# Ijiji n'ehihie

Ekpuchi nke ọnwa bụ ihe na-eme na mbara igwe nke na-eme mgbe ọnwa na-abanye na ndò ụwa, na-eme ka ọnwa gbaa ọchịchịrị.[1]  Ndozigharị dị otú ahụ na-eme n'oge eklips, ihe dị ka ọnwa isii ọ bụla, n'oge ọnwa zuru ezu, mgbe ụgbọ elu nke ọnwa na-adị nso na ụgbọ elu nke ụwa.

Nke a nwere ike ime mgbe ụfọdụ, ikike, na ọnwa bụ kpọmkwem ma ọ bụ nnọọ njikọ chiri anya (na syzygy ) na mmetụta n'etiti ndị ọzọ, nke nwere ike ime ikike n nke ụnwayọ zuru ezu mgbe ịnwa.  nso ma ọ bụ ọnụ ọgụgụ .  Ụdị na ogologo nke chi jiri n'anyị na-adabere na nso ụnwụ n'ọnụ ọnụ</link>

Ọnwa Mgbe Mgbe" omimi eklips"), [1] [2] ọ na-ewe na a na-acha ọsọ agba agba nke ụwa na-akpata mgbe ọ na-agba kpam kpam nwa  kpọmkwem iru n'elu ụnwaanyị, dị ka nanị Ikuku nke ụwa agbajiela ìhè nke ozira n'elu ụnwa.  Ìhè a na-egosi na-acha ihuenyo n'ihi mgbasa nke Rayleigh nke ìhè ìhè, otu ihe na-egosipụta na ike na-eji agba oroma ụfọdụ ụbọchị.

 Eserese nke nke nke ụwa tụbara.  N'ime umbra, mpaghara etiti, mbara ala na-echebe kpamkpam ìhè .  N'ụzọ dị iche, n'ime penumbra, dị n'ahụ, ìhè na-akpa obere ụfọdụ.  ( Anwụ, ụnwanyị, na ụwa nha ma ọ bụ anya dị n'etiti anụ ahụ elele.)
N'ehihie penumbral ụnwanyị na-iche mgbe ma ọ bụ ụnwayọ niile n'ime penumbra ụwa.  [5] Ọ dịghị nke ụnwa dị na Umbra mmetụta n'oge mmemme a.  The penumbra na-eme ka mweda dị nro dị n'elu ụnwanyi, bụ nke a na-ahụ anya na anya gba ọtɔ mgbe ihe dị ka 70 nke dayameta ụnwanwa n'ime penumbra ụwa.  [1] Ụdị iche nke penumbral eklips bụ akụkụ penumbral ụmụ akwụkwọ na-amụ eklips, n'oge ule dum na-adị ikike n'ime ụwa penumbra.  Ngụkọta eklips penumbral dị ụkọ, ma mgbe ihe ndị a mere, ụnwa ụrọ kacha nso na umbra nwere ike ịpụtapụta Ụmọnhịn ndị ọzọ.

Mgbe ọnwa batara n'ime akụkụ ụfọdụ n'ime umbra ụwa, a na-ama ya dị ka chi jiri n'akụkụ akụkụ nke ọnwa, [5] ebe *ngwungwu ọnwa* na-eme mgbe ọnwa dum na-abanye n'ime ụwa. N'oge mmemme a, otu akụkụ nke ọnwa dị na umbra ụwa, ebe akụkụ nke ọzọ dị na penumbra ụwa. Ogologo orbital nke ọnwa dị ihe dịka 1.03 km/s (2,300 mph), ma ọ bụ ntakịrị karịa dayameta ya kwa elekere, ya mere mkpokọta nwere ike ịdịru ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nkeji 107. Ka o sina dị, ngụkọta oge n'etiti kọntaktị mbụ na ikpeazụ nke ọnwa na onyinyo ụwa dị ogologo ogologo ma nwee ike ịdịru nkeji 236.

Ọ bụrụ na ọnwa gafere kpam kpam n'ime umbra ụwa, ngwungwu ọnwa na-eme n'ehihie. [5] Naanị tupu ntinye ya, nchapụta nke akụkụ nke ọnwa - akụkụ gbagọrọ agbagọ nke ọnwa ka ìhè anyanwụ na-akụkwa - ga-eme ka ọnwa ndị ọzọ yie ka ọ dara ada. Oge ọnwa batara n'ehihie zuru oke, elu ya niile ga na-enwu n'otu n'otu. Mgbe e mesịrị, ka ìhè anyanwụ na-akụ akụkụ akụkụ nke ọzọ nke ọnwa, diski n'ozuzu ya ga-aghọkwa ihe mkpuchi ọzọ. Nke a bụ n'ihi na, dịka a na-ele ya anya site n'ụwa, nchapụta nke akụkụ nke ọnwa na-adịkarị karịa nke ndị ọzọ n'elu n'ihi ntụgharị uche sitere na ọtụtụ ihe na-adịghị mma n'elu dị n'ime akụkụ ahụ: ìhè anyanwụ na-egbukepụ ihe ndị a na-adịghị mma na-egosipụtakarị azụ n'ọtụtụ buru ibu. karịa na pụtara ọzọ Central akụkụ, nke mere n'ọnụ nke zuru ọnwa n'ozuzu na-apụta ìhè karịa ndị ọzọ nke ọnwa elu. Nke a yiri mmetụta nke ákwà velvet n'elu convex gbagọrọ agbagọ, nke, na onye na-ekiri ya, ga-adị ka ọchịchịrị n'etiti etiti ahụ. Ọ ga-abụ eziokwu maka ahụ mbara ụwa ọ bụla na-enweghị obere ikuku ma ọ bụ enweghị ikuku yana elu nke gbawara agbawa (dịka ọmụmaatụ, Mercury) mgbe a na-ele ya anya n'ihu anyanwụ.