Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alpabeto a Latin

| Latin **Latin abecedarium**  |
| --- |
|  |
| Kita |  Alpabeto
 |
| Sasao | Latin |
| Panawen | ~700 BC–agdama |
| Sistema ti nagannak | Hieroglipiko nga Ehipsio* Proto-Sinaitiko
	+ Alpabeto a Proto-Kananeneo
		- Alpabeto a Penisio
			* Alpabeto a Griego
				+ Alpabeto a Etrusko
					- Latin **Latin abecedarium**
 |
| Sistema ti annak | Dagiti nadumaduma a Alpabeto a Latin; ken dagiti ad-adu pay a pannakaidumdumana a kas ti Osahe |
| Sistema ti kabsat | Siriliko Koptiko Armenio Georgiano Runiko/Futhark |
| ISO 15924 | `Latn, 215` |
| Turong | Agpakanawan |
| Alias ti Unicode | Latin |
| Sakop ti Unicode | Kitaen ti Dagiti Latin a karakter ti Unicode |
|

Ti klasiko nga **alpabeto a Latin** wenno **alpabeto a Romano** ket rimmang-ay manipud ti akinlaud a kita iti alpabeto a Griego a tinawtawagan ti alpabeto a Cumae, a naampon ken nabaliwan babaen dagiti Etrusko a nagturay iti nasapa a Roma. Ti alpabeto nga Etrusko ket inampon met idi ken pinasayaat babaen dagiti taga-ugma a Roma tapno agsuratda iti pagsasao a Latin.

## Klasiko nga alpabeto a Latin

Klasiko nga Alpabeto a Latin| Letra | A | B | C | D | E | F | G | H |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Latin a nagan | ā | bē | cē | dē | ē | ef | gē | hā |
| Latin a pannakabalikas (IPA) | /aː/ | /beː/ | /keː/ | /deː/ | /eː/ | /ɛf/ | /ɡeː/ | /haː/ |
|   |
| Letra | I | K | L | M | N | O | P | Q |
| Latin a nagan | ī | kā | el | em | en | ō | pē | qū |
| Latin a panagbalikas(IPA) | /iː/ | /kaː/ | /ɛl/ | /ɛm/ | /ɛn/ | /oː/ | /peː/ | /kʷuː/ |
|   |
| Letra | R | S | T | V | X | Y | Z |   |
| Latin a nagan | er | es | tē | ū | ex | ī Graeca | zēta |
| Latin a panagbalikas (IPA) | /ɛr/ | /ɛs/ | /teː/ | /uː/ | /ɛks/ | /iː ˈɡrajka/ | /ˈzeːta/ |

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti silpo ti ruar

* Lewis ken ni Short *Latin a Diksionario* iti letra a *G*
* Alpabeto a Latin
* Latin nga abesedario idiay omniglot.com
# Alpabeto a Griego

| Alpabeto a Griego  |
| --- |
|  |
| Kita |  Alpabeto
 |
| Sasao | Griego |
| Panawen | ~800 BC aginggana iti agdama |
| Sistema ti nagannak | Alpabeto a Proto-Sinaitiko* Alpabeto a Penisio
	+ Alpabeto a Griego
 |
| Sistema ti annak | Gotiko Glagolitiko Siriliko Koptiko Alpabeto nga Armenio Alpabeto a Daan nga Italiko Alpabeto a Latin |
| ISO 15924 | `Grek, 200` |
| Turong | Agpakanawan |
| Alias ti Unicode | Greek |
| Sakop ti Unicode | U+0370–U+03FF Griego ken Koptiko, U+1F00–U+1FFF Griego a Naipaatiddog |

Ti **alpabeto a Griego** ket isu ti sinuratan nga inus-usar tattan iti panagsurat ti Pagsasao a Griego manipud idi maika-8 a sigloBC. Daytoy ket naibatay manipud ti nasapsapa a alpabeto a Penisio, ken isu met daytoy ti taudan dagiti nadumaduma nga Europeano ken dagiti Tengnga a Daya a sinuratan, a mairaman ti Siriliko ken Latin a sinuratan. Iti pay maipatinayon iti pannaka-usarna iti panagsurat ti pagsasao a Griego, iti taga-ugma ken dagiti moderno a pormana, tialpabeto a Griego tatta nga aldaw ket agserbi pay a taudan dagiti teknikal a simbolo ken etiketa kadagiti adu a dominio iti matematika, siensia ken dagiti dadduma pay a pagobraan.

Iti klasiko ken moderno a pormana, ti alpabeto ket addaan kadagiti 24 a letra, a naurnos manipud ti alpha aginggana iti omega. Kasla iti Latin ken Siriliko, ti Griego ket kasisigud nga addaan kadagiti agmaymaysa a porma iti tungngal maysa a letra; daytoy ket nakaparang-ay iti pannkailasin a kaso ti letra iti baetan dagiti porma ti dakkel a letra ken bassit a letra a paralelo iti Latin iti las-ud ti moderno a panawen.

Dagiti pateg ti uni ken dagiti naitaripnong a transkripsion para kadagiti letra ket aggiddiat iti baetan ti panagusar ti Taga-ugma a Griego ken Moderno a Griego, a maitagikua daytoy kadagiti ponolohiko a panagbalbaliw iti pagsasao.

Iti traditsional a ("politoniko") ortograpia ti Griego, dagiti bokal a letra ket mabalin a maitipon kadagiti nadumaduma a diakritiko, a mairaman dagiti panagtuldek a marka, a makunkuna a dagiti "pananganges" a marka, ken ti iota subscript. Iti agdama a sapasap a panagusar para iti Moderno a Griego manipud kadagiti tawen ti 1980, daytoy a sistema ket napalaka iti makunkuna a "monotoniko" a taripnong.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia

* Cook, B. F. (1987). *Greek inscriptions*. Unibersidad ti California Pagmalditan/Britaniko a Museo.
* Coulmas, Florian (1996). *Ti Blackwell nga Ensiklopedia dagiti Sistema ti Panagsurat*. Oxford: Blackwell Publishers Ltd. ISBN 0-631-21481-X.
* Daniels, Peter T; Bright, William (1996). *Dagiti Sistema ti Panagsurat iti Lubong*. Pagmalditan ti Unibersidad ti Oxford.

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti alpabeto a Griego iti Wikimedia Commons

* Unicode sakop ti Griego
* Dagiti kas pagarigan iti panagsurat iti ima ti Griego