# California

| Estado ti California |
| --- |
|  Wagayway Selio |
| Birngas: The Golden State Ti Nabalitokan nga Estado |
| Pasasao: Eureka |
|  |
| Opisial a pagsasao | Ingles |
| Naisasao a pagsasao | Ingles (laeng) 57.6% Espaniol 28.2% |
| Nagan dagiti umili | Californian |
| Kapitolio | Sacramento |
| Kadakkelan a siudad | Los Angeles |
| Kadakkelan a metro | Greater Los Angeles Area |
| Kalawa | Maika-3  |
|  - Dagup | 163,696 sq mi (423,970 km2) |
|  - Kaakaba | 250-milia (400 km) |
|  - Kaatiddog | 770-milia (1,240 km) |
|  - % ti danum | 4.7 |
|  - Latitud | 32° 32′ N to 42° N |
|  - Longitud | 114° 8′ W to 124° 26′ W |
|  |
| Populasion | Umuna  |
|  - Dagup | 37,253,956 |
|  - Densidad | 234.4/sq mi  (90.49/km2) Maika-11 |
|  - Matgedan | US$61,021 (Maika-9) |
|  |
| Kangato |  |
|  - Kangatuan a punto | Bantay Whitney 14,505 ft (4421.0 m) |
|  - Pagtengngaan | 2,900 ft  (880 m) |
|  - Kababaan a punto | Badwater Basin idiay Death Valley −282 ft (-86.0 m) |
|  |
| Sakbay a naestado | California Republic |
| Pannakaawat iti kappon | Septiembre 9, 1850 (Maika-31) |
| Gobernador | Gavin Newsom (D) |
| Teniente Gobernador | Eleni Kounalakis (D) |
| Lehislatura | California State Legislature  |
|  - Akinngato a Kamara | Senado ti Estado iti California |
|  - Akinbaba a Kamara | California State Assembly |
|  |
| Dagiti senador | Dianne Feinstein (D) Alex Padilla (D) |
| Dagiti delegado | 34 Demokrata, 19 Republikano (listaan) |
| Sona ti oras | Pasipiko: UTC-8/-7 |
| ISO 3166 | US-CA |
| Pangyababaan | CA, Calif. |
| Website | ca.gov |

Ti **California** ket maysa nga estado idiay kalaudan iti Estados Unidos iti Amerika. Isu iti estado nga kaaduan ti tao, iti bilang ken iti paggapuanda nga agsasabali a puli, ken iti heograpiana. Makita ditoy iti kangatuan ken kababaan nga punto iti buo ti kontinental nga Estados Unidos. No maisa nga nawaya a pagilian iti California, isu iti maikalima a kadakkelan a ekonomia iti lubong.

## Pakasaritaan

## Gobierno

## Heograpia

## Ekolohia

## Ekonomia

## Katatao

### Populasion

| Pakasaritaan iti populasion |
| --- |
| Tawen iti senso | Populasion |
|

---

 |
| 1850 | 92,597 |
| 1860 | 379,994 |
| 1870 | 560,247 |
| 1880 | 864,694 |
| 1890 | 1,213,398 |
| 1900 | 1,485,053 |
| 1910 | 2,377,549 |
| 1920 | 3,426,861 |
| 1930 | 5,677,251 |
| 1940 | 6,907,387 |
| 1950 | 10,586,223 |
| 1960 | 15,717,204 |
| 1970 | 19,953,134 |
| 1980 | 23,667,902 |
| 1990 | 29,760,021 |
| 2000 | 33,871,648 |

Iti California iti estado a kaaduan iti populasion ti Estados Unidos — nasurok ngan 12 porsiento iti Americano ket maibilang a Californiano. Manipud 2004 adda 35,893,799 nga populasion iti California. 9,400,000 kadagitoy ket ganganaet a naiyanak (26.5% iti populasion), ket mapatta nga 2,209,000 kadagitoy a ganganaet ket ilegal (6.2% iti populasion iti California).

### Puli

Kitaem ditoy para iti dadduma pay nga informasion maipanggep dagiti puli iti Estados Unidos.

|  |
| --- |
|  |
|  |  2000 Senso  |  2003 Estimado  |
| Puraw |  47.4% |  45.2% |
| Hispano/Latino |  32.4% |  34.3% |
| Asiano |  11.0% |  11.4% |
| Nangisit |  6.5% |  6.3% |
| Dua wenno nasurok pay nga puli |  1.9% |  1.9% |
| Patneng nga Americano (American Indian) ken Inuit |  0.5% |  0.5% |
| Hawayano ken dadduma nga Pacifico |  0.3% |  0.3% |

|  |
| --- |
|   |

Awan iti mabigbig nga kadakkelan a bileg ti puli iti California. Isu iti maikatlo nga estado a dagiti minoria nga puli, no pagtitiponen, iti mayoria, kas iti Hawaii ken New Mexico. Dagiti Puppuraw (saan nga Hispano) pay laeng iti kadakkelan ngem saan nga isudan iti mayoria gapu iti pinagsangpet dagiti nagadu nga imigrante iti Latino America ken Asia. Dagiti Hispano ket kakatlodan iti populasion iti California, mapatta nga isuda iti agbalin nga mayoria iti estado intono 2040. Iti California pay iti estado nga addaan iti maikadua a kadakkelan a populasion kadagiti Asiano (masurotna iti Hawaii).

Kaaduan dagiti Mexicano ket agnanaedda idiay abagatan ken tengnga iti California. Aleman ken Irish nga puli iti kaaduan kadagiti puppuraw ket naiwarasda amin iti California. Dagiti Asiano ket aggigianda a kaaduan iti ciudciudad ken masurot a purpurok iti San Francisco, Los Angeles ken San Diego. Dagiti Intsik ken Filipino iti kadakkelan a populasion nga Asiano iti California.

### Pagsasao

60.5% iti agnanaed iti California nga mangrugi iti tawen ti lima ket makasao iti English idiay balayda ket 25.8% iti Espanol. Intsik iti maikatlo (2.6%), santo Tagalog (2.0%) ken Vietnamese (1.3%). Nasurok nga sangagasut iti maibilang nga patneng a pagsasao iti California, ususaren dagiti nabati nga grupo iti American Indian. Kaaduan dagitoy ket matmatayen a pagsasao. Manipud 1986, English iti ofisial nga pagsasao iti California.

### Relihion

Dagiti relihion iti California:

* Cristiano – 75%
	+ Protestante – 38%
		- Baptista – 8%
		- Presbiteriano – 3%
		- Metodista – 2%
		- Luteriano – 2%
		- Sabali nga Protestante – 23%
	+ Romano Catolico – 34%
	+ Sabali nga Cristiano – 3%
* Hudio – 2%
* Sabali nga relihion – 3%
* Saan nga relihioso wenno awan relihionna – 20%

Kas kadagiti dadduma nga lumaud a estado iti Estados Unidos, dagiti Californiano nga saan manginagan wenno awan relihionna ket nangatngato a porsiento no maiyasping kadagiti sabali nga paset iti pagilian.

## Dagiti importante nga siudad ken ili

Adda 478 a siudad iti California, kaaduan kadagitoy ket adda idiay maysa nga metropolis iti estado. 68% iti populasion ti California ket agnaed idiay dua nga kadakkelan a metropolis, iti Los Angeles Metro ken iti Lo-ok iti San Francisco.

* Nasurok nga 10,000,000 (urban)
	+ Los Angeles/Long Beach (Los Angeles Metro)
* Nasurok nga 5,000,000 (urban)
	+ San Jose/San Francisco/Oakland (Lo-ok iti San Francisco)
* Nasurok nga 2,500,000 (urban)
	+ San Diego
	+ Orange County
	+ Inland Empire (Riverside/San Bernardino)
* Nasurok nga 1,000,000 (urban)
	+ Fresno
	+ Sacramento
* Nasurok nga 500,000 (urban)
	+ Bakersfield
	+ Stockton
	+ Oxnard/Ventura (Ventura County)
* Nasurok nga 250,000 (urban)
	+ Visalia/Tulare/Porterville (Tulare County)
	+ Modesto
	+ Salinas/Monterey (Monterey County)
	+ Santa Barbara/Goleta/Santa Maria (Santa Barbara County)
	+ Palmdale/Lancaster (Ginget iti Antelope)
	+ Indio/Palm Springs (Ginget iti Coachella)

## Pinagadal ken Ay-ayam

### Unibersidad

### Ay-ayam

**National Football League Oakland Raiders
* San Diego Chargers
* San Francisco 49ers

**Arena Football League San Jose Sabercats
* Los Angeles Avengers

**Major League Baseball Los Angeles Angels of Anaheim
* Los Angeles Dodgers
* Oakland Athletics
* San Diego Padres
* San Francisco Giants

**National Basketball Association Golden State Warriors
* Los Angeles Clippers
* Los Angeles Lakers
* Sacramento Kings

**National Hockey League Anaheim Mighty Ducks
* Los Angeles Kings
* San Jose Sharks

**Major League Soccer Club Deportivo Chivas USA
* Los Angeles Galaxy
* San Jose Earthquakes

**Women's National Basketball Association Los Angeles Sparks
* Sacramento Monarchs

## Dagiti nagibasaran