# Rusia

| Ruso a PederasionРоссийская Федерация *Rossiyskaya Federatsiya* |
| --- |
|
Wagayway

Eskudo

 |
| **Nailian a kanta:**  Государственный гимн Российской Федерации *Gosudarstvenny gimn Rossiyskoy Federatsii* ("Kanta ti Estado ti Pederasion a Ruso") |
|  |
| Kapitolioken kadakkelan a siudad | Moscow ﻿ / ﻿ |
| Opisial a sasao | Ruso opisial iti amin iti daytoy a pagilian; 27 a dadduma a maikuyog nga opisial iti sabsabali a rehion |
| Grupgrupo ti etniko (2010) | 81% Dagiti Ruso 3.7% Tataro 1.4% Ukrainiano 1.1% Baskir 1% Chuvash 11.8% ken dadduma pay a saan a nainaganan |
| Relihion (2017) | * 73% Kristianidad
* —70% Ortodokso a Ruso
* —3% Dadduma a Kristiano
* 15% Awan relihion
* 10% Islam
* 2% Dadduma
 |
| Nagan dagiti umili | Ruso |
| Gobierno | Pederal semi-presidensial a republika |
|  |
| • Presidente  | Vladimir Putin (Владимир Путин) |
| • Kangrunanan a Ministro  | Mikhail Mishustin (Михаил Мишустин) |
| • Mangipangulo ti Konseho ti Pederasion  | Valentina Matviyenko (Валенти́на Матвие́нко) (UR) |
| • Mangipangulo ti Estado a Duma  | Vyacheslav Volodin (Вячеслав Володин) (UR) |
|  |
| Lehislatura | Pederal a Gimong |
| • Akinngato a kamara | Konseho a Pederasion |
| • Akinbaba a kamara | Estado a Duma |
| Pannakaipatakder |
|  |
| • Dinastia a Rurik  | 862 |
| • Kievan Rus'  | 882 |
| • Vladimir-Suzdal Rus'  | 1169 |
| • Nalatak a Dukado ti Moscow  | 1283 |
| • Sarismo ti Rusia  | 16 Enero 1547 |
| • Imperio a Ruso  | 22 Oktubre 1721 |
| • Ruso a Sobiet a Pederatibo a Sosialista a Republika  | 7 Nobiembre 1917 |
| • Dagiti Sosialista a Republika a Kappon ti Sobiet  | 10 Disiembre 1922 |
| • Ruso a Pederasion  | 25 Disiembre 1991 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 17,098,246 km2 (6,601,670 sq mi)
17,125,191 km2 (mairaman ti Crimea) (Umuna) |
| • Danum (%) | 13 (mairaman dagiti kalugnakan) |
| Populasion |
| • Karkulo idi 2021 | * 146,171,015
* (mairaman ti Crimea)
* 143,759,445
* (malaksid ti Crimea)

 (Maika-9) |
| • Densidad | 8.4/km2 (21.8/sq mi) (Maika-181) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2021 |
| • Dagup |  $4.328 trilion (Maika-6) |
| • Tunggal maysa a tao |  $29,485 (Maika-55) |
| GDP (nominal) | Karkulo idi 2021 |
| • Dagup |  $1.710 trilion (Maika-11) |
| • Tunggal maysa a tao |  $11,654 (Maika-64) |
| Gini (2018) |  37.5 kalalainganna · Maika-98 |
| HDI (2019) |  0.824 nangato unay · Maika-52 |
| Kuarta | Rublo ti Rusia (₽) (RUB) |
| Sona ti oras | UTC+2 to +12 |
| Pagmanehuan | kanawan |
| Kodigo ti panagtawag | +7 |
| TLD ti internet | * .ru
* .рф
 |

Ti **Rusia** /ˈrʌʃə/ (dengngen) wenno /ˈrʊʃə/ (Ruso: Россия, tr. *Rossiya*, IPA: [rɐˈsʲijə] (dengngen)), opisial nga ammo a kas ti **Rusia** ken ti **Ruso a Pederasion** (Ruso: Российская Федерация, tr. *Rossiyskaya Federatsiya*, IPA: [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈratsɨjə] (dengngen)), ket maysa a pagilian idiay akin-amianan nga Eurasia. Daytoy ket maysa a pederal a semi-presidensial a republika, a buklen dagiti 83 pederal a suheto. Manipud ti amianan a laud a mapan iti abagatan a daya, ti Rusia ket makibingbingay ti pagbeddengan iti Norwega, Pinlandia, Estonia, Letonia, Lituania ken Polonia (dagitoy dua ket babaen ti Kaliningrad Oblast), Belarus, Ukrania, Georgia, Azerbaijan, Kazakhstan, Tsína, Mongolia, ken Amianan a Korea. Adda pay daytoy dagiti maipapan ti baybay a pagbeddengan iti Haón babaen ti Baybay ti Okhotsk, ken ti estado ti Etados Unidos iti Alaska babaen ti Nailet a Baybay Bering. Iti 17,075,400 kuadrado kilometro (6,592,800 sq mi), ti Rusia ket isu ti kadakkelan a pagilian iti lubong, a mangsakop iti sumurok a pagkawalo iti matagtagitao a lugar iti Daga. Ti Rusia ket isu pay ti maikawalo a kaaduan ti populasion a pagilian nga adaan ti 146.2 a riwriw a tattao. Sumakop daytoy ti ballasiw ti sibubukel iti akin-amianan nga Asia ken 40% iti Europa, agsangapda kadagiti siam a sona ti oras ken agitiptipon iti maysa a nalawa a sakup iti kapalikmutan ken dagiti porma ti daga. Ti Rusia ket adda ti kadakkelan a reserba kadagiti mineral ken dagiti rekurso ti enerhia iti lubong ken isu ti kadakkelan nga agpatpataud iti lana ken masna nga alingasaw iti sangalubongan. Ti Rusia ket addaan iti kadakkelan a reserba a kabakiran ken dagiti danawna ket aglaon iti agarup a maysa a pagkapat iti di-naapgad a danum iti lubong.

Ti pakasaritaan iti daytoy a pagilian ket nangrugi kadagiti Daya nga Eslabo, nga immungar a kas dagiti malaslasin a grupo idiay Europa a nagbaetan dagiti maika-3 ken maika-8 a siglo AD. Binangon ken tinurayan babaen ti maysa a Barangiano a napili a mannakigubat ken dagiti kaputotanda, ti mediebal nga estado iti Rus ket rimsua idi maik-9 a siglo. Idi 988 inamponna ti Ortodokso a Kristianidad manipud iti Imperio a Bisantino, a nagrugian ti sintesis dagiti Bisantino ken Eslabo a kultura a nagilawlawag ti Ruso a kultura para kadagiti sumaruno a milenio. Ti Rus' ket naapday ken nagbalin kadagiti nadumaduma a babassit nga estado; kaaduan kadagiti Rus' a dagdaga ket sinakop babaen dagiti panagraut ti Mongol ken dagitoy ket nagbalin a tributario dagiti nomadiko a Nabalitokan a Horda. Ti Nalatak a Dukado ti Moscow ket nagininut a nangtipon kadagiti nakapalikmut a Ruso a prisipalidad, nakaganab ti pannakawayawayas manipud iti Nabalitokan a Horda, ken nangituray ti kultura ken politika a legado iti Kievan Rus'. Babaen ti maika-18 a siglo, daytoy a pagilian ket kaaduan a nagpalawa babaen ti panagrukma, panangikapet, ken eksplorasion a nagbalin iti Imperio a Ruso, nga isu daytoy ti maikatlo a kadakkelan nga imperio iti pakasaritaan, a sumakop manipud iti Polonia idiay Europa aginggana idiay Alaska iti Amianan nga Amerika.

Sakbayan ti Ruso Rebolusion, ti Rusia ket nagbalin ti kadakkelan ken ti umuna a kumaduaan iti Kappon ti Sobiet, ti immuna a batay-linteg a sosialista nga estado iti lubong ken mabigbigan a maysa a nalatak a bileg, a daytoy ket nagbanagan ti naikeddeng a papel dagiti Kumadua a panagballigi iti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Ti panawen ti Sobiet ket nakakita kadagiti kaaduan a nagun-od iti teknolohia iti maika-20 a siglo, a mairaman ti umuna a panagbanniaga ti nagtagitaon iti limbang iti lubong. Ti Ruso a Pederasion ket nabangon sakbay ti pannakarunaw iti Kappon ti Sobiet idi 1991, ngem daytoy ket mabigbigan a kas ti nalinteg a personalidad iti Sobiet nga estado.

Ti Ruso nga ekonomia ket isu ti maikasiam a kadakkelan iti lubong babaen ti nominal a GDP ken maikanem a kadakkelan babaen ti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang, nga adda ti maikatlo a kadakkelan a nominal ti militar a busbos. Ti Rusia ket maysa kadagiti kapardasen nga agrangrang-ay a kangrunaan nga ekonomia iti lubong. Maysa pay kadagiti lima a mabigbig a naarmasan ti nuklear nga estado ken agtagikua kadagiti kadakkelan ti reserba dagiti armas iti dagup a panagdadael. Ti Rusia ket maysa a nalatak a bileg ken agnanayon a kameng iti Konseho ti Salaknib ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, kameng iti G8, G20, ti Konseho ti Europa, ti Pagtitinnulongan ti Ekonomia ti Asia-Pasipiko, ti Gunglo ti Pagtitinnulongan ti Shanghai, ti Komunidad ti Eurasiano nga Ekonomiko, ti Gunglo iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa (OSCE), ti Gungloti Komersio iti Lubong (WTO), ken ti daulo a kameng iti Mankomunidad dagiti Nawaya nga Estado.

Ti Katedral ti Saint Basil ken ti Torre ti Spasskaya ti Moscow Kremlin iti Red Square iti Moscow

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Rusia iti Wikimedia Commons

 Pakaammo ti panagbiahe idiay Rusia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)

* Ekonomiko a datos iti Rusia Naiyarkibo 2019-02-21 iti Wayback Machine