Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hupiter

Hupiter | Maysa a komposito Cassini nga imahen iti Hupiter. Ti nangisit a turik iti anniniwan ket ti Europa. |
| Dagiti panangikeddeng |
| Dagiti pangilasin | Jovian |
| Dagiti pakailasinan ti panaglikmut |
| Panawen J2000 |
| Aphelion | 816,520,800 km (5.458104 AU) |
| Perihelion | 740,573,600 km (4.950429 AU) |
| Semi-mayor a pagtayyekan | 778,547,200 km (5.204267 AU) |
| Eksentrisidad | 0.048775 |
| Panawen ti panaglikmut | 4,332.59 aldaw 11.8618 tawen 10,475.8 Hupiter solar nga aldaw |
| Panawen a sinodiko | 398.88 al-aldaw |
| Napipia a kapardas ti panaglikmut | 13.07 km/s |
| Promedio nga anomalia | 18.818° |
| Paglikigan | 1.305° aginggan ti Ecliptic 6.09° ti ekuador ti Init 0.32° ti Saan a nagbalbaliw a dalumpinas |
| Longitud ti agpangato a nodo | 100.492° |
| Argumento ti perihelion | 275.066° |
| Dagiti ammo a satelite | 64 |
| Dagiti pisikal a pakailasinan |
| Promedio a rayus | 69,911 ± 6 km<  |
| Rayus ti ekuador | 71,492 ± 4 km 11.209 Daga |
| Rayus ti polar | 66,854 ± 10 km 10.517 Ti Daga |
| Panagdalumpinas | 0.06487 ± 0.00015 |
| Kalawa ti rabaw | 6.1419×1010 km2 121.9 Ti Daga |
| Tomo | 1.4313×1015 km3 1321.3 Ti daga |
| Masa | 1.8986×1027 kg 317.8 Ti Daga 1/1047 Init |
| Promedio a densidad | 1.326 g/cm3 |
| Grabidad ti rabaw | 24.79 m/s2 2.528 g |
| Kapardas ti panagtalaw | 59.5 km/s |
| Panawen ti panagtayyek ti sidereal | 9.925 h (9 h 55 m 30 s) |
| Kapardas ti panagtayyek ti ekuador | 12.6 km/s 45,300 km/h |
| Pakbu ti pagtayyekan | 3.13° |
| Panagpangato ti kanawan ti amianan nga ungto | 268.057° 17 h 52 min 14  |
| Deklinasion ti amianan nga ungto | 64.496° |
| Albedo | 0.343 (Piansa)
0.52 (geom.) |
|

| temp. ti rabaw | min | mean | max |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 bar level |  | 165 K |  |
| 0.1 bar |  | 112 K |  |

 |
| Nalawag a magnitud | -1.6 to -2.94 |
| Anggular a diametro | 29.8" — 50.1" |
| Atmospeara |
| Presion ti rabaw | 20–200 kPa (ulep a rutap) |
| Katayag ti gantingan | 27 km |
| Pakabuklan babaen ti tomo |

|  |  |
| --- | --- |
|
89.8±2.0% | hidróheno (H2)
 |
|
10.2±2.0% | helio
 |
|
~0.3% | metano
 |
|
~0.026% | amoníako
 |
|
~0.003% | hidróheno deuteride (HD)
 |
|
0.0006% | etano
 |
|
0.0004% | danum
 |
| **Ices**: |  |
|  | amoníako
 |
|  | danum
 |
|  | ammonio hydrosulpuro(NH4SH)
 |

 |
|  |

Ti **Hupiter** ti maikalima a planeta manipud iti Init ket isu ti kadakkelan iti ikub ti Sistema a Solar.

## Pakasaritaan

Ti Hupiter ket masirmataan iti nalawag a rabii. Isu ti maikapat a kasellagan a gandat a masurot iti Init, Bulan, ken iti Venus. Impanagan dagiti Romano iti diosenda a ni Hupiter ket ti simbolo nga astronomiko na ket maysa a ladawan ti kimat a simbolo ti diosen a Hupiter.

## Bulbulan

Bulbulan ti Hupiter

Dagiti uppat nga kadakkelan a bulan ti Hupiter: manipud ti ngato: Callisto, Ganymede, Europa ken Io.
Addaan ti 63 a bulan ti Hupiter. Dagiti uppat a kadakkelan ti Callisto, Ganymede, Europa ken Io ket matawagan no dadduma a "bulbulan ni Galileo."

### Bulbulan ni Galileo

## Dagiti nagibasaran
# Hunio 15

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Hunio | >> |
| Do | Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |

Ti **Hunio 15** ti maika-166 nga aldaw ti tawen (maika-167 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 199 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.

## Paspasamak

## Naipasngay

* 1949 – Jim Varney, Amerikano nga aktor (pimmusay 2000)
* 1963 – Helen Hunt, Amerikana nga aktres

## Pimmusay

* 1849 – James K. Polk, maika-11 a Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1795)

## Dagiti akinruar a silpo

* BBC: On This Day
* Today in History: June 15 Naiyarkibo 2006-03-07 iti Wayback Machine
# Heolohia

Dagiti estudiante ket suksukimatenda ti Wasatch a Pilaw idiay asideg ti Siudad ti Salt Lake, Utah.
T **heolohia** (manipud ti Griego γῆ, *gê*, "daga" ken λόγος, *logos*, "panagadal") ket isu ti siensia a mangbukel ti panagadal iti solido a Daga, dagiti bato a nakabuklanna, ken dagiti proseso a pakabalbaliwanda. Ti heolohia ket mabalin pay a sapasap a mangitudo ti panagadal kadagiti solido a langa iti aniaman a nainlangitan a bagi (a kas ti heolohia iti Bulan wenno Marte).

Ti heolohia ket mangited iti panirigan iti pakasaritaan iti Daga, gapu ta daytoy ket mangited ti nangruna nga ebidensia para iti plato a tektonika, ti ebolusionario a pakasaritaan ti biag, ken dagiti napalabas a klima. Iti moderno a panawen, ti heolohia ket importante kadagiti komersio para iti mineral ken panagsukisok ti hidrokarbon ken panagbiruk ken panagrepaso kadagiti rekurso ti danum. Daytoy ket publiko nga importante para iti panangipadto ket pannakaawat kadagiti masna a makadangran, ti panagpasayaat kadagiti enbiromental a problema, ken ti panangited kadagiti panirigan kadagiti napalabas a panagbalbaliw ti klima. Ti heolohia ket addaan pay iti papael iti heoteknikal nga inhennieria ken maysa a nagruna nga akademiko a disiplina.

## Dagiti nota

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Heolohia iti Wikimedia Commons
# Eurasia

| Eurasia |
| --- |
|  |
| Kalawa | 54,759,000 km2 |
| Populasion | 4,620,000,000 (2010) |
| Densidad ti populasion | 84/km2 |
| Nagan dagiti umili | Eurasiatiko |
| Pagpagilian | 92 (listaan) |
| Agkamkammatalek | 9 |
| Dagiti di mabigbigan a rehion | 8 |
| Dagiti sona ti oras | UTC agingana ti UTC+12 |

Ti Eurasia nga addaan dagiti nakapalikmut a luglugar iti Áprika ken Australasia a maiparparang
Apro-Eurasia a langa iti Daga
Ti **Eurasia** ket maysa a heograpiko a kontinente. Daytoy ket maysa pay a sosio-politikal a nalatak a kontinente a nagbukel kadagiti sosio-politikal a kontinente iti Europa ken Asia, nga addaan iti kosepto nga *Eurasia* a daytoy ket maysa a panangilimog kadagitoy a dua.

Ti panakaipapan ti bagi a heograpia, daytoy ket maymaysa a kontinente; ti konsepto iti Europa ken Asia a kas sabsabali a kontinete ket naamammuan pay laeng idi umuna a panawen ken dagiti nagbeddengan da ket heolohiko nga a naikedeng. Ti Eurasia, ket isu met, a maysa a paset ti dakdakel pay a bagbagi ti dagdaga it Apro-Eurasia, nga ti Eurasia ket naisilpo iti Áprika idiay Suez a Kanal.

Ti Eurasia ket pagtaengan babaen dagiti agarup a 4 billion a tattao, sunurok a 72.5% iti populasion iti lubong, 60% idiay Asia ken 12.5% idiay Europa.

## Dagiti nagibasaran
# Leonard Nimoy

| Leonard Nimoy |
| --- |
| Ni Leonard Nimoy |
| Dagiti salaysay |
| Nayanak | Leonard Simon Nimoy  Marso 26, 1931  West End  |
| Natay | Pebrero 27, 2015  (tawen 83) Bel Air  |
| Gapu iti pannakatay | Chronic obstructive pulmonary disease  |
| Trabaho | Aktor ti telebision, aktor ti pelikula, direktor ti pelikula, mannaniw, mannurat, umiiweng, aktor ti boses, potograpo, mannurat iti senario, aktor, produser ti pelikula, director, acting instructor, produser  |
| Genre | Western  |
| A(n)nak | Adam Nimoy  |
| Dagiti gunguna | Saturn Award for Best Guest Starring Role on Television  |
| Website |
|   |

Ni **Leonard Simon Nimoy** (Marso 26, 1931 – Pebrero 27, 2015) ket aktor idi nga Amerikano, direktor iti pelikula, potograpo, mannurat, kumakanta, ken mannurat iti kanta. Isu ket ammo iti papelna iti Mr. Spock ti prankisia ti *Star Trek*, ti karakter nga inladawanna iti telebision ken pelikula manipud iti immuna nga episoda a naaramid idi 1964 aginggana iti kanungpalan a panangiladawanna a naipablaak idi 2013.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig ken ni Leonard Nimoy iti Wikimedia Commons

* Leonard Nimoy iti Internet Movie Database (iti Ingles)
* Leonard Nimoy iti Curlie (iti Ingles)
# 1443

Ti tawen idi **1443** ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Martes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano.

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti 1443 iti Wikimedia Commons
# 1955

Ti **1955** ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.

## Paspasamak

## Naipasngay

### Enero

* Enero 6 – Rowan Atkinson, komediante, aktor ken mannurat manipud idiay Inglaterra
* Enero 28 – Nicolas Sarkozy, maysa a politiko manipud idiay Pransia

### Marso

* Marso 22 – Valdis Zatlers, maysa a politiko manipud idiay Letonia
* Marso 30 – Marilou Diaz-Abaya, Filipina a direktor ti pelikula (pimmusay 2012)

### Agosto

* Agosto 10 – Mel Tiangco, maysa a personalidad iti telebision iti Filipinas

### Oktubre

Charo Santos-Concio
* Oktubre 27 – Charo Santos-Concio, Filipina nga aktres ken produser ti pelikula

### Nobiembre

Whoopi Goldberg
* Nobiembre 13 – Whoopi Goldberg, Amerikana nga aktres ken komidiante

## Pimmusay

### Abril

James Dean
* Abril 18 – Einstein, maysa a sientista iti teoretiko a pisika (naipasngay 1879)

### Agosto

* Agosto 12 – Thomas Mann, mannurat nga Aleman, nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1875)

### Septiembre

* Septiembre 30 – James Dean, Amerikano nga aktor (naipasngay 1931)
# Bandar Seri Begawan

| Bandar Seri Begawan
Brunei Town |
| --- |
| Dagiti transkripsion a |
|  |
| Parbo a nagan: Bandar wenno BSB |
| Bandar Seri Begawan |
| Nagsasabtan: ﻿ / ﻿ |
| Pagilian |  Brunei |
| Distrito | Brunei Muara |
| Imperio ti Brunei | Maika-17 ken 18 a siglo |
| Tinagtagitao ti Britania | Maika-19 a siglo |
| Panagdur-as ti daga babaen ti Britania | 1906 |
| Panagtagitao manen babaen ti sentro nga administrasion ti Sultanato ti Brunei | 1909 |
| Munisipalidad ken naikkan iti kasasaad a siudad | 1920 |
| Kalawa |
|  • Siudad | 100.36 km2 (38.75 sq mi) |
| Populasion (2015) |
|  • Siudad | 50,000 |
|  • Densidad | 1,395/km2 (3,610/sq mi) |
|  • Urbano | 279,924 |
|  • Demonimo | Seri Begawanes / Orang Bandar Taga-Bandar Seri Begawan |
| Sona ti oras | UTC+8 (BNT) |
| Kodigo ti lugar | +673 02 |
| Website | www.municipal-bsb.gov.bn |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **Bandar Seri BegawanBA(H)ND**-ə* *sə-**REEbə-**GOW**-ən* (Jawi: بندر سري بڬاوان ; Malayo: [ˌbanda səˌri bəˈɡawan]) dati nga ammo a kas ti **Brunei Town**, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Sultanato ti Brunei. Ti Bandar Seri Begawan ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 20,000, ken mairaman ti sibubukel a Distrito ti Brunei-Muara, ti lugar ti metro ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 279,924.

## Etimolohia

Ti kasisigud a nagan idi para iti siudad ket "Bandar Brunei" wenno "Brunei Town" iti Ingles. Idi 1967, ni Sultan Omar Ali Saifuddien III ket nagikkat tapno maiparabor iti kalakayan nga anakna a lalaki, ni Hassanal Bolkiah ken nangala iti titulo iti "Seri Begawan". Ni Bolkiah ket inaramid idin a kas ministro ti depensa ken idi 5 Oktubre 1970, ninagananna ti siudad a kas pammadayaw iti natayen nga amana. Ti balikas a "*Begawan*" ket inus-usar pay idi para kadagiti monarko ti Brunei a nagikkat, ti balikas ket kasisigud a nagtaud manipud iti Sanskrito a balikas para iti "dios": भगवान *bhagavān*. Malaksid iti dayta, ti *Seri Begawan* ket ammo pay idi a kas ti "nasantuan" iti Sanskrito. Ti *Seri* ket nagtaud manipud iti pammadayaw a balikas ti Sanskrito iti *Sri*, ken ti *Bandar* ket nagtaud manipud iti Persiano babaen ti dagiti pagsasao ti India ken kasisigud a ti kaibuksilanna ket "pagsangladan" wenno "puerto" wenno "pagsammakedan". Iti Malayo, ti *bandar* ket ammo pay a kas "ili" wenno ti "siudad".

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Bandar Seri Begawan iti Wikimedia Commons

 Pakaammo ti panagbiahe idiay Bandar Seri Begawan manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)

* Munisipal a Departamento ti Bandar Seri Begawan Naiyarkibo 2016-11-03 iti Wayback Machine
* Instituto ti KEMUDA
# WorldCat

Ti **WorldCat** ket ti maysa a naikaykaysa a katologo a mangibilang iti urnong dagiti 72,000 a biblioteka kadagiti 170 a pagilian ken teritorio a makibinglay iti gobal a kooperatibo ti Online Computer Library Center (OCLC). Daytoy ket ipataray babaen ti OCLC Online Computer Library Center, Inc. Dagiti agsuskribir a kameng dagiti biblioteka ket agtitinnulongda a mangtaripato iti database ti WorldCat, ti kadakkelan a bibliograpiko a database iti lubong. Ti OCLC ket mangaramid a nawaya a magun-od ti WorldCat kadagiti biblioteka, ngem ti katologo ket isu ti pundasion para kadagiti sabali serbisio ti suskrision ti OCLC (kas ti panagbibingay kadagiti rekurso ken ti panagtaripato ti urnong).

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website  (Mobile)
* OCLC – "Web scale" discovery and delivery of library resources
* OCLC Bibliographic Formats and Standards
* WorldCat Identities
# Siudad ti Ho Chi Minh

| Siudad Hồ Chí Minh |
| --- |
| Centrally-controlled city of Vietnam |
| Ti pannakailadawan ti Siudad Hồ Chí Minh |
| Ipakita ti mapa ti Siudad Hồ Chí MinhIpakita ti ladawan a mapa ti Siudad Hồ Chí MinhSiudad Hồ Chí MinhIpakita ti mapa ti Bietnam |
| Nagsasabtan: 10°46′32″N 106°42′7″E  |
| Pagilian | Bietnam |
| Napundar | 1976 |
| Kapitolio | Sài Gòn |
| Gobierno |
|  • Daulo | Nguyễn Văn Được |
| Kalawa |
|  • Dagup | 6,772.59 km2 (2,614.91 sq mi) |
| Kangato | 13 m (43 ft) |
| Populasion (Disiembre 31, 2024) |
|  • Dagup | 14,002,598 |
|  • Densidad | 2,100/km2 (5,400/sq mi) |
| Sona ti oras | Indochina Time |
| Kodigo ti koreo | 70000–70999, 71000–71999, 72000–72999, 73000–73999, 74000–74999 |
| Kodigo ti lugar | 282, 283, 284, 285, 286, 287 |
| Website | www.hochiminhcity.gov.vn |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **Siudad ti Ho Chi Minh** (Bietnamis: *Thành phố Hồ Chí Minh*; listen), dati nga agnagan iti **Saigon** (Bietnamis: *Sài Gòn*; dengngen, Pranses: *Saïgon*), ket ti kadakkelan a siudad idiay Bietnam. Daytoy ket ammo idi a kas Prey Nokor, ti maysa a nangruna a puerto ti baybay iti Khmer sakbay ti panangikapet babaen dagiti Bietnamis idi maika-17 a siglo. Babaen iti nagan a Saigon, daytoy idi ti kapitolio ti kolonia ti Pransia iti Cochinchina ken kalpasanna ti nawaya a republika ti Abagatan a Bietnam manipud idi 1955–75. Idi 2 Hulio 1976, ti Saigon ket naitipon iti kaarrubayan a Probinsia ti Gia Định ken opisial idi a nanaganan manen iti Siudad ti Ho Chi Minh manipud ken ni Hồ Chí Minh (uray no ti nagan a **Sài Gòn** ket kadawyan pay laeng a maus-usar).

## Dagiti nagibasaran
# Abril 9

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Abril | >> |
| Do | Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa |
|  |  |  | 01 | 02 | 03 | 04 |
| 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |

Ti **Abril 9** ti maika-99 nga aldaw ti tawen (maika-100 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 266 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.

## Paspasamak

## Naipasngay

* 1933 – Jean-Paul Belmondo, Pranses nga aktor

## Pimmusay

## Dagiti akinruar a silpo

* BBC: On This Day
* Today in History: April 9 Naiyarkibo 2005-11-14 iti Wayback Machine
# Svalbard

| Svalbard |
| --- |
|

Wagayway |
|  |
| Kapitolio | Longyearbyen |
| Kadakkelan a siudad | capital |
| Opisial a sasao | Norwego |
| Grupgrupo ti etniko  | 72% Norwego 16% Ruso/Ukraniano 12% daduma pay |
| Gobierno | Rehion iti Norwega |
|  |
| • Gobernador  | Odd Olsen Ingerø (2009–) |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 61,022 km2 (23,561 sq mi) |
| Populasion |
| • Karkulo | 2,394 (2011) |
| Kuarta | Norwego a korona (NOK) |
| Sona ti oras | CET (UTC
+1) (CEST (UTC+2)) |
| Kodigo ti panagtawag | 47 |
| TLD ti internet | .no (.sj addaan daytoy ngem saan a maususar) |

Ti **Svalbard** ket maysa a purpúro idiay Artiko, a nagbuklan ti kaamianan a paset iti Norwega. Mabirukan daytoy iti amianan iti kangrunaan a daga ti Europa, ti tengnga a nagbaetan ti kangrunaan a daga ti Norwega ken ti Amianan nga Ungto. Dagitoy a grupo ti is-isla ket nakasakopda manipud iti 74° aginggana iti 81° amianan a latitud (ti kaunegan ti Sirkulo ti Artiko), ken manipud ti 10° aginggana ti 35° daya longitud. Ti Spitsbergen ket isu ti kadakkelan nga isla, a sarunuen babaen ti Nordaustlandet ken Edgeøya. Ti administribo a sentro ket ti Longyearbyen, ken dagiti pagtaengan ket mairaman ti Ruso a pagminaan a komunidad ti Barentsburg, ti pagsukisokan a komunidad iti Ny-Ålesund ken ti pagminaan a lugar iti Sveagruva. Ti purpuro ket tinurayan babaen ti Gobernador iti Svalbard.

Dagiti isla ket immunada a maus-usar a kas balienero a kampo idi maika-17 ken maika-18 a siglo, a ti kalpasanna ket pinanawan da dagitoy. Ti Panagmina ti karbon ket nangrugi iti damo ti maika-20 a siglo, ken addaan dagiti permanente a komunidad ti naipabangon. Ti Tulag a Spitsbergen iti 1920 ket maibigbigan na ti Noewego a panakaturay, ken ti 1925 *Svalbard a Tignay* ket nagpabalin ti Svalbard a napno a paset iti Pagarian iti Norwega. Daytoy a tignay ket isu pay ti nagpabangon ti Svalbard a kas nawaya a sona ti ekonomia ken maysa a demilitarisado a sona. Ti Norwego a Store Norske ken ti Ruso nga Arktikugol ket isuda laeng dagiti agminmina a kompania ti nabati kadagitoy nga is-isla. Ti panagsukisok ken turismo ket isun ti nagbalin a kangrunaan nga industria. Dagiti dua a kangrunaan a pasilidad ti panagsukisok ket ti Unibersidad a Sentro idiay Svalbard ken ti Svalbard Global Seed Vault. Awan dagiti kalkalsada a mangisilpo kadagitoy a pagtaengan; imbes ket agususarda iti niebe a pagluganan, eroplano, ken banbanka nga agserserbi a pagluganan kadagitoy a komunidad. Ti Eropuerto ti Svalbard , Longyear ket agserserbi a kas ti kangrunaan a pagsangladan kadagiti dadduma a paset ti Europa.

## Dagiti ladawan

* Ti bantay Adventtoppen ken Hiorthfjellet iti fjord Adventfjorden, iti amianan laeng ti Longyearbyen
* Karatula a pakdaar dagiti polar bear iti amianan a daya a beddeng ti Longyearbyen
* Unibersidad a Sentro idiay Svalbard

## Dagiti nagibasaran
# Patay

Agtartaripato ni patay kadagiti sabongna, iti Kuoleman puutarha, Hugo Simberg (1906)
Ti bangabanga ti tao, nawatiwat a naus-usar a kas maysa a simbolo iti patay
Ti **patay** ket isu ti permanente a panagsardeng iti amin a biolohiko nga annong a mangtalinaay iti naisangayan a sibibiag nga organismo. Ti penomena a sapasap a mangiyeg iti patay ket mairaman ti biolohiko a panaglakay, panagsida, malnutrision, sakit, panagpakamatay, panagpapatay ken dagiti aksidente wenno trauma a nagbanagan iti terminal a dunor. Dagiti bagi ti sibibiag nga organismo ket mangrugi nga aglungsot iti nabiit kalpasan ti ipapatay Ti ipapatay ti maysa nga organismo ket resulta piti maysa a permanente a kaawan ti kaadda iti rikna .

## Dagiti nagibasaran

Bibliograpia

* Bondeson, Jan (2001). *Naipunpon a Sibibiag: ti Nakabutbuteng a Pakasaritaan iti Kangrunaan a Panagbutbutengtayo*. W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-04906-X.
* Mullin, Glenn H. (2008) [1998]. *Panagbiag ti Sanguanan ti Patay: Ti Tibetano a Tradision*. Ithica, New York: Snow Lion Publications. ISBN 978-1-55939-310-2.

## Dagiti akinruar a silpo

* Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Patay iti Wikiquote (iti Ingles)
* Dagiti midia a mainaig iti Patay iti Wikimedia Commons
* Patay iti Curlie (iti Ingles)
# Kalendario a Gregoriano

Ti **kalendario a Gregoriano** ket ti kalendario a maar-aramat iti agarup nga isuamin a lugar iti lubong. Ti kalendario a Gregoriano ket ti nabalbaliwan a kalendario a Huliano. Immuna nga insingasing ni Aloysius Lilius, maysa a doktor a taga-Napoli, ken inyetnag ni Papa Gregorio XIII, a nakaipanagananna, idi Pebrero 24 1582.
# Panagpaamo

Dagiti aso ken karnero ket isuda dagiti immuna nga ayup a napaamo.
Ti **panagpaamo** (manipud ti Latin **domesticus**) ket isu ti proseso a babaen iti populasion dagiti ayup wenno dagiti mula ket nabaliwan iti henetiko nga agpang babaen ti proseso iti panagpili, tapno maipasayaat dagiti kababalin pagimbagan ti tattao.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Pagsisinnaritaan ti panagpaamo dagiti ayup
# Pagsasao a Hungaro

| Hungaro |
| --- |
| Hungaro: *magyar* |
|  |
| Pannakabalikas | [ˈmɒɟɒr] |
| Patubo iti | Idiay Hungaria ken dagiti lugar idiay Austria, Kroásia, Romania, Serbia, Slovakia, Eslobenia, Ukrania |
| Patubo a mangisasao | 14-15 a riwriw (2005) |
| Pamilia | Uraliko
* Ugric
	+ **Hungaro**
 |
| Panagsurat | Latin (Hungaro nga abesedario ) |
| Opisial a kasasaad |
| Opisial a mangisasao | Hungaria, Kappon ti Europa, Slovakia (rehional a pagsasao), Eslobenia (rehional a pagsasao), Serbia (rehional a pagsasao), Austria (rehional a pagsasao), adda bassit opisial a karbengan idiay Romania, Ukrania ken Kroásia |
| Nagalagad | Panagsukisok nga Instituto para iti Liguistiko iti Húngaro nga Akamemia dagiti Siensia |
| Kodkodigo ti pagsasao |
| ISO 639-1 | `hu` |
| ISO 639-2 | `hun` |
| ISO 639-3 | Uray ania: `hun` – Moderno a Hungaro `ohu` – Daan a Hungaro |
| Dagiti rehion ti Karpatos a Labneng nga iti Pagsasao a Hungaro ket maisasao |
|

Ti **Hungaro** (Hungaro: *magyar nyelv* dengngen ) ket maysa a Urales a pagsasao, a paset iti Ugric a grupo, nga insasao dagiti Hungaro. Isu daytoy ti kaaduan kadagiti mangisasao a saan nga Indo-Europeano a pagsasao idiay Europa, a naibatay kadagiti bilang ti patneng a mangisasao. Ti Hungaro ket isu ti opisial a pagsasao iti Hungaria ken maisasao pay daytoy babaen dagiti komunidad ti Hungaro dagiti pito a kaarubana a pagilian ken babaen dagiti diaspora a komunidad ti sangalubongan.

Ti Hungaro a nagan para iti pagsasao ket maysa a **magyar** [ˈmɒɟɒr], a sagpaminsan a maus-usar a kas ti Ingles a balikas a mangitudo kadagiti Tattao a Hungaro a kas maysa nga etniko a grupo.

## Dagiti nagibasaran
# Colorado

| Estado iti Colorado |
| --- |
|  Wagayway Selio |
| Birngas: The Centennial State |
| Pasasao: Nil sine numine (Nothing without providence) |
|  |
| Kapitolio | Denver |
| Kadakkelan a siudad | kapitolio |
| Kadakkelan a metro | Denver-Aurora-Broomfield MSA |
| Kalawa | Maika-8  |
|  - Dagup | 104,094 sq mi (269,837 km2) |
|  - Kaakaba | 380-milia (612 km) |
|  - Kaatiddog | 280-milia (451 km) |
|  - % ti danum | 0.36% |
|  - Latitud | 37°N to 41°N |
|  - Longitud | 102°03'W to 109°03'W |
|  |
| Populasion | Maika-22  |
|  - Dagup | 5,116,796 (2011 karkulo) |
|  - Densidad | 49.3/sq mi  (19.0/km2) Maika-37 |
|  - Matgedan | $56,993 (Maika-13) |
|  |
| Kangato |  |
|  - Kangatuan a punto | Mount Elbert 14,440 ft (4401.2 m) |
|  - Pagtengngaan | 6,800 ft  (2070 m) |
|  - Kababaan a punto | Karayan Arikaree 3,316 ft (1011 m) |
|  |
| Sakbay a naestado | Territory of Colorado |
| Pannakaawat iti kappon | Agosto 1, 1876 (Maika-38 nga estado) |
| Gobernador | John Hickenlooper (D) |
| Teniente Gobernador | Joseph A. Garcia (D) |
| Lehislatura | General Assembly  |
|  - Akinngato a Kamara | Senate |
|  - Akinbaba a Kamara | House of Representatives |
|  |
| Dagiti senador | 2 – Mark Udall (D) 3 – Michael Bennet (D) |
| Dagiti delegado | 4 R ken 3 (D) (listaan) |
| Sona ti oras | MST=UTC-07, MDT=UTC-06 |
| ISO 3166 | US-CO |
| Pangyababaan | CO, Colo. |
| Website | www.colorado.gov |

Ti **Colorado** ket maysa nga estado iti Estados Unidos a naisakup a kaaduan iti Amianan a Nabato a Banbantay ken ti amianan a daya ti Banak ti Colorado ken igid a laud ti Nalatak a Tanap.

## Dagiti nagibasaran