Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lapayag

Lapayag

Ti **lapayag** ket isu ti organo a mangduktal ti uni. Daytoy ket saan laeng a mangawat ti uni, ngem tumulong pay iti panagtimbeng ken puesto ti bagi. Ti lapayag ket paset iti sistema ti panagdengngeg.

Kankanyon a ti intero nga organo ket naipanpanunotan nga iti lapayag, ngem mabalin pay a maipanunotan a ti laeng a makitkita a parte. Kaaduan kadagiti mamalia, ti makitkita a lapayag ket ti paraypay iti kulapot a tinawtawagan ti pinna (wenno *aurikular* iti tattao) ken isu daytoy kadagiti adu nga addang iti panagdengngeg. Dagiti bertebrata ket addaada ti agparis a lapayag a simetrikal nga agsumbangir a naipuesto iti ulo. Daytoy a pannaka-urnos ket mangtulong ti abilidad iti husto a pangbiruk kadagiti taudan ti uni.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Dagiti lapayag iti Wikimedia Commons

* Ti protina iti likudan ti panagdengngeg
# Rehion ti Kansai

| Kansai |
| --- |
| Rehion ti Hapon |
| Ti pannakailadawan ti Kansai |
| Ipakita ti mapa ti KansaiIpakita ti ladawan a mapa ti KansaiKansaiIpakita ti mapa ti Hapon |
| Nagsasabtan: 35°0′0″N 135°0′0″E  |
| Pagilian | Hapon |
| Kalawa |
|  • Dagup | 27,335.11 km2 (10,554.14 sq mi) |
| Populasion (Oktubre 1, 2010) |
|  • Dagup | 22,757,897 |
|  • Densidad | 830/km2 (2,200/sq mi) |
| Sona ti oras | UTC+09:00 |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **rehion ti Kansai** (関西地方, *Kansai-chihō*) wenno ti **rehion ti Kinki** (近畿地方, *Kinki-chihō*) ket naisanglad idiay rehion ti abagatan a tengnga ti kangrunaan nga isla ti Honshū iti Hapon. Daytoy a rehion ket iramanna dagiti prepektura ti Mie, Nara, Wakayama, Kyoto, Osaka, Hyōgo, kenShiga. No sinoman ti agtalek ti paggiddiatan, ti Fukui, Tokushima ken ti pay Prepektura ti Tottori ket mairamanda pay. upay ti balikas a "Kansai" ken "Kinki" ket nabaliwan kadagiti napalabas a pakasaritaan, iti moderno a kontesto, dagitoy dua ket agpadpada a maymaysa. Ti urbano a rehion iti Osaka, Kobe ken Kyoto (Keihanshin rehion) ket isu ti maikadua a kaaduan ti populasion idiay Hapon kalpasan ti Kalatakana Lugar ti Tokyo.

## Dagiti nagibasaran
# Dagup ti domestiko a produkto

Dagiti pagilian babaen ti 2015 a GDP (bassit laengl) tunggal maysa a tao.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|   > $64 000
  $32 000 – 64 000
  $16 000 – 32 000
  $8 000 – 16 000 |   $4 000 – 8 000
  $2 000 – 4 000
  $1 000 – 2 000
  $500 – 1 000 |   < $500
  saan a magun-od |

Ti **dagup ti domestiko a produkto** (Ingles: Gross domestic product (GDP)) ket mangibagbaga ti kuenta a paggatangan dagiti amin a pangileppas ti maimbegan ken serbisio a maparsua ti uneg ti maysa a pagilian iti maysa a panawen. Ti GDP ti tunggal maysa nga tao (*per capita*) ket naipanunutan a mangipatudo iti pagalagadan ti panagbiag ti maysa a pagilian;Ti GDP ket saan a panagrukod iti kinabukodan a matgedan.

## Pakasaritaan

Ti GDP ket naiparangarang babaen kenni Simon Kuznets para ti reporta iti Kongreso ti Estados Unidos idi 1934, nga inalistuanna nga inbaga a saan nga usaren a panagrukod para iti nam-ay.

## Dagiti nagibasaran
# 1957

Ti **1957** ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.

## Paspasamak

## Naipasngay

### Abril

* Abril 29 – Daniel Day-Lewis, Ingles nga aktor

### Hunio

* Hunio 23 – Frances McDormand, Amerikana nga aktres

### Septiembre

Ferdinand Marcos, Jr.
* Septiembre 13 – Ferdinand Marcos, Jr., maika-17 a Presidente ti Filipinas

### Oktubre

* Oktubre 14 – Kenny Neal, Amerikano a gitarista
* Oktubre 21 – Steve Lukather, Amerikano a musikero

## Pimmusay

### Enero

 Humphrey Bogart
* Enero 14 – Humphrey Bogart, Amerikano nga aktor (naipasngay 1899)

### Marso

Ramon Magsaysay
* Marso 17 – Ramon Magsaysay, Maika-7 a Presidente iti Pilipinas (naipasngay 1907)
# Gobierno

Ti **gobierno** ket nalawa a naipalplawag a kas ti administratibo nga organisasion nga addaan iti katurayan a mangituray ti maysa a politikal nga estado. Iti Britaniko nga Ingles (ken dagiti Mankomunidad ti Pagpagilian), ti *gobierno* ket naak-akikid a mangitudtudo ti naisangsangayan nga administratibo a burokrasia nga agtengtenggel iti maysa nga estado iti naited a panawen—ket naam-ammuan iti Amerikano nga Ingles a kas maysa nga *administrasion*. Iti Amerikano nga Ingles, ti *gobierno* ket mangitudtudo ti dakdakkel a sistema baaen pannakaurnos kadagiti ania man nga estado. Iti adu pay a maipatinayon, ti *gobierno* ket sagpaminsan pay nga inus-usar iti Ingles a kas maysa a sinonimo para iti *panagturay*.

Iti kaso ti nalawa a pannakaipalplawag, ti gobierno ket buklen dagiti lehislador, dagiti administrador, ken dagiti arbitrador. Ti gobierno ket isu ti kabuksilan panangipatungpal ti annuroten ti estado, ken isu pay ti mekanismo para iti panangikeddeng ti annuroten ti estado. Ti porma ti gobierno, wenno ti porma ti panagturay ti estado, ket mangitudtudo ti agasmang dagiti politikal a patakder babaen ti pannaka-urnos ti gobierno.

Dagiti estado ket sinerian babaen ti maysa nga agtultuloy a panagsasaruno kadagiti nadumaduma a gobierno. Kadagiti tunggal maysa nga agsasaruno a gobierno ket buklen ti maysa abagi dagiti agmaymaysa a tattao nga agtengtenggel ken agsansanay ti panagtengnggel ti politikal a panagaramid ti keddeng. Dagiti tignayda ket ti panagaramid ken pannanngipatungpal kadagiti linteg ken mangkappia kadagiti suppiatan. Kadagiti dadduma a kagimongan, daytoy a grupo ket sagpaminsan a kabukbukodan a matagtaginayon wenno tinawtawid a klase. Kadagiti dadduma pay a kagimongan, a kasla dagiti demokrasia, ti politikal a papel ket agtaltalinaay, ngem adda dagiti kanayon a panagsisinnukat ti tattao a mangpunpunno kadagiti puesto.

Ti ania man a kita ti gobierno ket agdama maapektaranna dagiti tignay ti tattao kadagiti adu a nangruna a waya. Gapu ti daytoy a rason, dagiti politikal a sientista ket sapasapda nga agsupsupiat a ti gobierno ket nasken a saan a kabukbukodan a maadadal. Nagsisinnupiatda a ti gobierno ket nasken a maadal a mairaman ti antropolohia, ekonomia, pakasaritaan, pilosopia, siensia, ken sosiolohia.

## Dagiti nagibasaran

Arnheim, M.T.W. Aristokrasia iti Griego a Kagimongan. Londres: Thames ken Hudson, 1997.

## Dagiti akinruar a silpo

* Dagiti kita ti Turay Naiyarkibo 2012-04-26 iti Wayback Machine
* CBBC Newsround : dagiti kita ti gobierno
# 1799

Ti **1799** ket maysa a bisiesto a tawen iti kalendario a Gregoriano

## Paspasamak

## Naipasngay

## Pimmusay

George Washington
* Disiembre 14 – George Washington, umuna a presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1732)