# Pagsasao a Bugan

| Bugan |
| --- |
| Pakan |
| Patubo iti | Tsina |
| Rehion | Yunnan |
| Patubo a mangisasao | 2,700 (2005) |
| Pamilia | Austroasiatiko
* Pakaniko
	+ **Bugan**
 |
| Kodkodigo ti pagsasao |
| ISO 639-3 | `bbh` |
| *Glottolog* | `buga1247` |
| ELP | Bugan |

Ti **pagsasao a Bugan**, **Bogan**, **Pakan**, wenno **Bugeng** (布甘语, 布干语, or 布赓语) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko. Ti kaadda ti pagsasao a Bugan ketsaan nga ammo iti lubong aginggana iti nabiit. Adda dagiti agarup a 3000 nga agsasao, kaaduan kadagiti purok iti akin-abagatan a Guangnan (广南) ken akin-amianan a Xichou (西畴), Probinsia ti Yunnan , Tsina. Ti Bugan ket ti maysa nga analitiko a pagsasao, ken ti urnos ti balikas ken dagiti katakunaynay a balikas ket addaanda iti importante nga annong iti gramatika.

## Pannakaiwarwaras

### Li Jinfang (1996)

Segun kenni Li Jinfang (1996), ti populasion ti agsasao iti Bugan ket naiwarwaras kadagiti pito a purok iti ballasiw ti akin-abagatan a Guangnan (广南) ken akin-amianan a Xichou (西畴), Probinsia ti Yunnan, Tsina. Gapu ta ti pagsasao ti nakaro nga agpapada, daytoy ket saan a nabingbingay kadagiti amia man a dialekto.

* Laowalong 老挖龙 (populasion laeng ti Bugan); pagsasao a Bugan: *pə˥luŋ˩˧*
* Xinwalong 新挖龙 (populasion laeng ti Bugan); pagsasao a Bugan: *pə˥tsuŋ˩˧*
* Jiuping 九平 (populasion ti Bugan ken Insik a Han); pagsasao a Bugan: *pə˥tsiaŋ˧˩*
* Shibeipo 石北坡 (populasion laeng ti Bugan); pagsasao a Bugan: *pə˥ɕe˩˧*
* Xinzhai 新寨 (populasion ti Bugan ken Insik a Han); pagsasao a Bugan: *li̱˧˩laŋ˩˧*
* Malong 马龙 (populasion laeng ti Bugan); pagsasao a Bugan: *pə˥ɣu˧˩*
* Nala 那拉 (populasion ti Bugan ken Insik a Han)

### Li Yunbing (2005)

Segun iti naud-udi a panagsukisok babaen ni Li Yunbing (2005), ti tattao a Bugan, a mangbukel iti dagup dagiti 500+ a sangkabalayan dagiti 2,700+ nga agmaymaysa, ket agtataengda kadagiti sumaganad a lokasion.

* Laowalong 老挖龙, Ili ti Nasa 那洒镇; pagsasao a Bugan: *pə˧˩loŋ˥*
* Xinwalong 新挖龙; pagsasao a Bugan: *pə˧˩tɕoŋ˥*
* Xiaoping 小坪寨 ; pagsasao a Bugan: *pə˧˩tɕaŋ˥*
* Nala 那腊; pagsasao a Bugan: *pə˧˩pʰja˦*
* Jiuping 九坪, Ili ti Zhuanjiao 篆角乡 (Ili ti Chongtian 冲天乡); pagsasao a Bugan: *pə˧˩tɕa̱ŋ˧˩*
* Shibeipo 石碑坡; pagsasao a Bugan: *pə˥ɕe˨˦*
* Manlong 曼龙; pagsasao a Bugan: *pu˧˩ɣu˧˩*

Usaren pay ni Li Yunbing ti termino a Bùgēng (布赓) iti panagsukat iti Bùgān (布甘).

## Tattao

Ti autonimo ti tattao a Bugan ket *pə˥ka̱n˧*, bayat a ti kaarruba nga Insika aHan ket tinawtawagan isuda iti *Huazu* (Insik: 花族; literal a "tattao iti sabong") wenno *Hualo* (Insik: 花倮) gapu kadagitinamarisan a kawesda (Li 1996). Dagitisabali nga autonimo ket *pu˥qe̱ŋ˦* (iti Manlong, Kondado ti Xichou) ken *pə˥qe̱ŋ˦* (iti Nala and Xinwalong idiay Kondado ti Guangnan). Isuda ket saan a mabigbigan a minoridad iti etniko, ken agdamada a naidasig a kas Yi. Dagiti Bugan ket endogamo, ken isu a saanda a mangasawa iti sabali a tao manipud iti sabali a grupo ti etniko (Li 2006).

Ti tattao a Bugan ket rambakanda pay ti Baro a Tawen iti Abril iti lunar a kalendario ti Insik, a sabali daytoy manipud iti Baro a Tawen ti Insik a Han.

Dagiti kadawyan nga apelyido iti Bugan ket mairaman ti Li 李, Wang 王, Guo 郭, Luo 罗, Yan 严, Lu 卢, Pu 普, ken Yi.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

* Li Jinfang. 1996. "Bugan — A New Mon–Khmer Language of Yunnan Province, China." *Mon–Khmer Studies* 26:135-160.
* Li Jinfang [李锦芳]. 2006. Studies on endangered languages in the Southwest China [西南地区濒危语言调查研究]. Beijing: Minzu University.
* Li Yunbing [李云兵]. 2005. *A study of Bugeng [Bugan]* [布赓语研究]. Beijing: Ethnic Publishing House [民族出版社].