (babaen ti Aleman) ken ti balikas ti pranses a *Rhin* ken Espaniol a balikas ti *Rin*, a napan iti pagsasao babaen ti Daan a Pranko. Daytoy ket nagtaudan pay manipud iti Indo-Europeano a \**Reynos*, manipud iti ramut a \**rey-* "agayus, tumaray", nga isu pay ti ramut ti balikas a kas ti *karayan* ken *tumaray*. Ti Keltiko/Galo a nagan para iti Rin ket*Rēnos*, a naala manipud iti taudan nga Indo-Europeano a kas ti Hermaniko a nagan. Daytoy ket mabirukan pay kadagiti sabali a nagan a kas ti Karayan Reno idiay Italia, a nakaalaan ti naganna manipud iti Galo. Ti Latin a nagan a*Rhēnus* ken ti Taga-ugma a Griego a *Ῥῆνος* (*Rhēnos*) ket nagtaud dagitoy manipud iti Keltiko a balikas, ken saan a dagus a nanipud ti Indo-Europeano, gapu ta dagitoy ket nakibinningayda ti panagbalbaliw manipud iti -*ei*- iti -*ē*-, a pakailaslasinan dagiti Keltiko a pagsasao ngem saan a Latin wenno Griego (ti Latin a nagan ket mabalinton a kas ti \**Rīnus*).

Ti nagan ket nailetra nga adda ti -h- kadagiti adu a pagsasao iti tatta nga aldaw, ngem ti pannakakitkita manipud kadagiti nasapsapa a panagibagbaga ti nagan ket awan ti -h- (a kas ti Daan nga Ingles), daytoy ket saan nga etimolohiko a panangiletra. Daytoy ket mabalin a naibatay ti Latin transliterasion ti Griego a porma ti nagan, a *Rhenos*, makitkita pay iti *rheos*, alog, ken *rhein*, agayus. Ti Latin pannakailetra ket mabalin idi a naala manipud iti Griego, ngem ti nagan ti karayan ket mabalin nga adda idin iti Latin sakbay ti dayta. Ti moderno a taudanna ket mabirukan iti Italiano a balikas ti *Reno* (ken nagan pay ti maysa a karayan idiay Italia, a kas ti naibagbaga dita ngato).

## Dagiti paammo

## Dagiti nagibasaran

* Berndsen, Henk J.A.; Stouthamer, Esther (2001). *Palaeoheograpiko a Panagrang-ay ti Rin-Meuse Delta, Ti Olanda*. Assen: Koninklijke Van Gorcum. ISBN 90-232-3695-5. OCLC 495447524. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2008-12-24. Naala idi 2017-07-13.
* Blackbourn, David (2006). *Ti Panagparukna ti Katutuboi: Danum, Langa iti daga, ken ti Panagaramid ti Moderno nga Alemania*. Londres: Jonathan Cape. ISBN 0-224-06071-6. OCLC 224244112.
* Cohen, K.M.; Stouthamer, E.; Berendsen, H.J.A. (Pebrero 2002). "Fluvial Deposits As a Record for Late Quaternary Neotectonic Activity in the Rhine-Meuse Delta, The Netherlands" (PDF). *Olanda a Warnakan dagiti Heosiensia – Geologie en Mijnbouw*. **81** (3–4): 389–405. ISSN 0016-7746. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2007-08-10. Naala idi 2012-11-05.
* Frijters, Ine D.; Leentvaar, Jan (2003). *Kaso a Panagadal ti Rin* (PDF). Dagiti teknikal a dokumento ti hidrolohia, blng. 17. Paris: UNESCO a Programa ti Sangalubongan a Hidrolohiko, (Rep. No. SC/2003/WS/54). OCLC 55974122.
* Gouw, M.J.P.; Erkens, G. (Marso 2007). "Arkitektura ti Holoceno Rin-Meuse delta (ti Olanda) – Ti nagbanagan ti panagsinnukat kadagiti ruar a panagtengngel". *Olanda a Warnakan dagiti Heosiensia – Geologie en Mijnbouw*. **86** (1): 23–54. ISSN 0016-7746. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-09-27. Naala idi 2012-11-05.
* Hoffmann, T.; Erkens, G.; Cohen, K.; Houben, P.; Seidel, J.; Dikau, R. (2007). "Holocene Floodplain Sediment Storage and Hillslope Erosion Within the Rhine Catchment". *The Holocene*. **17** (1): 105–118. doi:10.1177/0959683607073287.
* Ménot, Guillemette; Bard, Edouard; Rostek, Frauke; Weijers, Johan W.H.; Hopmans, Ellen C.; Schouten, Stefan; Sinninghe Damsté, Jaap S. (15 Septiembre 2006). "Early Reactivation of European Rivers During the Last Deglaciation". *Science*. **313** (5793): 1623–1625. doi:10.1126/science.1130511. PMID 16973877.
* "Pakasaritaan ti Karayan Rin". *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Online. 2010. Naala idi 29 Marso 2010.
* Roll, Mitch (2009). "Dagiti Mapa ken Pakasaritaan ti Krayan Rin". *The ROLL "FAME" Family*. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2010-03-23. Naala idi 29 Marso 2010.

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Rin iti Wikiquote (iti Ingles)

 Dagiti midia a mainaig iti Rin iti Wikimedia Commons