Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Réunion

Ti **Réunion** (Pranses: *La Réunion*; dati nga *Île Bourbon*) ket isla ti Pransia a mabirukan idiay Taaw Indiano. Daytoy ket mabirukan iti daya ti Madagascar ken agarup a 175 kilometro (109 mi) iti abagatan a daya ti Maurisio, ti kaasitgan nga isla. Manipud idi 2014, ti populasionna ket 844,994 nga agtataeng.

Ti isla ket tinagtagitao manipud idi maika-17 a siglo idi simmangpet dagiti tattao manipud idiay Europa (kaaduan iti Pransia), Madagascar ken Aprika. Nawaswas ti panagtagabu idi maika-20 ti Disiembre 1848 (ti petsa a tinawen a rinamrambakan iti isla). Ti isla ket nagbalin a ballasiw-taaw a departamento idi 1946.

Ti lokal a pagsasao nga insasao iti kaaduan dagiti populasion ket Kreol ti Réunion. Ti opisial a pagsasao ket Pranses.
Iti administratibo, ti Réunion ket maysa kadagiti ballasiw-taaw a departamento ti Pransia. Kasla met dagiti sabali nga uppat a ballasiw-taaw a departamento, daytoy ket maysa pay kadagiti 27 a rehion ti Pransia, nga agraman iti nabaliwan a kasasaad dagiti ballasiw-taaw a rehion, ken maysa nga integral a paset ti Republika nga addaan iti isu met laeng a kasasaad a kas dagiti mabirukan iti nangruna a daga ti Europa. Ti Réunion ket maysa nga akinruar a rehion iti Kappon ti Europa ken, kas maysa a ballasiw-taaw a departamento ti Pransia, daytoy ket paset met ti Eurozona.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Réunion iti Wikimedia Commons

 Dagiti midia a mainaig iti Ay-ayup ti Réunion iti Wikimedia Commons

* Reunion a naikabil iti *The World Factbook* (iti Ingles)
* Réunion iti Curlie (iti Ingles)
* Wikimedia Atlas iti Réunion
* Opisial a website ti turismo
# Berlin

| Berlin |
| --- |
| Estado ti Alemania |
|
Manipud ti ngato: Panorama a mairaman ti Torre ti Telebision, Ruangan ti Brandenburg, Piesta ti Pelikula ti Berlin, Galeria ti Bangir a Daya (Diding ti Berlin), Daan a nailian a galeria, Pasdek ti Reichstag (Bundestag) |
| WagaywayEskudo |
| Lokasion ti uneg ti Kappon ti Europa ken Alemania |
| Nagsasabtan: ﻿ / ﻿ |
| Pagilian | Alemania |
| Gobierno |
|  • Agturturay a Mayor | (SPD) |
|  • Dagiti agturturay a partido | SPD / CDU |
|  • Dagiti butos idiay Bundesrat | 4 (iti 69) |
| Kalawa |
|  • Siudad | 891.85 km2 (344.35 sq mi) |
| Kangato | 34 m (112 ft) |
| Populasion (2016) |
|  • Siudad | 3,671,000 |
|  • Densidad | 4,100/km2 (11,000/sq mi) |
|  • Metro | 6,004,857 |
| Nagan dagiti umili | Berlines |
| Sona ti oras | UTC+1 (CET) |
|  • Kalgaw (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Kodigo ti koreo | 10001–14199 |
| Kodigo ti lugar | 030 |
| Kodigo ti ISO 3166 | DE-BE |
| Panagrehistro ti karro | B (para iti nasapsapa pay a senial kitaen ti) |
| GDP/ Nominal | €94.7 bilion (2010)  |
| NUTS a Rehion | DE3 |
| Website | berlin.de |
| [urnosen iti Wikidata] |

Ti **Berlin** (Panangibalikas nga Aleman: [bɛɐ̯ˈliːn] (dengngen)) ket isu ti kapitolio a siudad iti Alemania ken maysa daytoy kadagiti 16 nga estado iti Aleman. Nga addaan ti populasion iti 3.5 riwriw a tattao, Ti Berlin ket isu ti kadakkelan a siudad ti Aleman ken isu ti maikadua a kaaduan ti populasion ti maitutop a siudad ken ti maikawalo a kaaduan ti populasion nga urbano a lugar idiay Kappon ti Europa. Mabirukan daytoy idiay amianan a daya ti Alemania, isu daytoy ti sentro ti Rehion ti Metropolitano ti Berlin-Brandenburg, nga addaan iti 4.4 a riwriw nga agtaeng manipud kadagiti sumurok a 190 pagpagilian. Daytoy ket mabirukan kadagiti Europeano a Tanap, ti Berlin ket naimpluensian babaen ti kalalainganna a tiempo ti klima. Agarup a pagkatlo ti kalawa iti daytoy a siudad ket binukel kadagiti kabakiran, parke, hardin, karayan, ken danaw.

## Dagiti nagibasaran
# Socrates

Ni Socrates
Ni **Socrates** (Griego: Σωκράτης, Taga-ugma Griego a pannakabalikas: [sɔːkrátɛːs], *Sōkrátēs*; c. 469 SK – 399 SK) ket maysa idi a Klasiko a Griego a Taga-Atenas a pilosopo. Isu ket naipammadayawan a kas maysa kadagiti nangbangon ti Lumaud a pilosopia, isu ket maysa nga enigmatiko a pigura a kangrunaan a naamammoan ti pannakailaglagipan kadagiti simmarsaruno a klasiko a mannurat, a naipangpangruna kadagiti sinursurat ti estudiantena a ni Plato ken Xenophon, ken dagiti pabuyana akontemporario a ni Aristophanes. Adu kadagiti mangitunton a dagiti dialogo ni Plato ket isu kadagiti kaaduan a komprehensibo a pannakailaglagipan kenni Socrates a nabatbati manipud iti kinaugma.

## Dagiti paammo

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig ken ni Socrates iti Wikimedia Commons

 Dagiti inadaw a sasao a mainaig ken ni Socrates iti Wikiquote (iti Ingles)
# 1967

Ti **1967** ket maysa a kadawyan a tawen a nangrugi iti aldaw ti Domingo iti kalendario a Gregoriano.

## Paspasamak

## Naipasngay

### Hunio

Nicole Kidman
* Hunio 20 – Nicole Kidman, naiyanak idiay Amerika nga Australiana nga aktres
* Hunio 26 – Luisito Espinosa, Filipino a boksingero

### Hulio

Philip Seymour Hoffman
* Hulio 23 – Philip Seymour Hoffman, Amerikano nga aktor (pimmusay 2014)

### Septiembre

* Septiembre 11 – Sung Jae-ki, Koreano nga aktibista (pimmusay 2013)

### Oktubre

Julia Roberts
* Oktubre 28 – Julia Roberts, Amerikana nga aktres

### Disiembre

Jamie Foxx
* Disiembre 13 – Jamie Foxx, Aprikano-Amerikano nga aktor

## Pimmusay

### Hunio

Spencer Tracy
* Hunio 10 – Spencer Tracy, Amerikano nga aktor (naipasngay 1900)

### Agosto

* Agosto 25 – Paul Muni, Amerikano nga aktor (naipasngay 1895)

### Oktubre

Che Guevara
* Oktubre 9 – Che Guevara, Arhentino-Kubano a pisiko, politiko ken daulo ti gerilia (naipasngay 1928)

### Nobiembre

Vivien Leigh
* Nobiembre 5
	+ Vivien Leigh, Briton nga aktres (naipasngay 1913)
	+ Robert Nighthawk, Amerikano a musikero (naipasngay 1909)
# Gales

| Gales*Cymru* |
| --- |
|

Wagayway |
| **Napili a pagsasao:Cymru am byth* (Ilokano: *Ti Gales nga Ingganat-inggana*) |
| **Nailian a kanta:Hen Wlad Fy Nhadau* (Ilokano: *Daga dagiti ammak*) |
| Lokasion ti  Gales  (nangisit a berde)– idiay tikontinente ti Europa  (napudaw a berde ken nangisit a kolordapo) – idiay ti Nagkaykaysa a Pagarian  (napudaw a berde) |
| Kapitolioken kadakkelan a siudad | Cardiff ﻿ / ﻿ |
| Dagiti Opisial a pagsasao | Gales, Ingles |
| Nagan dagiti umili | Gales |
| Gobierno | Mangibagi a Gobierno iti maysa a Batay-linteg a monarkia |
|  |
| • Monarkia  | Charles III |
| • Umuna a Ministro  | Carwyn Jones AM |
| • Kangrunaan a Ministro iti Nagkaykaysa a Pagarian  | David Cameron MP |
| • Sekretario ti Estado (idiay Gobierno ti Nagkaykaysa a Pagarian)  | Cheryl Gillan MP |
|  |
| Lehislatura | Parlamento ti UK ken Nailian a Gimong para iti Gales |
| Panagtitipon |
|  |
| • babaen ti Gruffydd ap Llywelyn | 1057 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 20,779 km2 (8,023 sq mi) |
| Populasion |
| • Karkulo idi mid 2010 | 3,006,400 |
| • Senso idi 2001 | 2,903,085 |
| • Densidad | 140/km2 (362.6/sq mi) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2006 (para iti nailian nga estadistika) |
| • Dagup | US$85.4 bilion |
| • Tunggal maysa a tao | US$30,546 |
| Kuarta | Libra nga esterlina (GBP) |
| Sona ti oras | UTC0 (GMT) |
| • Kalgaw (DST) | UTC+1 (BST) |
| Pormat ti petsa | aa/bb/tttt (AD wenno CE) |
| Pagmanehuan | left |
| Kodigo ti panagtawag | 44 |
| Kodigo ti ISO 3166 | GB-WLS |
| TLD ti internet | .uk |

Ti **Gales** /ˈweɪlz/ (dengngen) (Gales: *Cymru*, panangibalikas [ˈkəm.rɨ] (dengngen)) ket maysa a pagilian a paset iti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti isla iti Nalatak a Britania, a nabeddengan babaen ti Inglatera iti daya ken ti Taaw Atlantiko ken Baybay Irlandes iti laud. Adaan ti populasiona ti tallo a riwriw, ken ti kalawa a 20,779 km2 (8,023 sq mi). Ti Gales ket addaan ti sumurok a 1,200 km (750 mi) nga aplaya, a mairaman dagiti is-isla; ti kadakkelan, Anglesey, ken isu pay ti kadakkelan idiay Baybay irlandes. Ti Gales ket maysa a kabanbantayan, a dagiti kangatuan a murdongna iti amianan ken tengnga a luglugar, a kangrunaan idiay Snowdonia, a naglaon daytoy ti Snowdon, ti kangatuanna a pantokna.

## Paammo

## Dagiti nagibasaran
# 1924

Ti **1924** ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Sabado iti kalendario a Gregoriano.

## Paspasamak

## Naipasngay

### Enero

* Enero 6 – Kim Dae-Jung, maika-15 a Presidente ti Abagatan a Korea (pimmusay 2009)

### Pebrero

Juan Ponce Enrile
* Pebrero 14 – Juan Ponce Enrile, Filipino a politiko

Lee Marvin
* Pebrero 19 – Lee Marvin, Amerikano nga aktor (pimmusay 1987)

### Abril

Marlon Brando
* Abril 3 – Marlon Brando, Amerikano nga aktor (pimmusay 2004)

### Mayo

Audrey Hepburn
* Mayo 4 – Audrey Hepburn, Briton nga aktren ken aktibista (pimmusay 1993)

### Hunio

* Hunio 12 – George H. W. Bush, maika-41 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 2018)

### Septiembre

* Septiembre 28 – Marcello Mastroianni, Italiano nga aktor (pimmusay 1996)

### Oktubre

* Oktubre 1 – Jimmy Carter, maika-39 a Presidente ti Estados Unidos

### Nobiembre

* Nobiembre 22 – Geraldine Page, Amerikana nga aktres (pimmusay 1987)

### Disiembre

Francisco Sionil José
* Disiembre 3 – Francisco Sionil José, Filipino a mannurat (pimmusay 2022)

## Pimmusay

### Enero

* Enero 21 – Vladimir Lenin, Ruso a rebolusionario ken immuna a Premier ti Kappon ti Sobiet (naipasngay 1870)

### Pebrero

* Pebrero 3 – Woodrow Wilson, maika-28 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1856)

### Hunio

* Hunio 3 – Franz Kafka, Austriano a mannurat (naipasngay 1883)

### Agosto

* Agosto 25 – Mariano Álvarez, Filipino a rebolusionario ken politiko (naipasngay 1818)

### Oktubre

* Oktubre 12 – Anatole France, Pranses a mannurat (naipasngay 1844)

### Nobiembre

* Nobiembre 29 – Giacomo Puccini, Italiano a kompositor (naipasngay 1858)

### Disiembre

* Disiembre 29 – Carl Spitteler, Suiso a mannurat (naipasngay 1845)
# Koepisiente ti Gini

Koepisiente ti Gini iti nailian a matgedan iti sangalubongan (us-usaren ti pakaammo idi 2009)
Ti **Koepisiente ti Gini** (Ingles:**Gini coefficient**, **Gini index** wenno **Gini ratio**) ket maysa a panagrukod iti estadistika a pannakaiwaras inaramid daytoy ni Corrado Gini.

Ti Koepisiente ti Gini (Gini) ket rukodenna dagiti saan a natimbeng a pateg iti mamin-ano a pannakaiwaras (kas pagarigan ti matgedan). Ti Gini iti sero ket ibagana ti nalibnos a pannakaipadpada a dagiti pateg ket agpapada (kas pagarigan a no ti siasino man ket agpapada iti matgedan). Ti Gini iti maysa (100 iti porsiento ti panagrukod) ket ibagana ti kangatuan a saan a natimbeng a dagiti pateg (kas pagarigan a ti maysa laeng a tao ti addaan iti matgedan).

## Dagiti nagibasaran
# Kolera

| Kolera |
| --- |
| *Pannakaidasig ken dagiti akin-ruar a rekurso* |
| Ladawan ti agmingming nga elektron a mikroskopio iti *Vibrio cholerae* |
| ICD-10 | A00 |
| ICD-9 | 001 |
| DiseasesDB | 29089 |
| MedlinePlus | 000303 |
| eMedicine | med/351 |
| MeSH | D002771 |

## Dagiti nota

Ti **kolera** ket maysa a pannaka-akar iti uneg ti bassit a bagis a gapuanan babaen ti bakteria a *Vibrio cholerae*. Dagiti kangrunaan a sintoma ket ti nagares a buris ken panagsarrua. Ti pannakaalis ket nangruna a mapasamak babaen ti pananginum wenno pannangan ti makan a narugitan babaen ti takki (rugit a produkto) iti maysa a naalisan a tao, a mairaman ti maysa nga awan kadagiti makitkita a sintoma. Ti kakaro ti panangburis ken panagsarrua ket pakaiturongan ti napardas a pannakapukaw ti danum ken saan a nasayaat a pannakatimbeng ti elektrolito, ken ti ipapatay iti dadduma a kaso. Ti kangrunaan a panangagas ket ti oral rehidratasion a terapia, a kadawyan iti oral rehidratasion a solusion, tapno masukatan ti danum ken dagiti elektrolito. No daytoy ket saan a maibturan wenno saan a napardas a makaited ti pannakasayaat, dagiti intrabenosa a likido ket mabalin a mausar. Dagiti antibakterial nga druga ket makatulong kadagitoy a nakaro a sakit tapno agbiit ket saan a kumaro. Iti sangalubongan, daytoy makaapektar kadagiti 3–5 a riwriw a tattao ken gapuanan dagiti 100,000–130,000 a matmatay iti tinawen manipud idi 2010. Ti kolera ket maysa idi kadagiti kasapaan a makaalis nga inad-adal babaen kadagiti epidemiolohiko a pamay-an.

## Dagiti akinruar a silpo

* Dagiti midia a mainaig iti Kolera iti Wikimedia Commons
* Kolera - Gunglo ti Salun-at ti Lubong
# Putbol

Gunglo ti Putbol| Ti maya nga agraraut nga agayay-ayam (Numero. 10) ket agipadpadas nga agkugtar ti bola iti labes dagiti kasupiat a timpuyog. |
| Kangatuan a mangituray a bagi | FIFA |
| Parbo a nagan | Putbol, saker, "ti napintas nga ay-ayam", "ti ay-ayam ti lubong" |
| Immuna a naay-ayam | Tengnga a maika-19 a siglo a Gran Británia, Nottinghamshire, Sheffield. |
| Dagiti pakailasinan |
| Panaginnasideg | Wen |
| Kameng ti sangkakuyogan | 11 tunggal maysa a timpuyog |
| Nailaok a henero | Wen, sabsabali a kasalisal |
| Pannakaikategoria | Timpuyog nga isport, bola nga isport |
| Aruaten | Pútbol (wenno saker a bola) |
| Beddeng | pagayayaman ti putbol |
| Olimpiada | Paset iti programa ti Kalgaw nga Olimpiada manipud idi 1900 aginggana idi 1928 Naipasubli iti programa ti Kalgaw nga Olimpiada idi 1936 agingga tatta nga aldaw |
| Paralimpiko | Saan |
| Nagtaudan a pagilian wenno rehion | Iti dagup ti lubong |

Ti **gunglo ti putbol**, kaaduan a namammoan a ti **putbol** wenno **saker**, ket maysa a isport nga ayayamen ti nagbaetan ti dua a timpuyog iti sangpulo ket maysa a agayayam nga addaan ti nagtimbukel a bola. Iti panagbuelta ti maika-21 a siglo, daytoy nga ayayam ket inayayam ti sumurok a 250 a riwriw nga agay-ayayam kadagiti 200 a pagilian, nga isu daytoy ti kalatakan nga isport iti lubong. Daytoy nga ayayam ket inayayam iti maysa a rektanggulo a pagayayaman iti ruot wenno berde a parbo a karuotan, nga addan ti maysa a pagtungpalan iti tengnga iti tunggal maysa kadagiti ababa a kagibusan. Ti banag iti daytoy nga ay-ayam ket ti agiskor babaen ti panagipaturong ti bola idiay pagtungpalan ti kasupiat.

## Dagiti nagibasaran
# Chelsea

*Para iti dadduma pay a kaipapanan wenno artikulo maipapan iti Chelsea, kitaen ti Chelsea (panangilawlawag).*
Chelsea, London
Ti **Purok ti Chelsea** o **Purok iti Tselseya** ket maysa nga purok iti Londres se United Kingdom.
# South Carolina

| Estado iti South Carolina |
| --- |
|  Wagayway Selio |
| Birngas: The Palmetto State |
| Pasasao: Dum spiro spero\* (Latin) Animis opibusque parati† (Latin), Prepared in Mind and Resources |
|  |
| Opisial a pagsasao | Ingles |
| Nagan dagiti umili | South Carolinian |
| Kapitolio | Columbia |
| Kadakkelan a siudad | kapitolio |
| Kadakkelan a metro | Columbia |
| Kalawa | Maika-40  |
|  - Dagup | 32,020 sq mi (82,931. km2) |
|  - Kaakaba | 200-milia (320 km) |
|  - Kaatiddog | 260-milia (420 km) |
|  - % ti danum | 6 |
|  - Latitud | 32° 2′ N to 35° 13′ N |
|  - Longitud | 78° 32′ W to 83° 21′ W |
|  |
| Populasion | Maika-24  |
|  - Dagup | 4,679,230 (2011 karkulo) |
|  - Densidad | 155/sq mi  (60.0/km2) Maika-19 |
|  - Matgedan | $39,326 (Maika-39) |
|  |
| Kangato |  |
|  - Kangatuan a punto | Bantay Sassafras 3,560 ft (1,085 m) |
|  - Pagtengngaan | 350 ft  (110 m) |
|  - Kababaan a punto | Taaw Atlantiko pantar ti baybay |
|  |
| Sakbay a naestado | Province of South Carolina |
| Pannakaawat iti kappon | Mayo 23, 1788 (Maika-8) |
| Gobernador | Henry McMaster (R) |
| Teniente Gobernador | Kevin Bryant (R) |
| Lehislatura | General Assembly  |
|  - Akinngato a Kamara | Senado |
|  - Akinbaba a Kamara | House of Representatives |
|  |
| Dagiti senador | Lindsey Graham (R) Tim Scott (R) |
| Dagiti delegado | 5 Republikano, 1 Demokrata (listaan) |
| Sona ti oras | Dumaya: UTC-5/-4 |
| ISO 3166 | US-SC |
| Pangyababaan | SC,  |
| Website | www.sc.gov |

Ti **South Carolina** wenno **Carolina Sur** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Nauneg nga Abagatan iti Estados Unidos. Ti South Carolina ket maysa kadagiti 13 nga orihinal a probinsia a kolonia ti Britania, ken naawatan iti kappon idi Mayo 23, 1788. Ti Columbia ti kaddakelan a siudadna ket isu met ti kapitoliona ngem ti Greenville-Spartanburg-Anderson wenno "Upstate" ti kaddakelan a metro a siudadna.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti sipo ti ruar

 Dagiti midia a mainaig iti South Carolina iti Wikimedia Commons