Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sapporo

| Sapporo |
| --- |
| City designated by government ordinance |
| Ti pannakailadawan ti Sapporo |
| WagaywayEskudo |
| Ipakita ti mapa ti SapporoIpakita ti ladawan a mapa ti SapporoSapporoIpakita ti mapa ti Hapon |
| Nagsasabtan: 43°3′43″N 141°21′16″E  |
| Pagilian | Hapon |
| Napundar | Agosto 1, 1922 |
| Kapitolio | 中央区 |
| Gobierno |
|  • Mayor of Sapporo | Katsuhiro Akimoto |
| Kalawa |
|  • Dagup | 1,121.26 km2 (432.92 sq mi) |
| Kangato | 5 m (16 ft) |
| Populasion (Enero 1, 2020) |
|  • Dagup | 1,959,313 |
|  • Densidad | 1,700/km2 (4,500/sq mi) |
| Sona ti oras | UTC+09:00 |
| Kodigo ti koreo | 060-8611 |
| Kodigo ti lugar | 11 |
| Website | www.city.sapporo.jp |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **Sapporo** (札幌市, *Sapporo-shi*) ket ti maikalima akadakkelan a siudad ti Hapon babaen ti populasion, ken ti kadakkelan a siudad iti akin-amianan nga isla ti Hapon iti Hokkaido. Daytoy ti kapitolio a siudad ti Prepektura ti Hokkaido ken Subprepektura ti Ishikari. Daytoy ket maysa nga indesignado ti ordinansia a siudad. Mabirukan iti abagatan akinlaud a parte ti Hokkaido, mabirukan ti Sapporo iti kaunegan ti agsukog iti trianggulo a sedimento ti Karayan Toyohira, ti maysa a tributario a waig iti Karayan Ishikari.

Kas met iti kaaduan iti Hokkaido, ti ayan ti Sapporo ket pataengan idi dagiti indihenio a tattao nga Ainu. Umad-adun a matataengan ti Sapporo manipud kadagiti imigrante a Hapon iti naladaw a maika-19 a siglo. Nangsangaili ti Sapporo iti Olimpiada ti Panaglalam-ek iti 1972, ti immuna nga Olimpiada a natengngel iti Asia, ken ti Sapporo Dome kadagiti tallo a panagay-ayat iti las-ud ti 2002 FIFA World Cup.

Ti tinawen a Piesta ti Niebe ti Sapporo ket mangawis kadagiti ad-adu 2 a riwriw a turista mapud iti ballasiw-taaw. Ti siudad ketsrbian babaen ti Eropuerto ti Baro a Chitose iti kaasitgan ti Chitose, ken ayan ti Unibersidad ti Hokkaido.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Sapporo iti Wikimedia Commons

* Opisial a Website
# Zen

|  |
| --- |
| Zen |
| Nagan nga Insik |
| Tradisional nga Insik | 禪 |
| Napalaka nga Insik | 禅 |
|

| Dagiti transkripsion |
| --- |
| Pagalagadan a Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Chán |
| Yue: Kantones |
| Jyutping | Sim4 |
| Tengnga nga Insik |
| Tengnga nga Insik | dʑjen |

 |
| Nagan a Bietnamis |
| Bietnamis | Thiền |
| Nagan a Koreano |
| Hangul | 선 |
| Hanja | 禪 |
|

| Dagiti transkripsion |
| --- |
| Napabaro a Romanisasion | Seon |

 |
| Nagan a Hapon |
| Kanji | 禅 |
|

| Dagiti transkripsion |
| --- |
| Romanisasion | Zen |

 |
| Nagan a Sanskrito |
| Sanskrito | dhyāna |

Ti **Zen** ket maysa a eskuelal iti Mahayana a Budismo a naparang-ay idiay Tsina idi las-ud ti maika-6 a siglo a kas Chán. Manipud idi Tsina, ti Zen nagpa-abagatan a naiwarwaras idiay Bietnam, iti Amianan a daya idiay Korea ken iti daya idiay Hapon.

Ti balikas a *Zen* ket naal amanipud ti Hapon a pannakabalikas iti Tengnga nga Insik a balikas ti 禪 (dʑjen) (Moderno a Mandarin: *Chán*), ken daytoy met ket naala manipud iti Sanskrito a balikas ti *dhyāna*, ken mabalin a maipatarus a kas ti "panagsagepsep" wenno "kasasaad ti meditasion".

Ti Zen ket mangiyunay-unay ti pannaka-ala iti panagpalawag ken ti personal a panangiyebkas iti dagus a panirigan kadagiti Budista a sursuro.

Dagiti sursuro ti Zen ket mairaman dagiti nadumaduma a taudan ti Mahāyāna a kapanunotan, a naipangpangruna ti Yogācāra, ti Tathāgatagarbha Sutras ken Huayan. Ti Prajñāpāramitā a literatura ken, ti basbassit a Madhyamaka ket impluensial pay dagitoy.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti taudan

### Dagiti naipablaak a taudan

* Abe, Masao; William R. LeFleur (nagipatarus) (1989), *Ti Zen ken ti Lumaud a Panunot*, Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan
* Abe, Masao; Heine, Seteven (1996), *Ti Zen ken dagiti Komperatibo a Panagadal*, Unibersidad ti Hawaii a Pagmalditan
* Aitken, Robert (1994), *Pangyuna iti "Budista a Biblia"*, Boston, Massachusetts: Beacon Press
* Anderson, Reb (2000), *Panagtakder: Ti Meditasion ti Zen ken Dagiti Alagaden ti Bodhisattva*, Rodmell Press
* Arokiasamy, Arul M. (2005), *Zen: Pannakariing iti Kasisigud a Rupam*, Chennai, India: Thiruvanmiyur

### Dagiti taudan ti web

## Adu pay a mabasbasa

* D.T. Suzuki, *Dagiti salysay iti Zen a Buismo*, Dagiti immuna a serye (1927), Dagiti maikadua a serye (1933), Dagiti maikatlo a serye (1934)
* R. H. Blyth, *Ti Zen ken dagiti Klasiko a Zen,* Dagiti 5 a tomo (1960–1970; dagiti naiprenta manen nga obra manipud idi 1942 aginggana idi tawtawen ti 1960)
* Alan Watts, *Ti Waya ti Zen* (1957)
* Lu K'uan Yu (Charles Luk), *Ch'an and Zen Teachings,* 3 a tomo (1960, 1971, 1974), *Ti Panangiyebkas iti Isip: Ti Ruar ti Panagsuro* (1974)

*Growing roots*

* Paul Reps ken Nyogen Senzaki, *Lasag ti Zen , Tultulang ti Zen* (1957)
* Philip Kapleau, *Dagiti Tallo nga Adigi ti Zen* (1966)
* Shunryu Suzuki, *Zen nga Isip, Isip dagiti Agdadamo* (1970)
* Katsuki Sekida, *Panagsanay ti Zen: Dagiti Pamay-an ken Pilosopia* (1975)

## Dagiti akinruar a silpo

* Dagiti midia a mainaig iti Zen iti Wikimedia Commons
* thezensite
* Online a Biblioteka ti Zen a Budismo
* Karta dagiti (Asiano) Zen nga eskuela
# Kyoto

| Kyoto |
| --- |
| City designated by government ordinance |
| Ti pannakailadawan ti Kyoto |
| WagaywayEskudo |
| Ipakita ti mapa ti KyotoIpakita ti ladawan a mapa ti KyotoKyotoIpakita ti mapa ti Hapon |
| Nagsasabtan: 35°0′42″N 135°46′5″E  |
| Pagilian | Hapon |
| Napundar | Abril 1, 1889 |
| Kapitolio | 中京区 |
| Gobierno |
|  • Mayor of Kyoto | Daisaku Kadokawa |
| Kalawa |
|  • Dagup | 827.83 km2 (319.63 sq mi) |
| Populasion (Oktubre 1, 2020) |
|  • Dagup | 1,463,723 |
|  • Densidad | 1,800/km2 (4,600/sq mi) |
| Sona ti oras | UTC+09:00 |
| Kodigo ti koreo | 600-0000–616-9999, 520-0461–520-0465 |
| Kodigo ti lugar | 75 |
| Website | www.city.kyoto.lg.jp |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **Kyoto** (京都, *Kyōto*, /kiˈoʊtoʊ/;Hapon: [kʲoːꜜto] (dengngen)), opisial a ti **Siudad ti Kyoto** (京都市, *Kyōto-shi*, Hapon: [kʲoːtoꜜɕi] (dengngen)), ket ti kapitolio a siudad ti Prepektura ti Kyoto iti Hapon. Mabirukan daytoy iti Rehion ti Kansai iti isla ti Honshu. Mangbukel ti Kyoto ti maysa a parte ti lugar ti metropolitano iti Keihanshin a maikuyog iti Osaka ken Kobe. Manipud idi 2018, ti siudad ket addaan iti populasion iti 1.47 a riwriw.

Kyoto
## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Kyoto iti Wikimedia Commons

 Pakaammo ti panagbiahe idiay Kyoto manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
# Tokyo

| Tokyo
東京 |
| --- |
| Metropolis |
| 東京都 · Tokyo Metropolis |
| Manipud iti kanigid a ngato: Nishi-Shinjuku, Tokyo a Torre, Bullalayaw a Rangtay, Shibuya, Nailian a Dieta a Pasdek |
| SelioSimbolo |
| Kanta ti pagilian: *Tokyo Metropolitano a Kanta* (東京都歌, *Tokyo Toka*) |
| Lokasion ti Tokyo idiay Hapon |
| Satelite a retrato dagiti 23 a Naipangpangruna a purok iti Tokyo babaen ti Landsat 7 iti NASA |
| Tokyo |
| Nagsasabtan: ﻿ / ﻿ |
| Pagilian | Hapon |
| Rehion | Kantō |
| Isla | Honshu |
| Pannakabingbingay | 23 a naipangpangruna a purok, 26 a siudad, 1 distrito, & 4 subprepektura |
| Gobierno |
|  • Kita | Metropolis |
|  • Gobernador | Shintaro Ishihara |
|  • Kapitolio | Shinjuku |
| Kalawa(maika-45) |
|  • Metropolis | 2,187.66 km2 (844.66 sq mi) |
|  • Metro | 13,572 km2 (5,240 sq mi) |
| Populasion (Agosto 1, 2011) |
|  • Metropolis | 13,185,502 |
|  • Densidad | 6,000/km2 (16,000/sq mi) |
|  • Metro | 35,682,460 |
|  • Densidad (metro) | 2,629/km2 (6,810/sq mi) |
|  • Dagiti 23 a Purok | 8,967,665 |
|   | (2011 tunggal maysa Prepektura a Gobierno) |
| Nagan dagiti umili | Taga-Tokyo |
| Sona ti oras | UTC+9 (Pagalagadan nga Oras ti Hapon) |
| ISO 3166-2 | JP-13 |
| **Sabong** | Somei-Yoshino sabong ti seresa |
| **Kayo** | Ginkgo a kayo (*Ginkgo biloba*) |
| **Billit** | Nangisit ti ulona a Gabiota (*Larus ridibundus*) |
| Website | www.metro.tokyo.jp |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **Tokyo** (東京, *Tōkyō*, "Akindaya a Kapitolio") [toːkjoː], Ingles: /ˈtoʊki.oʊ/; opisial a ti **Tokyo a Metropolis** (東京都, *Tōkyō-to*), ket maysa kadagiti 47 a prepektura iti Hapon. Ti Tokyo ket isu ti kapitolio iti Hapon, ti sentro iti Kalatakan a Lugar ti Tokyo, ken isu ti kadakkelan a metropolitana a lugar iti lubong. Isu daytoy ti tugae iti gobierno iti Hapon ken ti Imperio a Palasio, ket ti pagtaengan iti Hapon nga Imperio a pamilia. Ti Tokyo ket adda idiay rehion ti Kantō idiay abagatan a daya a bangir iti kangrunaan nga isla iti Honshu ken mairaman ti Is-isla ti Izu ken Is-isla ti Ogasawara. Ti Tokyo a Metropolis ket naporma idi 1943 manipud iti panagtipon iti sigud idi a Prepektura ti Tokyo (東京府, *Tōkyō-fu*) ken ti siudad iti Tokyo (東京市, *Tōkyō-shi*).

## Dagiti nagibasaran
# Kyushu

Kyushu| Patubo a nagan: 九州 |
| --- |
| Rehion ti Kyushu iti Hapon ken dagiti agdama a prepektura iti isla ti Kyushu |
| Heograpia |
| Lokasion | Daya nga Asia |
| Nagsasabtan | ﻿ / ﻿ |
| Purpuro | Purpuro ti Hapon |
| Kalawa | 36,782 km2 (14,202 sq mi) |
| Ranggo ti kalawa | Maika-37 |
| Kangatuan nga elebasion | 1,791 m (5876 ft) |
| Kangatuan a punto | Bantay Kujū |
| Administrasion |
| **Hapon** |
| Prepektura | Fukuoka, Kagoshima, Kumamoto, Miyazaki, Nagasaki, Ōita, Saga |
| Kadakkelan a pagtaengan | Fukuoka |
| Demograpia |
| Populasion | 12,970,479 (2016) |
| Densidad ti populasion | 307.13/km2 (795.46/sq mi) |
| Grupgrupo ti etniko | Hapon |

Ti **Kyushu** (九州, *Kyūshū*, lit. "Dagiti Siam a Probinsia") ket isu ti maikatlo a kadakkelan nga isla iti Hapon ken ti akin-abagatan unay kadagiti uppat a kangrunaan nga is-islana. Ti sabali a taga-ugma nagnaganna ket mairaman ti *Kyūkoku* (九国, "Siam nga Es-estado"), *Chinzei* (鎮西, "Laud iti Napatalna a Lugar"), ken *Tsukushi-no-shima* (筑紫島, "Isla ti Tsukushi"). Ti naipakasaritaan a rehional a naganna ket ti Saikaidō (西海道, lit. *Laud a Baybay a Lawlaw*) a mangitudo ti Kyushu ken dagiti nakapalikmut nga is-isla.

Idi maika-8 a siglo a Taihō a Kodigo a panagreporma, ti Dazaifu ket nabangon a kas maysa a naipangpangruna nga admisnistratibo a balikas para iti daytoy a rehion.

Manipud idi 2016, ti Kyushu ket addaan iti populasion iti 2,970,479 ken sumakop ti 36,782 kuadrado kilometro (14,202 sq mi).

## Dagiti nagibasaran
# Shikoku

Shikoku| Patubo a nagan: 四国 |
| --- |
| Ti isla iti Shikoku, Hapon |
| Heograpia |
| Lokasion | Daya nga Asia |
| Purpuro | Purpuro ti Hapon |
| Kalawa | 18,800 km2 (7,300 sq mi) |
| Ranggo ti kalawa | Maika-50 |
| Kaatiddog | 225 km (139.8 mi) |
| Kaakaba | 50–150 km (31–93 mi) |
| Kangatuan nga elebasion | 1,982 m (6503 ft) |
| Kangatuan a punto | Bantay Ishizuchi |
| Administrasion |
| **Hapon** |
| Prepektura | Ehime, Kagawa, Kōchi, Tokushima |
| Kadakkelan a pagtaengan | Matsuyama (pop. 512,982) |
| Demograpia |
| Populasion | 4,141,955 (2005) |
| Densidad ti populasion | 220.32/km2 (570.63/sq mi) |
| Grupgrupo ti etniko | Hapon |

Ti **Shikoku** (四国, "dagiti uppat a probinsia") ket isu ti kabassitan (225 km wenno 139.8 mi nga attiddog ken ti nagbaetan a 50–150 km wenno 31.1–93.2 mi a kalawa) ken kabassitan ti populasion (4,141,955 manipud idi 2005) kadagiti uppat a kangrunaan nga is-isla iti Hapon, a mabirukan iti abagatan iti Honshū ken daya ti isla iti Kyūshū. Dagiti taga-ugma a naganna ket mairaman ti *Iyo-no-futana-shima* (伊予之二名島), *Iyo-shima* (伊予島), ken *Futana-shima* (二名島). Ti agdama a naganna ket mangipatudo dagiti uppat a dati a probinsia a nangbukel iti daytoy nga isla: Awa, Tosa, Sanuki, ken Iyo.

## Dagiti nagibasaran
# Hokkaido

|  Hokkaido
北海道 |
| --- |
| Prepektura |
| Dagiti transkripsion a Hapon |
|  • Hapon | 北海道 |
|  • Rōmaji | Hokkaidō |
| Dagiti transkripsion a Ainu |
|  • Ainu | アィヌ・モシリ |
|  • Rōmaji | Aynu-Mosir |
| Simbolo ti Hokkaido |
|  |
| Nagsasabtan: ﻿ / ﻿ |
| Pagilian | Hapon |
| Rehion | Hokkaido |
| Isla | Hokkaidō |
| Kapitolio | Sapporo |
| Gobierno |
|  • Gobernador | Harumi Takahashi |
| Kalawa |
|  • Dagup | 83,453.57 km2 (32,221.60 sq mi) |
|  • Ranggo | Umuna |
| Populasion (2010-10-01) |
|  • Dagup | 5,507,456 |
|  • Ranggo | Maika-8 |
|  • Densidad | 66.4/km2 (172/sq mi) |
| Kodigo ti ISO 3166 | JP-01 |
| Distrito | 68 |
| Munisipalidad | 180 |
| Sabong | Hamanasu (Rugosa a Rosas, *Rosa rugosa*) |
| Kayo | Ezomatsu (Jezo a Pisea, *Picea jezoensis*) |
| Billit | Tanchō (Nabalangatan ti nalabbaga a Tipor, *Grus japonensis*) |
| Ikan | Brema ti Baybay |
| Website | pref.hokkaido.lg.jp |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **Hokkaido**  (北海道, *Hokkaidō*, literal nga "Akin-amianan a Baybay "), ammo idi a kas ti **Ezo**, **Yezo**, **Yeso**, wenno **Yesso**, ket isu daytoy ti maikadua a kadakkelan nga isla iti Hapon; isu pay ti kadakkelan ken akin-amianan unay kadagiti 47 a prepektural nga agpang a pannakabingbingay iti Hapon. Ti Ilet a Tsugaru pagsinaenna ti Hokkaido manipud iti Honshu, uray no dagitoy dua nga is-isla ket naikapet da babaen ti sirok ti danum a perrokarril a ti Seikan a Tunel. Ti kadakkelan a siudad idiay Hokkaido ket ti kapitoliona, a ti Sapporo.

## Dagiti nagibasaran
# Pamilia ti pagsasao

Dagiti kangrunaan a pamilia ti pagsasao iti lubong (ken dagiti dadduma a kaso dagiti grupo dagiti pamilia).
Ti **pamilia ti pagsasao** ket isu ti grupo dagiti pagsasao a maikabagian babaen ti tinaudan manipud iti maysa a puonan, a tinawtawagan ti proto-pagsasao iti dayta a pamilia, ti termino a 'pamilia' ket nagtaud manipud iti puonan a modelo iti taudan ti pagsasao iti naipakasaritaan a lingguistika, nga agus-usar iti insasao a mangpada kadagiti pagsasao ti tao iti bilolohiko a puonan ti pamilia, wenno iti maysa a sumarsaruno a panagbalbaliw, iti sebbangan iti maysa a pilohenetiko a puonan iti ebolusionario a taksonomia. Awan ti pudno a biolohiko a pannakaikabagian a baetan dagiti agsasao a maibagbaga iti daytoy nga insasao.

Manipud idi 2009, ti SIL Ethnologue ket nangikatologo kadagiti 6,909 a sibibiag a pagsasao. Ti "sibibiag a pagsasao" ket isu ti nawatiwat a naus-usar a kas nangruna a porma iti pannakisinnarita babaen ti naisangayan a grupo dagiti sibibiag a tao. Ti apag-isu a bilang dagiti sibibiag a pagsasao ket aggigiddiat manipud iti 5,000 aginggana ti 10,000, segun ti sapasap a kasayaat ti panangipalpalawag ti maysa a tao iti "pagsasao", ken iti maysa a naisangayan no kasano ti panangidasig kadagiti dialekto. Adu pay dagiti natayen ken awanen a pagsasao.

Ti pannakaikameng dagiti pagsasao iti isu met laeng a pamilia ti pagsasao ket maipatakder babaen ti komparatibo a lingguistika. Dagiti anak a pagsasao ket naibagbaga nga adda dagiti henetiko wenno henelohiko a pannakaikabagian; ti immuna a termino a naibagbaga ket ad-adu a moderno , bayat a ti naudi a naibaga ket ad-adu a tradisional. Ti ebidensia ti linguistiko a pannakaikabagian ket makita iti mapalpaliiw a pakabingayan a panakailasin a saan a naigupit iti panagbulod.
Ti henelohiko a pannakaikabagian dagiti pagsasao nga adda ket makibinningayda ti pannakatalinaay, dagitoy dagiti langa iti proto-pagsasao a saan a maipalawag babaen ti pannakairana wenno panagbulod. Ti pannakaikameng iti maysa a sanga wenno grupo iti kaunegan ti pamilia ti pagsasao ket nabangon babaen dagiti pakibingayan a panagbaparo, isu daytoy dagiti sapasap a langa kadagitoy a pagsasao a mabirukan iti sapsap a puonan iti intero a pagsasao. Kas pagarigan, dagiti Hermaniko a pagsasao ket dagitoy ti "Hermaniko" a nakibinningay ti bokabulario ken dagiti gramatiko a langa a naipampamattian nga adda iti Proto-Indo-Europeano a pagsasao. Dagitoy a langa ket naipammatian a dagiti baro nga panagpabaro a napasamak iti Proto-Hermaniko, ti tinaudan ti Proto-Indo-Europeano nga isu idi ti tinaudan kadagiti amin a Hermaniko a pagsasao.

## Dagiti nota

## Dagiti akinruar a silpo

* Etnologo
# Pagsasao a Turko

| Turko |
| --- |
| Türkçe |
|  |
| Pannakabalikas | [ˈtyɾct͡ʃɛ] (dengngen) |
| Patubo iti | Albania, Azerbaijan, Bulgaria, Gresia, *Akin-amianan a Cyprus*, *Kosovo*, Republika iti Amianan a Macedonia, Romania, Irak, Siria, Turkia, Turkmenistan, Uzbekistan, ken babaen dagiti imigrante a komunidad iti Austria, Belhika, Kanada, Pransia, Alemania, Olanda, Suésia, Suisa, Nagkaykaysa a Pagarian, ken ti Estados Unidos |
| Patubo a mangisasao | 83 a riwriw (2003-2006) Dagup: 91 a riwriw |
| Pamilia | Altaiko (kontrobersial)
* Turko
	+ Abagatan a laud a Turko (Oghuz)
		- Lumaud a Oghuz
			* **Turko**
 |
| Dagiti alagaden a porma | * Otomano Turko (awanen)
 |
| Dagiti dialekto | * Karamanli a Turko
* Sipre a Turko
 |
| Panagsurat | Latin (Turko nga abesedário) |
| Opisial a kasasaad |
| Opisial a mangisasao |  Turkia *Northern Cyprus*(saan a mabigbigan iti lubong)  Cyprus |
| Pakabigbigan a minoridad a pagsasao | *Kosovo* (rehional)  Amianan a Macedonia (rehional)  Romania (mabigbigan) |
| Nagalagad | Gimong ti Turko a Pagsasao |
| Kodkodigo ti pagsasao |
| ISO 639-1 | `tr` |
| ISO 639-2 | `tur` |
| ISO 639-3 | `tur` |
| Linguaesperio | `paset iti 44-AAB-a` |
| Dagiti pagilian nga addaan ti adu a populasion a magisasao ti Turko (Itakla ti imahen tapno makita ti sarita) |
|

Ti **Turko** (Turko: *Türkçe* ), maitudo a kas ti **Istanbul Turko**, ket maysa a pagsasao a maisasao a kas ti patneng a pagsasao babaen ti sumurok a 83 a riwriw a tattao iti dagup iti lubong, a mangaramid iti daytoy ti kaaduan a mangisasao kadagiti Turko a pagsasao. Dagiti mangisasao ket kaaduan a mabirukan idiay Turkia ken Akin-abagatan a Sipre nga addaan ti basbassit a grupo idiay Irak, Gresia, Bulgaria, ti Republika ti Amianan a Macedonia, Kosovo ken sabsabali pay a paset iti Dumaya a Europa. Ti Turko ket maisasao pay babaen dagiti adu a riwriw a tattao nga imigrante a nagtaud idiay Lumaud a Europa, a naipangpangruna ti Alemania.

## Dagiti nagibasaran
# Pagalagadan nga Oras ti Hapon

Imperio a Bilin 167 a naisayasay idi Disiembre 27, Meiji 28 (1895).
Ti **Pagalagadan nga Oras ti Hapon** (Ingles: Japan Standard Time wenno **JST**) (Hapon: 日本標準時 *Nihon Hyōjunji* wenno 中央標準時 *Chūō Hyōjunji*) ket isu ti pagalagadan a sona ti oras iti Hapon, ken daytoy ket 9 nga oras nga umuna iti UTC. Kas pagarigan, no tengnga ti rabii (00:00) iti UTC, ti oras ket 09:00 iti Pagalagadan nga Oras ti Hapon. Awan ti panagininot ti lawag nga oras, ngem ti panakayam-ammona ket namin-anon a naisuppiatan. Ti Pagalagadan nga Oras ti Hapon ket kapadpada ti Pagalagadan nga oras ti Korea, Pagalagadan nga Oras ti Akidaya nga Indonesia ken Oras ti Yakutsk. Idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, kadawyan a matawtawagan daytoy a ti **Pagalagadan nga Oras ti Tokyo** iti akinlaud a kontesto.
# Prepektura ti Shimane

| Prepektura ti Shimane
島根県 |
| --- |
| Prepektura |
| Dagiti transkripsion a Hapon |
|  • Hapon | 島根県 |
|  • Rōmaji | Shimane-ken |
| Simbolo ti Prepektura ti Shimane |
|  |
| Nagsasabtan: ﻿ / ﻿ |
| Pagilian | Hapon |
| Rehion | Chūgoku |
| Isla | Honshū |
| Kapitolio | Matsue |
| Gobierno |
|  • Gobernador | Mizoguchi Zenbei |
| Kalawa |
|  • Dagup | 6,707.95 km2 (2,589.95 sq mi) |
|  • Ranggo | Maika-18 |
| Populasion (Oktubre 11, 2011) |
|  • Dagup | 712,336 |
|  • Ranggo | Maika-46 |
|  • Densidad | 106/km2 (270/sq mi) |
| Kodigo ti ISO 3166 | JP-32 |
| Distrito | 5 |
| Munisipalidad | 19 |
| Sabong | Moutan a peonia (*Paeonia suffruticosa*) |
| Kayo | Nangisit a pino ti Hapon (*Pinus thunbergii*) |
| Billit | Sisne a kantor (*Cygnus cygnus*) |
| Ikan | Exocoetidae *Agtaytayab nga ikan* |
| Website | pref.shimane.lg.jp |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **Prepektura ti Shimane** (島根県, *Shimane-ken*) ket maysa a prepektura ti Hapon a mabirukan idiay rehion ti Chūgoku idiay isla iti Honshū. Ti kapitoliona ket ti Matsue. Isu daytoy ti maikadua a kaaduan ti populasion a prepektura iti Hapon, kalpasan ti akindaya a kaarrubana a Tottori. Daytoy a prepektura ket addaan iti lugar a nagbennat manipud iti daya aginggana ti laud a sumangsango iti Banbantay ti Chūgoku idiay abagatan a bakrangna ken idiay Baybay ti Hapon iti amianan a bakrang. Nabingbingay daytoy iti Rehion ti Izumo iti Daya, ti Rehion ti Iwami iti Laud ken ti Rehion ti Oki, adda dagiti babassit a grupo ti isla iti akin-amianan a pantarna. Kaaduan kadagiti siudad ket asideg iti igid ti baybay iti Baybay ti Hapon. Ti Izumo Taisha idiay Siudad ti Izumo ket maysa kadagiti kadaanan a Shinto nga altar idiay Hapon.

Ti Is-isla ti Oki idiay Baybay iti Hapón ket paset pay ti Prepektura ti Shimane, nga agtunton nga addaan iti panagturay iti naturayan ti Abagatan a Korea nga isla iti Liancourt Rocks (*Takeshima*).

## Dagiti nagibasaran
# Naungaw a pagsasao

Panagsurat nga Eteotsipriota, Amathous, Cyprus, 500 aginggana idi 300 SK. Museo Ashmolean
Ti maysa a **naungaw a pagsasao** ket ti pagsasao nga awanen kadagiti ania man a mangisasao, a naipangpangruna no daytoy ket awanen dagiti sibibiag a kaputotan. Iti pannakaigiddiat, ti *natay a pagsasao* ket ti "maysa a saanen a patneng a pagsasao iti ania man a komunidad", uray no maus-usar pay laeng, kasla ti Latin.

Iti moderno a paset ti panawen, ti ipupusay ti pagsasao ket kadawyan a nagresultaan manipud iti proseso ti asimilasion ti kultura a pakaiturongan ti pannakaiyakar ti pagsasao, ken ti agin-inut a panagpanaw iti patneng a pagsasao tapno makaykayat iti maysa a gangganaet a *lingua franca*.

Ti pagsasao nga agdama nga addaan kadagiti sibibiag a patneng nga agsasao ket makunkuna a moderno a pagsasao.
Manipud kadagiti tawen ti 2000, ti dagup iti agarup a 7,000 dagiti patneng a naisasao apagsasao ket adda iti sangalubongan. Kaaduan kadagitoy ket babassit a pagsasao a madangran iti pannakaawan; ti maysa a karkulo a naipablaak idi 2004 ket nangnamnama nga adda dagiti agarup a 90% kadagiti agdama a naisasao a pagsasao ket awandanton intono 2050.

## Dagiti nagibasaran
# Medan Hokkien

| Medan Hokkien |
| --- |
| 棉蘭福建話 mî lân hok-kiàn-oā |
| Patubo iti | Indonesia |
| Rehion | Medan, Pematangsiantar, Kisaran, Tebing Tinggi, Tanjungbalai, Binjai , Jakarta ken dagiti sabali a siudad ti Amianan a Sumatra, Java ken dagiti sabali a rehion ti Indonesia nga agraman kadagiti adu a komunidad ti Insik. |
| Patubo a mangisasao | 800.000~1.000.000 (2010) |
| Pamilia | Sino-Tibetano
* Sinitiko
	+ Min
		- Akin-abagatan a Min
			* Quanzhang
				+ Dialekto a Zhangzhou
					- **Medan Hokkien**
 |
| Kodkodigo ti pagsasao |
| ISO 639-3 | – |
| *Glottolog* | *Awan* |
| Linguaesperio | `79-AAA-jek` |

Ti **Medan Hokkien** ket ti maysa a lokal a karuay ti Hokkien nga insasao babaen dagiti Insik iti Medan ken Jakarta Indonesia. Daytoy ti *lingua franca* iti Medan ken dagit pay sabali nga akin-amianan a siudad nga estado ti Amianan a Sumatra a mangpalikmut daytoy, ken ti maysa a subdialekto ti dialekto a Zhangzhou (漳州), a maikuyog iti adu a pannakaus-usar dagiti binulod a balikas ti Indones ken Ingles. Daytoy ket adu a naisasao a dialekto: daytoy ket karkarna a maisurat kadagiti karakter nga Insikgapu ta imparit ti Indonesia ti panagusar kadagiti karakter ti Insik iti panawen ti Baro nga Urnos, ken awan ti pagalagadan ti romanisasion.

Ti apanangiyasping ti Medan Hokkien iti dialekto a Hokkien kadagiti sabali a paggilian a kas ti Malaysia ken Singapur, maawatan pay lang bassit ti Medan Hokkien. Ti agsasao iti Medan Hokkien ket mabalin nga addaan iti kapada nga aweng kas iti agsasao idiay Malaysia ken Singapur. Ti kaasitgan a pannakaipada iti Medan Hokkien ket ti Penang Hokkien. Agpada unay dagitoy dua ken narigat a maibaga ti pagiddiatan no ti agsasao iti Medan Hokkien ket saanna nga ilaok ti pannakisarita iti pagsasao nga Indones.

## Dagiti akinruar a silpo

* Podcast ti Medan ken Penang Hokkien (iti Insik a Min Nan)
# Dagiti listaan dagiti kodigo ti ISO 639

Dagiti listaan dagiti kodigo ti ISO 639:

* Listaan dagiti kodigo ti ISO 639-1, nga adda dagiti maitunos a kodigo ti ISO 639-2 ken ISO 639-3
* Listaan dagiti kodigo ti ISO 639-2, nga adda dagiti maitunos a kodigo ti ISO 639-1
* Listaan dagiti kodigo ti ISO 639-3, nga adda dagiti maitunos a kodigo ti ISO 639-1 ken ISO 639-2
* Listaan dagiti makro a pagsasao ti ISO 639-3, nga adda dagiti maitunos a kodigo ti ISO 639-1 ken ISO 639-2
* Listaan dagiti kodigo ti ISO 639-5, nga adda dagiti pangmarka para kadagiti maitunos a kodigo ti ISO 639-2