# Pe̍h-ōe-jī

| *Pe̍h-ōe-jī* Romanisasion ti Simbaan |
| --- |
| Ti wadan ti teksto ti *pe̍h-ōe-jī* |
| Kita |  Alpabeto a Latin (nabaliwan)
  |
| Sasao | Akin-abagatan a Min
Amoy
Taiwanes |
| Nagpartuat | Walter Henry Medhurst Elihu Doty John Van Nest Talmage |
| Panawen | Tawtawen ti 1830–agdama |
| Sistema ti annak | TLPA Sistema ti Romanisasion ti Taiwanes |
|

Ti Pe̍h-ōe-jī (pannakabalikas [peʔ˩ ue˩ dzi˨] (dengngen), naipangyababaan iti **POJ**, literal a *bernakular a panagsurat*, ammo pay a kas ti **Romanisasion ti Simbaan**) ket maysa nga orthograpia nga inus-usar iti panagsurat kadagitikaruay ti Insik nga Akin-amianan a Min, a naisangayan iti Taiwanes nga Akin-amianan a Min ken Amoy Hokkien. Daytoy ket inparang-ay babaen dagiti Akinlaud a misionario wa nagtrabtrbaho kadagiti diaspora tiInsik idiay Abagatan a daya nga Asia idi maika-19 a siglo ken pinasayaat babaen dagiti misionario a nagtrabtrabaho idiay Xiamen ken Tainan, daytoy ket agusar iti nabaliwan nga alpabeto a Latin ken dagiti nadumaduma a diakritiko tapno mangirepresenta ti naisasao a pagsasao. Kalpasan ti immuna a panagballigi idiay Fujian, ti POJ ket nagbalin nga adu a naus-usar idiay Taiwan ken, idi tengnga ti maika-20 a siglo, addaan idin dagiti agarup a 100,000 pa tattao a literado iti POJ. Adda dagiti adu a gatad ti napataud iti daytoy a sinuratan iti naimaldit a material, relihiouso ken sekular, a mairaman ti immuna a diario ti Taiwan, ti *Damdamag ti Simbaan ti Taiwan*.

Iti panagturay ti Hapon ti Taiwan (1895–1945) napasardeng daytoy iti pannakausar ken ti Pe̍h-ōe-jī ket nakasango kadagiti adu pay a panangigawid idi las-ud ti panawen ti linteg militar ti Kuomintang (1947–1987). Idiay Fujian, bimmassit ti panagusar kalpasan ti pannakabangon ti Republika ti Tattao ti Tsina (1949) ken idi nasapa a maika-21 a siglo ti sistema ket saanen a kadawyan a maus-usar idiay. Dagiti Kristiano a taga-Taiwan, dagiti saan a patneng nga agad-adal iti Akin-abagatan a Min, ken dagiti managayat a patneng nga agsasao idiay Taiwan ket isuda dagiti agtultuloy nga agus-usar ti *Pe̍h-ōe-jī*. Ti napno a patneng a suporta ti kompiuter ket naparang-ay idi 2004, ken dagiti agar-aramat ket mabalindan nga awagan dagiti kita ti letra, dagiti pamay-an ti panagikabil, ken dagiti adu nga online a diksionario. Adda metten dagiti rimmuar a kasupiat a sistema ti panagsurat, ken adda agdana a debato iti kaunegan ti tignay ti nailian a dila ti Taiwanese no ania koma a sistema ti mausar. Dagiti bersion ti *pe̍h-ōe-jī* ket naaramiden para kadagiti nadumaduma a karuay ti Insik, a mairaman ti Hakka ken Teochewnga Akin-abagatan a Min.

## Nagan

|  |
| --- |
| Pe̍h-ōe-jī |
| Tradisional nga Insik | 白話字 |
| Napalaka nga Insik | 白话字 |
|  |
| Hokkien a POJ | Pe̍h-ōe-jī |
|  |
| Literal a kaibuksilan | Bernakular a panagsurat |
|

| Dagiti transkripsion |
| --- |
| Pagalagadan a Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Báihuà zì |
| Gan |
| Romanisasion | Pha̍k-oa-chhi |
| Hakka |
| Romanisasion | Pha̍k-fa-sṳ |
| Yue: Kantones |
| Yale a Romanisasion | baahk wá jih |
| Akin-abagatan a Min |
| Hokkien POJ | Pe̍h-ōe-jī |
| Teochew Peng'im | Pêh-uē-jī |
| Akindaya a Min |
| Fuzhou a BUC | Bàng-uâ-cê |

 |

Ti kayat a sawen ti nagan a *pe̍h-ōe-jī* (napalaka nga Insik: 白话字; tradisional nga Insik: 白話字) ket "bernakular a panagsurat", a daytoy ket dagiti naisurat a karakter ket mangirepresenta iti inaldaw nga insasao a pagsasao. Ngem ti nagan a *bernakular a panagsurat*ket mabalin pay a maipakat kadagiti adu a kita ti panagsurat, ti romanisado ken naibatay iti karakter, ti termino a *pe̍h-ōe-jī* ket kadawyan a maitunos iti isitema ti romanisasion ti Akin-abagatan a Min a pinarang-ay babaen dagiti Presbiteriano a misionario iidi maika-19 a siglo.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Pe̍h-ōe-jī iti Wikimedia Commons