Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Agosto 1

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Agosto | >> |
| Do | Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa |
|  |  |  |  |  |  | 01 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 31 |   |
| **2026** |

Ti **Agosto 1** ti maika-213 nga aldaw ti tawen (maika-214 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 152 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.

## Paspasamak

## Naipasngay

* 1901 – Francisco Guilledo, Filipino a boksingero (pimmusay 1925)
* 1942 – Jerry Garcia, Amerikano a musikero (pimmusay 1995)

## Pimmusay

* 1944 – Manuel Luis Molina Quezon, maika-2 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1878)
* 2009 – Corazon Aquino, maika-11 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1933)

## Dagiti akinruar a silpo

* BBC: On This Day
* Today in History: August 1
# Sereal

Dagiti nadumaduma a sereal ken dagiti produktoda
Dagiti **sereal** ken dagiti ruot (kamkameng ti monocot a pamilia ti Poaceae, nga ammo pay a kas ti Gramineae) a nataltalon para kadagiti makan a bukel ti bagasda (iti botanika, ti maysa a kita ti prutas a tinawtawagan ti caryopsis), a buklen ti endospermo, bungag, ken tuyo. Dagiti bukel ti sereal ket ad-adu a nataltalon ken mangited ti ad-adu nga enerhia ti makan iti sangalubongan ngem ti ania man a kita ti apit; isu a dagitoy ket dagiti nangruna nga apit.

Iti masna a pormada (a kas iti *sibubukel a bukel*), dagitoy ket nabaknang a taudan dagiti bitamina, dagiti mineral, dagiti karbohidrato, dagiti taba, dagiti lana, ken protina. Nupay kasta, no dagitoy ket mapapino babaen ti panagikkat ti tuyo ken bungag, ti mabatbati nga endospermo ket kaaduanna ti karbohidrato ken awan daytoy kadagiti kaaduan a sabsabali a taraon. Kadagiti dadduma nga agrangrang-ay a pagilian, ti bukel nga adda ti porma iti bagas, trigo, miho, wenno mais ket mangbukel ti kaaduan nga inaldaw a taraon. Kadagiti narang-ay a pagilian, ti panangan ti sereal ket kalalainganna laeng ken agdumaduma ngem adu met laeng.

Ti balikas a *sereal* ket nagtaud manipud iti *Ceres*, ti ngan ti Romano a diosa ti ani ken agrikultura.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Dagiti sereal iti Wikimedia Commons
# Alaska

| Estado iti Alaska |
| --- |
|  Wagayway Selio |
| Birngas: "Land of the Midnight Sun", The Last Frontier |
| Pasasao: North to the Future |
|  |
| Opisial a pagsasao | Awan |
| Naisasao a pagsasao | Ingles 89.7%, Patneng a taga Amianan nga Amerika 5.2%, Espaniol 2.9% |
| Nagan dagiti umili | Alaskan |
| Kapitolio | Juneau |
| Kadakkelan a siudad | Anchorage |
| Kalawa | Umuna  |
|  - Dagup | 663,268 sq mi (1,717,854 km2) |
|  - Kaakaba | 2,261-milia (3,639 km) |
|  - Kaatiddog | 1,420-milia (2,285 km) |
|  - % ti danum | 13.77 |
|  - Latitud | 51°20'N to 71°50'N |
|  - Longitud | 130°W to 172°E |
|  |
| Populasion | Maika-47  |
|  - Dagup | 722,718 (2011 karkulo) |
|  - Densidad | 1.26/sq mi  (0.49/km2) Maika-50 |
|  - Matgedan | US$64,333 (Maika-4) |
|  |
| Kangato |  |
|  - Kangatuan a punto | Mount McKinley (Denali) 20,320 ft (6194 m) |
|  - Pagtengngaan | 1900 ft  (580 m) |
|  - Kababaan a punto | Taaw pantar ti baybay |
|  |
| Sakbay a naestado | Alaska Territory |
| Pannakaawat iti kappon | Enero 3, 1959 (Maika-49) |
| Gobernador | Sean Parnell (R) |
| Teniente Gobernador | Mead Treadwell (R) |
| Lehislatura | Lehislatura ti iAlaska  |
|  - Akinngato a Kamara | Senado |
|  - Akinbaba a Kamara | Kamara dagiti Pannakabagi |
|  |
| Dagiti senador | Lisa Murkowski (R) Mark Begich (D) |
| Dagiti delegado | Don Young (R) (at-large) (listaan) |
| Sona ti orass |    |
|  - daya iti 169° 30' | Alaska: UTC-9/DST-8 |
|  - laud iti 169° 30' | Aleutian: UTC-10/DST-9 |
|  |
| ISO 3166 | US-AK |
| Pangyababaan | AK,  |
| Website | www.alaska.gov |

Ti **Alaska** ket isu ti kadakkelan kadagiti 50 nga estado iti Estados Unidos. Mabirukan idiay murdong ti amianan a laud iti Kontinente ti Amianan nga Amerika, nga addaan ti Kanada iti daya, ti Taaw Artiko iti amianan, ken ti Taaw Pasipiko iti laud ken abagatan, nga adda ti Russia nga adayo a lumaud iti ballasiwan ti Ilet Bering. Ti Alaska ket isu ti maika-4 a kabassitan kadagiti bilang ti umili ken isu ti kabassitan kadagiti kaisekan ti bilang ti umili kadagiti 50 nga estado.

## Dagiti nagibasaran
# 1989

Ti **1989** ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw a Domingo iti kalendario a Gregoriano.

## Paspasamak

## Naipasngay

### Enero

* Enero 25 – Yasmien Kurdi, aktres manipud idiay Filipinas

### Pebrero

* Pebrero 11 – Lovi Poe, aktres manipud idiay Filipinas
* Pebrero 21 – Corbin Bleu, maysa a kumakanta manipud idiay Estados Unidos

### Marso

* Marso 7 – Gerald Anderson, maysa nga artista manipud idiay Filipinas

### Hulio

* Hulio 7 – Kim Bum, aktor, kumakanta, ken modelo manipud idiay Abagatan a Korea

### Oktubre

Brie Larson
* Oktubre 1 – Brie Larson, Amerikana nga aktres

### Nobiembre

* Nobiembre 15 – Jonalyn Viray, maysa a kumakanta manipud idiay probinsia ti Rizal, Filipinas

### Disiembre

Taylor Swift
* Disiembre 13 – Taylor Swift, Amerikana a kumakanta ken mannurat ti kanta
* Disiembre 26 – Jennica Garcia, ket maysa nga artista ti GMA Network

## Pimmusay

### Enero

* Enero 23 – Salvador Dali, maysa a kapategan a pintor iti maika-20 a siglo (naipasngay 1904)

### Hulio

Laurence Olivier
* Hulio 11 – Laurence Olivier, Ingles nga aktor iti pelikula ken entablado ken direktor (naipasngay 1907)

### Septiembre

Ferdinand Marcos
* Septiembre 28 – Ferdinand Marcos, maika-10 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1917)

### Oktubre

Bette Davis
* Oktubre 6 – Bette Davis, Amerikana nga aktres (naipasngay 1908)

### Disiembre

* Disiembre 1 – Alvin Ailey, Amerikano a koreograpo (naipasngay 1931)
* Disiembre 22 – Samuel Beckett, Irlandes a mannurat (naipasngay 1906)

## Dagiti nagibasaran
# McDonald's

Tatak ti McDonald's
Ti **McDonald's** ket maysa kadagiti kompania a panganan manipud idiay Estados Unidos ken kaaduan a mabirukan iti sangalubongan.

## Ladladawan

* Ti maysa a panganan ti McDonald's
* Ti Kosher a panganan ti McDonald's

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti McDonald's iti Wikimedia Commons
# Nailian a Biblioteka ti Dieta

国立国会図書館
 (Kokuritsu Kokkai Toshokan)| Pagilian | Hapon |
| Kita | Nailian a Biblioteka, Biblioteka ti Parlamento |
| Pannakabangon | 1948 |
| Arktekto | Maekawa Associates, Architects & Engineers  |
| Reperensia iti nainkalintegan a bilin | Linteg ti Nailian a Biblioteka ti Dieta |
| Lokasion | Tokyo, Kyoto |
| Nagsasabtan | ﻿ / ﻿ |
| Sangsanga | 27 |
| Urnong |
| Naurnong a bambanag | liblibro, dagiti warnakan, dagiti diario, dagiti elektroniko nga arkibo, dagiti manuskritu, dagiti opisial apablaak, dagiti doktorala disersions, mapmapa, sabanas ti musika |
| Kadakkel | 34.7 a riwriw a banbanag |
| Alagaden para iti panagurnong | Dagiti pablaak a naited idiay Hapon, dagiti linteg ken dagiti parlamentario a dokumento, dagiti pablaak idiay Hapon, material a reperensia, material iti siensia ken teknolohia, dagiti pablaak dagiti gungo iti lubong ken dagiti gangganaet a gobierno, literatura ti ubbing ken mainaig a material, dagiti obra ti Asia |
| Nainkalintegan a deposito | Nainkalintegan a deposito |
| Panagserrek ken panagusar |
| Kammasapulan ti panagserrek | agedad iti sangapulo ket walo wenno naduduog para iti Nangruna a Biblioteka ti Tokyo ken ti Kansai-kan |
| Populasion a pagserbian | kamkameng iti Dieta (722: natalinaay a bilang manipud idi Peb. 2009) ken ti sapasap a publiko |
| Dadduma pay a pakaammo |
| Busbos | JPY 20,163M (FY2008) (USD 221M) |
| Direktor | Sawako Hanyu (2016) |
| Dagiti opisial | 908 |
| Website |  |

Nangruna a Biblioteka ti Tokyo iti Nailian a Biblioteka ti Dieta
Ti Kansai-kan iti Nailian a Biblioteka ti Dieta
Ti **Nailian a Biblioteka ti Dieta** (国立国会図書館, *Kokuritsu Kokkai Toshokan*) ket ti is-isu laeng a nailian a biblioteka idiay Hapon. Daytoy ket nabangon idi 1948 para iti panggep iti panagtulong kadagiti kameng ti Dieta ti Hapon/Nailian a Dieta ti Hapon (国会, *Kokkai*) iti panagsukisok kadagiti banag iti publiko nga annuroten. Ti biblioteka ket kapada iti panggep ken sakup iti Biblioteka ti Kongreso iti Estados Unidos.

Nailian a Biblioteka ti Dieta ken buklen dagiti dua a patakder idiay Tokyo ken idiay Kyoto, ken dagiti nadumaduma a sanga dagiti biblioteka iti amin a paset ti Hapon.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Nailian a Biblioteka ti Dieta iti Wikimedia Commons

* Hapon a website ti Nailian a Biblioteka ti Dieta
* Ingles a website ti Nailian a Biblioteka ti Dieta
# Prosa

Ti **prosa** ket maysa a porma iti pagsasao a kadawyan a naipakat ti gramatiko nga estruktura ken masna a panagayus ti bitla imbes nga iti ritmiko nga estruktura (a kas iti tradisional a daniw). Bayat a dagitoy ket kritiko a naisuppiatan iti pannakaaramid iti prosa, ti kinalakana ken nalukay a pannakaiplawagna ket nakaiturongan ti pannakaamponna para kadagiti kaaduan a naisasao a dialogo, kinapudno a diskurso kenti pay topikal ken binalabala a panagsurat. Daytoy ket kadawyan a naus-usar, kas pagarigan, iti literatura, dagiti warnakan, magasin, ensiklopedia, panangiwaragawag, pelikula, pakasaritaan, pilosopia, linteg ken dagiti dadduma pay a porma ti pannakisinnarita.

## Dagiti nagibasaran
# Bisiesto a tawen

Ti **bisiesto a tawen** (Ingles: Leap year') ket maysa a tawen nga adda ti maysa a nainayon nga aldaw, tapno maiyabot ti kalendario a tawen iti astronomia wenno tiempo a tawen.Ngamin ket ti panawen wenno dagiti bambanag nga astronomia ket saan nga agbalin manen kadagiti sangabukel nga aldaw, ti kalendario nga agraman kadagiti agpapada a bilang nga aldaw ti makatawen ket, iti aglabes a tiempo ket maiyanod kadagiti bambanag a sipsiputenna. Ti panangikabil ti maysa pay nga aldaw wenno maysa pay a bulan iti tawen, masimpa ti pannakaiyanodna. Ti tawen a saan a bisiesto ket makunkuna a kadawyan a tawen.

Kas pagarigan, ti kalendario a Gregoriano, ti bulan ti Pebrero ti bisiesto a tawen ket agraman kadagiti 29 nga aldaw ngem ti kadawyan a bulan ket agraman laeng laeng kadagiti 28 nga aldaw, ken ti tawen ket agraman kadagiti 366 nga aldaw ngem ti kadawyan a tawen ket agraman laeng kadagiti 365 nga al-aldaw.

## Bisiesto nga aldaw

Ti kalendario ti tawen a 2008 a mangipakpakita ti Pebrero 29
Ti Pebrero 29 ket isu ti petsa nga agparang iti tunggal uppat a tawen, ken isu daytoy ti makunkuna a bisiesto nga aldaw. Daytoy nga aldaw ket mainayon iti kalendario tapno masimpa ti bisiesto a tawen, ngamin ket ti daga ket saanna a palikmutan ti init kadagiti husto a 365 nga aldaw.

## Dagiti nagibasaran
# Enero 16

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Enero | >> |
| Do | Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa |
|  |  |  |  | 01 | 02 | 03 |
| 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **2026** |

Ti **Enero 16** ti maika-16 nga aldaw ti tawen iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 349 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen (350 kadagiti bisiesto a tawen).

## Paspasamak

## Naipasngay

## Pimmusay

* 1962 – Albert William Herre, Amerikano a soologo (naipasngay 1868)
* 1986 – Herbert W. Armstrong, nagpundar ti Worldwide Church of God (naipasngay 1892)

## Dagiti akinruar a silpo

* BBC: On This Day
* Today in History: January 16 Naiyarkibo 2005-10-28 iti Wayback Machine
# Baybay Sibuyan

| Baybay Sibuyan |
| --- |
| Buya iti tangatang iti Isla Sibuyan iti kaunegan ti Baybay Sibuyan |
| Baybay SibuyanLokasion iti kaunegan ti VisayasIpakita ti mapa ti VisayasBaybay SibuyanBaybay Sibuyan (Luzon)Ipakita ti mapa ti LuzonBaybay SibuyanBaybay Sibuyan (Filipinas)Ipakita ti mapa ti Filipinas |
| Lokasion | * Rehion ti Bicol
* MIMAROPA
* Akinlaud a Visaya
 |
| Nagsasabtan | ﻿ / ﻿ |
| Kita | sea |
| Etimolohia | Sibuyan |

Ti **Baybay Sibuyan** ket ti bassit a baybay iti Filipinas a mangisina iti Visayas manipud iti akin-amianan nga isla ti Luzon, Filipinas.

Daytoy ket bineddengan babaen ti isla ti Panay iti abagatan, ti Mindoro iti laud, ti Masbate iti daya, ken ti Marinduque, Peninsula Bicol ti Isla ti Luzon iti amianan.

Ti Baybay Sibuyan ket naisilpo iti Baybay Sulu babaen ti Lingsat Tablas iti laud, ti Baybay Abagatan Tsina babaen ti Pasahe Isla Verde iti amianan a laud, ken ti Baybay Bisayano babaen ti Kanal Jintotolo iti abagatan a daya. Ti is-isla ti Romblon ket mabirukan iti uneg ti Baybay Sibuyan.

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Baybay Sibuyan iti Wikimedia Commons
# Nailian a parke

Ti nailian a parke ti Ginasut nga Is-isla ti Filipinas.
Ti **nailian a parke** ket parke nga inus-usar para kadagiti panggep ti konserbasion. Masansan daytoy a reserba ti natural, semi-natural, wenno napadur-as a daga nga inrangarang wenno tagikua ti naturay nga estado. Urayno dagiti agmaymaysa a pagilian ket aggigiddiatda a mangikeddengda dagiti bukodda a nailian a parke, adda met ti sapasap a kapanunotan: ti panagay-aywan ti naatap a katutubo para iti posteridad ken kas simbolo ti nailian a pasindayag. Iti pay maipatinayon, ti maysa a sangalubongan a gunglo, ti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo (IUCN), ken ti bukodn a Komision ti Lubong iti Nasalakniban a Luglugar, ket nangipalawag ti "Nailian a Parke" a kas ti bukodna a *Kategoria II* a kita dagiti nasalakniban a lugar. Bayat a dagiti kapanunotan para iti daytoy a kita ti nailian aparke ket datin a naisingasing, ti Estados Unidos ti immuna a nagbangon ti kastoy, ti Nailian a Parke ti Yellowstone, idi 1872. Ti kadakkelan a nailian a parke iti lubong a makasabat ti panangipalawag ti IUCN ket ti Nailian a Parke ti Akin-amianan a daya ti Greenland, a nabangon idi 1974. Segun ti IUCN, adda metten dagiti 6,555 a nalian a parke iti sangalubongan manipud idi 2006 a makaabot iti daytoy a kriteria. Ti IUCN ket agdama pay laeng a matungtung kadagiti parametro ti panangipalawag ti nailian a parke.

Dagiti nailian a parke ket gangani dagitoy a nakalukat kadagiti agbisbisita.Kaaduan dagiti nailian a parke ket mangited ti pagliwliwaan iti ruar ken dagiti oportunidad ti panagkampo ken dagiti pay panagadal a naikari a mangpaadal ti publiko iti kinapangruna ti konserbasion ken dagiti natural a siddaaw iti daga a pakabirukan ti nailian a parke.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Nailian a parke iti Wikimedia Commons
# 1980

Ti **1980** ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra FE).

## Paspasamak

## Naipasngay

### Hulio

Kristen Bell
* Hulio 18 – Kristen Bell, Amerikana nga aktres

### Agosto

* Agosto 26 – Chris Pine, Amerikano nga aktor

### Septiembre

* Septiembre 28 - Dino Chua, politiko iti Siudad ti Cavite

### Nobiembre

* Nobiembre 29 – Chun Jung-myung, taga-Abagatan a Korea nga aktor

### Disiembre

Christina Aguilera
* Disiembre 18 – Christina Aguilera, Amerikana a kumakanta
* Disiembre 26 – Jo Jung-suk, taga-Abagatan a Korea nga aktor

## Pimmusay

### Abril

Jean-Paul Sartre
Alfred Hitchcock
* Abril 15 – Jean-Paul Sartre, Pranses a pilosopo ken mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1905)
* Abril 29 – Alfred Hitchcock, Briton a direktor (naipasngay 1899)

### Hulio

Peter Sellers
* Hulio 24 – Peter Sellers, Ingles a komidiante ken aktor (naipasngay 1925)
* Hulio 25 – Vladimir Vysotsky, Ruso a kumakanta-mannurat ti kanata, mannaniw, aktor (naipasngay 1938)

### Nobiembre

* Nobiembre 22 – Mae West, Amerikana nga aktres ken simbolo ti sekso (naipasngay 1893)

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti 1980 iti Wikimedia Commons
# Musika

Ti pinintaan iti Taga-ugma a Gresia a mangipakkaita ti panagadal ti musika (c. 510 BC).
Ti **musika** wenno **samiweng** ket maysa a porma ti arte a ti pamay-anna ket uni ken kaulimek. Dagiti sapasap nga elementona ket dagiti resina (a mangiturong ti melodia ken harmonia), ritmiko (ken dagiti mainaig a konsepto tempo, metro, ken artikulasion), dinamika, ken dagiti soniko a kababalin iti timbre ken linabag. Ti balikas ket nagtaud manipud ti Griego *μουσική* (*mousike*; "arte dagiti Musa").

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* Colles, Henry Cope (1978). *The Growth of Music: A Study in Musical History* [*Ti Iranrang-ay ti Musika: Ti Panagadak ti Pakasaritaan ti Musika*] (iti Ingles) (Maika-4 nga ed.). London: Oxford University Press. ISBN 0-19-316116-8.(online nga edison idi 1913 idiay Liblibro ti Google)
* Harwood, Dane (1976). "Universals in Music: A Perspective from Cognitive Psychology" [Dagiti Sangalubongan iti Musika: Ti Perspektibo manipud ti Kognitibo a Sikolohia]. *Ethnomusicology* (iti Ingles). **20** (3): 521–533. doi:10.2307/851047.
* Small, Christopher (1977). *Music, Society, Education: A Radical Examination of the Prophetic Function of Music in Western, Eastern and African Cultures with Its Impact on Society and Its Use in Education* [*Musika, Kagimongan, Edudasion*] (iti Ingles). London: John Calder Publishers. ISBN 0-7145-3614-8.

## Dagiti sipo ti ruar

 Dagiti midia a mainaig iti Musika iti Wikimedia Commons