Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Golpo ti Mehiko

Ti Gólpo iti Méhiko iti tallo a langa a panakakita (Ingles: 3D)
Cantarell
Ti **Golpo ti Mehiko** (Espaniol: *Golfo de México*) ket napalikmutan bassit ti dagdaga a labneng ti taaw a kaaduan a napalikmutan daytoy ti kontinente ti Amianan nga Amerika ken ti isla ti Kuba. Nabeddengan daytoy idiay amianan a daya, amianan ken amianan a laud babaen ti Golpo a Pantar iti Estados Unidos, iti abagatan a laud ken abagatan babaen ti Mehiko, ken iti abagatan a daya babaen ti Kuba. Idiay Texas ken Louisiana makunkuna daytoy a ti "Maikatlo a Pantar," a maigiddiat daytoy kadagiti pantar ti Estados Unidos nga Atlantiko ken Pasipiko. Ti sukog daytoy a labneng ket kasla maratimbukel ken agarup a 810 nautika milia (1,500 km) ti kalawa na ken napno kadagiti sedimentario a batbato ken tinumek. Naikabit daytoy ti Taaw Atlantiko babaen ti Kipkipet ti Florida a nagbaetan ti Estados Unidos ken Kuba, ken ti Baybay Karibe (a daytoy ket nakaporma ti Baybay Amerikano Mediterraneo) babaen ti Kanal Yucatan a nagbaetan ti Mehiko ken Kuba. Iti daytoy a nailet a pannakakabit iti Atlantiko, daytoy a Golpo ket makapadpadas ti bassit a sakup ti ugot. Ti kadakkel ti labneng ti Golpo ket agarup a 615,000 mi² (1.6 a riwriw km²). Gangani a kagudua iti labneng ket ababaw a kontinental a banilag a dandanum. Ti kaadaleman a paset na ket 14,383 a pies (4,384 m) idiay Adalem a Sigsbee, ti maysa a rinangis a deppaar a sumurok a 300 nautika milia (560 km) (550 km) a kaatiddog. Ti labneng ket naglaon ti tomo iti agarup a 660 kuatrillon a galon (2.5 × 106 km3). Naporma daytoy idi agarup a 300 a tawtawen a kas resulta iti plato a tektoniko.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Golpo ti Mehiko iti Wikimedia Commons
# Pranses a Rebolusion

| Ti Pranses a Rebolusion |
| --- |
| Ti panagraut iti Bastille, 14 Hulio 1789 |
| Dagiti nakiraman | Kagimongan a Pranses |
| Lokasion | Pransia |
| Petsa | 1789–1799 |
| Nagbanagan | * Maysa siklo iti naarian a kabilegan a naipatingga babaen ti di makatalna a batay-linteg a monarkia ken ti abolition ken panagsukat iti Pranses nga Ari, aristokrasia ken simbaan nga addaan ti radikal, sekular, demokrata a republika — nga agpabalin ti adadu ti naibatay iti autoritario , milisia ken tagikua.
* Radikal a panagbalbaliw ti sosial a porma a naibatay dagiti Panagpalawag pamunganayan iti panakaumili ken di-maawan a karbengan, ken dagiti pay panagayat tipagilian ken demokrasia.
* Panagpangato ni Napoleon Bonaparte
* Dagiti siiigam a panagsuppiat kadagiti sabsabali a pagilian ti Europa
 |

Ti **Pranses a Rebolusion** (Pranses: *Révolution française*; 1789–1799), ket maysa idi a panawen iti radikall a sosial ken politikal a a gulo iti Pransia nga addaan ti naipangrunaan a nagbanagan iti Pransia ken kadagiti amin a paset iti Europa. Ti patingga a monarkia nga isu ti nagturay iti Pransia kadagit napalabas a siglo ket narebba kadagiti tallo a tawen. Ti Pranses a kagimongan ket napan iti maysa nga epiko a panakabalbaliw a kas ti panakariri, aristokratiko ken relihioso a gundaway ket napuka babaen kadagiti agnanayon a panagraut manipud ti radikal a kanigid a payyak dagiti politikal a grupo, dagiti tattao iti lansangan, ken dagiti agtaltalon iti igid ti away. Dagiti daan a kapanunutan a maipanggep kadagiti tinawtawid ken herarkia – iti monarkia, aristokrasia ken relihioso a panagturay – ket napardas idi a napasardeng babaen ti baro a Panagpalawag kadagiti pamunganayan dagiti panagpapada, panakaumili ken di-maawan a karbengan.

## Dagiti nagibasaran