Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo

Tattak ti IUCN
The **Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo** (**IUCN**, *International Union for Conservation of Nature*, iti Ingles) ken sangalubongan a gunglo a mangiregget ti panagbiruk ti "pragmatiko a solusion kadagiti kangrunaan a parikut iti enbironmento ken panagdur-as". Ti gunglo ket nangipablaak iti Nalabbasit a Listaan dagiti Naipangta a Sebbangan, a mangusig dagiti kasasaad dagiti sebbanagan.

Ti IUCN ket suportaranna dagiti sientipiko a panagsukisok, mangtaripato kadagiti sangalubongan a gandat ken mangiyeg ti panagkakadua dagiti gobierno, dagiti di gobierno a gunglo, dagiti ahensia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, dagiti kompania ken dagiti lokal a komunidad tapno mangparang-ay ken mangisayangkat ti annuroten.
Ti IUCN ket isu ti kadaanan ken kadakkelan nga enbironmental a network iti lubong—ti demokratiko a pannakaikameng ti kappon nga addaan kadagiti ad-adu ngem 1,000 gobierno ken di gobierno a gunggunglo, ken gangani a 11,000 kadagiti sientista a boluntario kadagiti ad-adu ngem 160 a pagilian.
Ti obra ti IUCN ket sinuportaran babaen ti ad-adu ngem 1,000 a propesional nga empleado kadagiti 60 nga opisina ken ginasut a kakadua iti publiko, saan a gobierno a gunglo ken dagiti pribado a sektor iti lawlaw ti lubong. Ti kuartel ti Kappon ket mabirukan idiay Gland, Suisa, idiay asideg ti Hinebra.

Ti naibagbaga a bision ti IUCN ket "ti nalinteg a lubong a mangipatpateg ken mangaywan ti katutubo". Ti gandatna ket ti "mangimpluensia, mangawis ken tumulong kadagiti kagimongan iti amin a lubong tapno mangaywan ti katutubo ken mangisigurado a ti ania man a panagusar kadagiti masna a rekurso ket maiparbeng ken ekolohiko a matalinaay".

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo iti Wikimedia Commons

* Opisial a website ti **IUCN Panagrepaso ti Nalabbasit a Listaan kadagiti Naipangta a Sebbangan idi 2008
* Dagiti pablaak ti IUCN Naiyarkibo 2010-09-13 iti Wayback Machine
# Kabassitan a pakadanagan a sebbangan

Ti **kabassitan a pakadanagan** a sebbangan ket ti maysa a sebbangan a naikategorian babaen ti Sangalubongan a Kappon para iti Konserbasion ti Katutubo (IUCN) aa kas napategan ngem saan a kulipikado para iti ania man a sabali a kategoria. Saanda maikualipikado a kas naipangta, asideg a naipangta, wenno (sakbay idi 2001) agkamkammatalek iti panagay-aywan.

Saan a makedngan dagiti sebbangan iti kategoria ti kabassitan a pakadanagan malaksid no pategan ti kasasaad ti populasionda. No dayta ket makasapul iti makaanay a pakaammo tapno makaaramid iti dagus, wenno di dagus, a panangipateg iti riesgona iti pannakaawan a naibatay iti pannakaiwarwarasna wenno kasasaad iti populasion.

Manipud idi 2001 ti kategoria ket adaan iti pangyababaan iti "LC" (Least-concern iti Ingles), kalpasan ti IUCN 2001 Categories & Criteria (bersion 3.1). Nupay kasta, agarup a 20% kadagiti kabassitan a pakadanagan a takson (3261 kadagiti 15636) iti database ti IUCN ket agus-usar iti kodigo ti "LR/lc", a mangibaga a saanda pat a napategan manen manipud idi 2000. Sakbay idi 2001 ti "kabassitan a pakadanagan" ket maysa idi a subkategoria ti kategoria ti "Ab-ababa a Riesgo" (Lower Risk iti Ingles) ken nakeddengan iti kodigo iti "LR/lc" wenno lc.

Bayat a ti "kabassitan a pakadanagan" ket saan a maikeddeng a kategoria ti *nailista iti nalabbasit* babaen ti IUCN, ti Nalabbasit a Listaan ti IUCN idi 2006 ket mangikeddeng pay laeng iti kategoria kadagiti 15636 a takson. Ti bilang dagiti sebbangan ti ayup a nailista iti daytoy a kategoria ket agdagup iti 14033 (a mangiraman dagiti nadumaduma a di naipalawag a sebbangan kas ti maysa a tukak manipud iti henero ti *Philautus*). Adda pay dagiti nailista a 101 a subsebbangan dagiti ayup ken 1500 a takson ti mula (1410 a sebbangan, 55 a subsebbangan, ken dagiti 35 a karuay). Adda pay dagiti dua a nailista a subpopulasion dagiti ayup: dagiti subpopulasion ti nasiitan nga aso-ikan ti Australasia ken Akin-abagatan nga Aprika. Awan ti pannakaidasig ti fungi wenno protista, ngem uppat laeng dagiti sebbangan kadagita a pagarian ti pinateganen babaen ti IUCN. Kualipikado dagiti tao para iti daytoy a kategoria, ken pormalda a napategan idi 2008 kas kasta babaen ti IUCN.

## Listaan dagiti kabassitan a pakadanagan a sebbangan

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Kabassitan a pakadanagan a sebbangan kas inlasin babaen ti Nalabbasit a Listaan ti IUCN kadagiti Naipangta a Sebbangan
# Somalia

| Pederal a Republika ti Somalia*Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya* (so) جمهورية الصومال الفدرالية (ar) *Jumhūrīyat aṣ-Ṣūmāl al-Fidirālīyah* |
| --- |
|
Wagayway

Eskudo

 |
| **Nailian a kanta:Qolobaa Calankeed* |
|  |
|  |
| Kapitolioken kadakkelan a siudad | Mogadishu ﻿ / ﻿ |
| Opisial a sasao | * Somali
* Arabiko
 |
| Grupgrupo ti etniko  | * Somali (85%)
* Bantu ken dadduma pay a saan a Somali (15%)
 |
| Relihion  | Islam |
| Nagan dagiti umili | * Somali
* Somaliano
* Taga-Somalia
 |
| Gobierno | Pederal a parlamentario a republika |
|  |
| • Presidente  | Mohamed Abdullahi Mohamed |
| • Kangrunaan a Ministro  | Mohamed Hussein Roble |
|  |
| Lehislatura | Pederal a Parlamento |
| Pannakaporma |
|  |
| • Siudad es-estado ti Somalia  | circa 200 BCE |
| • Sultanato ti Mogadishu  | Maika-10 a siglo |
| • Sultanato Adal  | Maika-13 a siglo |
| • Warsangali Sultanate  | Maika-13 a siglo |
| • Sultanato Ajuran  | Maika-13 a siglo |
| • Sultanato Majeerteen  | Maika-17 a siglo |
| • Sultanata ti Geledi  | Maika-17 a siglo |
| • Sultanato ti Hobyo  | Maika-1i a siglo |
| • Britaniko a Somalilandia  | 1884 |
| • Italiano a Somalilandia  | 1889 |
| • Estado ti Daraawiish  | Maika-20 a siglo |
| • Kappon, Wayawaya ken Orihinal a batay-linteg  | 1 Hulio 1960 |
| • Agdama a Batay-linteg  | 1 Agosto 2012 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 637,657 km2 (246,201 sq mi) (Maika-44) |
| Populasion |
| • Karkulo idi 2014 | 10,428,043 (Maika-86) |
| • Densidad | 16.12/km2 (41.8/sq mi) (Maika-199) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2010 |
| • Dagup | $5.896 bilion (Maika-163) |
| • Tunggal maysa a tao | $600 |
| Kuarta | Selino ti Somali |
| Sona ti oras | UTC+3 (EAT) |
| • Kalgaw (DST) | UTC+3 (saan a mapalpaliiw) |
| Pagmanehuan | kanawan |
| Kodigo ti panagtawag | +252 |
| Kodigo ti ISO 3166 | SO |
| TLD ti internet | .so |

Ti **Somalia** (Somali: *Soomaaliya*; Arabiko: الصومال‎ *aṣ-Ṣūmāl*), opisial a ti **Pederal a Republika ti Somalia** (Somali: *Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya*, Arabiko: جمهورية الصومال الفدرالية‎ **Jumhūrīyat aṣ-Ṣūmāl al-Fidirālīyah**), ket ti pagilian a mabirukan idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket bineddengan babaen ti Etiopia iti laud, ti Djibouti iti amianan a laud, ti Golpo ti Aden iti amianan, ti Taaw Indiano iti daya, ken ti Kenya iti abagatan a laud. Ti Somalia ket addaan iti kaatiddogan nga aplaya iti nangruna a daga ti kontinente, ken ti langa ti dagan ket nangruna a buklen dagiti banak, tantannap ken tangtangkik. No ti panggep ti klima, kanayon a napudot iti amin a paset ti tawen, ken masansan nga addaan kadagiti angin ti nepnep ken sagpaminsan a panagtudtudo.

.
## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

 Dagiti midia a mainaig iti Somalia iti Wikimedia Commons

 Pakaammo ti panagbiahe idiay Somalia manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)

* Wikimedia Atlas iti Somalia
* Pederal a Gobierno ti Somalia Naiyarkibo 2015-04-08 iti Wayback Machine
* Somalia a naikabil iti *The World Factbook* (iti Ingles)
* Somalia iti Curlie (iti Ingles)
* Bariweswes ti Somalia manipud iti BBC News
# Djibouti

| Republika ti Djibouti* *République de Djibouti*  (Pranses)
* جمهورية جيبوتي  (Arabiko)
* *Gabuutih Ummuuno*  (Afar)
* *Jamhuuriyadda Jabuuti*  (Somali)
 |
| --- |
|
Wagayway

Emblem

 |
| **Napili a pagsasao:**اتحاد، مساواة، سلام (Arabiko) Unité, Égalité, Paix (Pranses) Kaykaysa, Ekualidad, Kappia |
| **Nailian a kanta:Djibouti*  |
|  |
| Kapitolioken kadakkelan a siudad | Djibouti ﻿ / ﻿ |
| Opisial a sasao | * Pransesh
* Arabiko
 |
| Mabigbig a nilian a sasao | * Somali
* Afar
 |
| Relihion  | Islam |
| Nagan dagiti umili | Djiboutiano |
| Gobierno | Unitario a dominante a partido a presidensial a republika |
|  |
| • Presidente  | Ismaïl Omar Guelleh |
| • Kangrunaan a Minsitro  | Abdoulkader Kamil Mohamed |
|  |
| Lehislatura | Nailian nga Asemblia |
| Wayawaya |
|  |
| • manipud iti Pransia  | 27 HUnio 1977 |
|  |
| Kalawa |
| • Dagup | 23,200 km2 (9,000 sq mi) (Maika-146) |
| • Danum (%) | 0.09 (20 km² / 7.7 sq mi) |
| Populasion |
| • Karkulo idi 2016 | 942,333 |
| • Densidad | 37.2/km2 (96.3/sq mi) (Maika-168) |
| GDP (PPP) | Karkulo idi 2017 |
| • Dagup | 3.656 bilion |
| • Tunggal maysa a tao | $3,582 |
| GDP (nominal) | Karkulo idi 2017 |
| • Dagup | $2.098 bilion |
| • Tunggal maysa a tao | $2,055 |
| Gini (2009) | 40.0 kalalainganna |
| HDI (2015) |  0.473 ababa · Maika-172 |
| Kuarta | Pranko ti Djibouti (DJF) |
| Sona ti oras | UTC+3 (EAT) |
| Pagmanehuan | kanawan |
| Kodigo ti panagtawag | +253 |
| Kodigo ti ISO 3166 | DJ |
| TLD ti internet | .dj |

Ti **Djibouti** (Arabiko: جيبوتي‎ **Jībūtī**, Pranses: *Djibouti*, Somali: *Jabuuti*, Afar: *Gabuuti*), opisial a ti **Republika ti Djibouti**, ket ti maysa a pagilian a mabirukan idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket beddengan babaen ti Eritrea iti amianan, ti Etiopia iti laud ken abagatan, ken ti Somalia iti abagatan a daya. Ti nabati apagbeddenganna ket pormaen babaen ti Baybay Nalabbasit ken ti Golpo ti Aden iti daya. Sakupen ti Djibouti iti dagup a kalawa laeng iti 23,200 km2 (8,958 sq mi).

## Dagiti nagibasaran