# Rumpun bahasa Iran

| Iran
Iranik  |
| --- |
| Wilayah | Asia Barat Daya, Kaukasus, Eropa Timur, Asia Tengah, dan bagian barat Asia Selatan |
| Etnis | Bangsa Iran |
| Penutur |  |
|

| **Rumpun bahasa** |
| --- |
| * Indo-European
	+ Indo-Iran
		- **Iran Barat
			* Avesta (Tengah)
			* Timur

Tampilkan klasifikasi manual* bahasa manusia
	+ Indo-Eropa
		- Indo-Iran
			* **Iran**
				+ - Barat
					- Avesta (Tengah)
					- Timur

Tampilkan klasifikasi otomatis |

| **Bentuk awal** |
| --- |
| * Proto-Iran (Bahasa induk)
	+ **Iran**
 |

 |
| Kode bahasa |
| ISO 639-2 | `[[ISO639-3:|]]` |
| ISO 639-3 | – |
| ISO 639-5 | `ira` |
| LINGUIST List  | `iran` |
| IETF | `ira` |
|  |
| Lokasi penuturan |
| Daerah dan negara dimana bahasa-bahasa Iran dituturkan |
| Peta bahasa lain |
|  **Portal Bahasa** |
|
|  |

**Rumpun bahasa Iran** atau **Iranik** adalah cabang dari rumpun bahasa Indo-Iran yang merupakan anggota dari rumpun bahasa Indo-Eropa. Para penutur bahasa-bahasa Iran sering disebut Bangsa Iran. Bahasa ini dibagi menjadi tiga tahap sejarah yaitu, bahasa Iran Kuno (sampai 400 SM), bahasa Iran pertengahan (400 SM - 900 M), dan Iran Baru (sejak 900 M). Bahasa Iran Kuno meliputi bahasa Persia Kuno dan Bahasa Avesta. Bahasa Iran pertegahan meliputi bahasa Persia Pertengahan, Parthia, dan Baktria.

Pada tahun 2008, diperkirakan ada 150-200 juta orang penutur ibu bahasa Iran. Ethnologue memperkirakan ada 86 bahasa yang termasuk ke dalam kelompok ini, bahasa Iran dengan jumlah penutur terbanyak adalah Bahasa Persia, Pashtun, Kurdi, dan Balochi.

Silsilah rumpun bahasa Iran
## Nama

Nama *Iran* diterapkan pada bahasa apapun yang diturunkan dari Proto-Iran.

Beberapa cendekiawan, seperti John Perry, lebih memilih nama *Iranik* sebagai nama antropologis untuk keluarga linguistik dan kelompok etnis dari kategori ini (banyak ditemukan di negara Iran modern), sedangkan *Iran* tentang hal-hal yang berkaitan dengan negara itu. Dia menggunakan analogi yang sama seperti dalam membedakan Jerman dari Jermanik, dan membedakan Turki dari Turkik.

Penggunaan istilah untuk rumpun bahasa Iran ini diperkenalkan pada tahun 1836 oleh Christian Lassen. Robert Needham Cust menggunakan istilah *Irano-Arya* pada tahun 1878, dan orientalis seperti George Abraham Grierson dan Max Müller membandingkan *Irano-Arya* (Iranik) dan *Indo-Arya* (Indik). Beberapa cendekiawan dan para ahli bahasa, terutama dari Jerman, telah menghidupkan kembali kesepakatan penamaan itu.

## Penggolongan

Rumpun bahasa Iran dibagi menjadi beberapa cabang berikut:

* Iran Barat, dibagi lagi menjadi:
	+ Barat Daya, di mana Persia (termasuk Persia Dari dan Tajik, serta Luri) adalah bagian dengan penutur yang dominan;
	+ Barat Laut, di mana Kurdi adalah bagian dengan penutur yang dominan.
* Iran Timur, dibagi lagi menjadi:
	+ Tenggara, di mana Pashtun adalah bagian dengan penutur yang dominan;
	+ Timur Laut, cabang terkecil, di mana Ossetia adalah bagian dengan penutur yang dominan.

## Rumpun bahasa Iran Kuno

Beragamnya bahasa dan etnis Iran Pertengahan menunjukkan bahwa keberagaman bahasa telah ada di antara penutur-penutur bahasa Iran terdahulu. Dari banyaknya bahasa dan dialek tersebut, hanya tiga bukti langsung secara tertulis yang dapat ditemukan yaitu:

* Bahasa Avesta, bahasa kitab Avesta dan bahasa liturgis Zoroastrianisme.
* Bahasa Media, bahasa yang dituturkan oleh bangsa Mede.
* Bahasa Persia Kuno, bahasa asli orang Iran barat daya yaitu orang Persia.

## Rumpun bahasa Iran Pertengahan

Yang disebut sebagai "bahasa Iran Pertengahan" di sejarah kebahasaan Iran dinilai bermula pada abad ke-4 SM hingga abad ke-9 M. Secara linguistik, bahasa-bahsa Iran Pertengahan dikelompokkan menjadi dua yaitu Barat dan Timur.

Rumpun Barat diisi oleh bahasa seperit bahasa Parthia dan bahasa Persia Pertengahan, sementara bahasa Baktria, Sogdiana, Khwarezmia, Saka, dan bahasa Ossetia Lama (Skithia-Sarmatia) berada di rumpun Timur. Kedua bahasa di rumpun Barat memiliki keterkaitan linguistik yang dekat. Di sisi lain, rumpun Timur adalah kelompok geografis yang memiliki kesamaan dengan bahasa Avesta. Bahasa-bahasa Timur banyak ditulis dengan aksara turunan abjad Aram yang dikembangkan dari aksara Aram Kekaisaran Akhemeniyah. Bahasa Baktria merupakan pengecualian, dengan bahasa ditulis menggunakan alfabet Yunani.

Bahasa Persia Pertengahan (Pahlavi) merupakan bahasa resmi dari Kekaisaran Sassaniyah di Iran. Bahasa Persia Pertengahan digunakan dari abad ke-3 Masehi hingga awal abad ke-10. Bahasa Persia Pertengahan, Parthia, dan Sogdiana juga digunakan sebagai bahasa tulis Maniisme.

## Perbandingan

| Kosakata | Zaza | Soran | Kurmanji | Pashtun | Tati | Talisi | Baluchi | Gilaki | Mazandaran | Persia Tat | Luri | Persia Iran | Persia Pertengahan | Partia | Persia Kuno | Avesta | Ossetia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| indah | rınd, xasek | nayab, cuwan | rind, delal, bedew, xweşik | x̌kūlay, x̌āista | xojir | ghašang | dorr, soherâ, mah rang, sharr, juwān | xujir, xojir | xoşgel, xojir | güzəl, ziba, qəşəng | qəşaŋ, xoşgel | zibā/xuš-čehr(e)/xoşgel(ak)/ghashanq/najib | hučihr, hužihr | hužihr | naiba | vahu-, srîra | ræsughd |
| darah | goni | xwên | xwîn, xûn | wīna | xevn | xun | hon | Xun | xun | xun | xī(n) | xūn | xōn | gōxan |  | vohuni- | tug |
| roti | nan, non | nan | nan | ḍoḍəi, məṛəi | nun | nun | nān, nagan | nown | nun | nun | nu(n) | nān | nān | nān |  |  | dzul |
| bawa | ardene | /anîn, hawerdin, hênan | anîn | (rā)wṛəl | vârden, biyordon | varde | âurten, yārag, ārag | havardən, hardən, avardən | biyârden | avardən | o(v)erden, | āwurdan, biyār ("(kamu) bawa!") | āwurdan, āwāy-, āwar-, bar- | āwāy-, āwar-, bar- | bara- | bara, bar- | xæssyn |
| saudara (laki-laki) | bıra | brader, bira | bira | wror | bərâr | bira, boli | brāt, brās | berær, barâr | birâr | birar | berar | barādar | brād, brâdar | brād, brādar | brātar | brātar- | æfsymær |
| datang | ameyene | hatin, were | hatin, were, | rā tləl | biyâmiyan | ome | āhag, āyag, hatin | hamæn, amown | biyamona, enen, biyâmuen | amarən | umae(n) | āmadan | āmadan, awar | awar, čām | āy-, āgam | āgam- | cæwyn |
| menangis | bermayene | girîn, giryan | girîn | žəṛəl | bərma | berame, bame | greewag, grehten | burme | birme | girəstən | gerevesen, gereva | gerīstan/gerīye | griy-, bram- | barmâdan |  |  | kæwyn |
| gelap | tari | tarî/tarîk | tarî | skəṇ, skaṇ, tyara | ul, gur, târica, târek | toki | tār |  |  | tariki | tārīk | tārīk, tār | tārīg/k | tārīg, tārēn | tārīk | sâmahe, sâma | tar |
| putri | keyne, çêne/çêneke | kîj, kiç, kenîşk, düet (pehlewanî) | dot, keç | lūr | titiye, dətar | kinə, kila | dohtir, duttag | lâku, kowr, kijâ(

(perempuan) dətər (putri) | kîjâ(perempuan), deter (putri) | duxtər | doxter | doxtar | duxtar | duxt, duxtar |  | duxδar | čyzg (Iron), kizgæ (Digor) |
| hari | roce, roje, roze | řoj | roj | wrəd͡z (rwəd͡z) | revj, ruz | ruj | roç | ruj | ruz, ruj | ruz | ru | rūz | rōz |  | raucah- | raocah- | bon |
| melakukan | kerdene | kirdin | kirin | kawəl | kardan, kordan | karde | kanag, kurtin | gudən, kudən | hâkerden | saxtən | kerde | kardan | kardan | kartan | kạrta- | kәrәta- | kænyn |
| pintu | ber, keyber, çêber | derge/derke, derga | derî | wər | darvâca | bə | dar, gelo, darwāzag | bər | dar, loş | dər | dər, dar | dar | dar | dar, bar | duvara- | dvara- | dwar |
| mati | merdene | mirdin | mirin | mrəl | bamarden | marde | mireg, murten | murdən | bamerden | mürdən | morde | mordan | murdan |  | mạriya- | mar- | mælyn |
| keledai | her | ker, gwêdirêj | ker | xər | astar, xar | hə, hər | har, her, kar | xar | xar | xər | xər | xar | xar |  |  |  | xæræg |
| memakan | werdene | xwardin | xwarin | xwāṛə, xurāk / xwaṛəl | harden | harde | warag, warâk, wārten | xowrdən | xerâk / baxârden | xardən | harde | xordan / xurāk | parwarz / xwâr, xwardīg | parwarz / xwâr |  | hareθra / ad-, at- | xærinag |
| telur | hak, akk | hêk/hêlke, tum | hêk | hagəi | merqâna, karxâ | morqana, uyə | heyg, heyk, ā morg |  | merqâne, tîm, balî | xaykərg | xā'a | toxm, xāya ("testicle") | toxmag, xâyag | taoxmag, xâyag |  | taoxma- | ajk |
| bumi | erd | zemîn, zewî, ʿerz, erd | erd, zevî | d͡zməka (md͡zəka) | zemin | zamin | zemin, degār | zəmi, gel | zamîn, bene | xari | zemi | zamīn | zamīg | zamīg | zam- | zãm, zam, zem | zæxx |
| malam (awal) | şan | êware | êvar | māx̌ām (māš̥ām) | nomâzyar, nomâšon | shav | begáh |  | nemâşun | şangum | evāra | begáh | ēvārag | êbêrag |  |  | izær |
| mata | çım | çaw/çaş | çav | stərga | coš | čaş,gelgan | cham, chem | çum | çəş, bəj | çüm | tīya, çaş | čashm | čašm | čašm | čaša- | čašman- | cæst |
| ayah | pi, pêr | bawk, bab, babe | bav, bab | plār | piyar, piya, dada | piya, lala, po | pet, pes | piyer, per | pîyer, per | piyər | bua | pedar, bābā | pidar | pid | pitar | pitar | fyd |
| takut | ters | tirs | tirs | wēra (yara), bēra | târs | tars | turs, terseg | barmas | taşe-vaşe, tars | tərsi | ters | tars, harās | tars | tars | tạrsa- | tares- | tas |
| tunangan | waşti | desgîran,xwşavest | dergistî | čənghol [maskukin], čənghəla [feminin] | numzâ | nomja | nāmzād | nowmzəd | numze | nükürdə |  | nāmzād | - | - |  |  | usag |
| baik | weş, hewl | xwş | xweş | x̌a (š̥a), səm | xojir, xar | xoş | wash, hosh | xujir, xojir, xorum | xâr, xeş, xojir | xuş, xas, xub | xu | xoš, xūb, beh | dārmag |  |  | srîra | xorz, dzæbæx |
| jari | engışte/gışte, bêçıke | engust, pence,angus | tilî, pêçî | gwəta | anquš | anqiştə | changol, mordâneg, lenkutk |  | angus | əngüşt | kelek | angošt | angust |  |  | dišti- | ængwyldz |
| api | adır | agir/awir, ahir,ayer | agir | wōr (ōr) | taš | otaş | âch, atesh, âs | taş | taş | ataş | taş, gor | ātaš, āzar | âdur, âtaxsh | ādur | âç- | âtre-/aêsma- | art |
| ikan | mase | masî | masî | kəb | mâyi | moy | māhi, māhig | mæii | mâhî | mahi | māhi | māhi | māhig | māsyāg |  | masya | kæsag |
| pergi | şiayene | çûn, řoştin, řoyiştin | çûn | tləl | šiyen, bišiyan | şe | shoten | şown | şunen / burden | raftən | ro | ro/şo | şow/row | ay- | ai- | ay-, fra-vaz | cæwyn |
| dewa | Homa/Huma/Oma, Heq | Yezdan, Xwedê, Xuda, Xodê, Xwa(y) | Xwedê, Xweda, Xudê | Xwədāi | Xədâ | Xıdo | Xoda, Hwdâ | Xuda | Xedâ | Xuda | xodā | Xodā, Izad, Yazdān, Baq | Xudā/Yazdān |  | baga- | baya- | xwycaw |
| bagus | hewl, rınd, weş | baş, çak, xas | baş, rind | x̌ə (š̥ə) | xâr, xojir | çok | zabr, sharr, jowain | xujir, xojir, xorum | xâr, xeş, xojir | xub, xas | xu | xub, nīkū, beh | xūb, nêkog, beh |  | vahu- | vohu, vaŋhu- | xorz |
| rumput | vaş | giya/gya | giya, çêre | wāx̌ə (wāš̥ə) | vâš | alaf | rem, sabzag | vaş | vâş | güyo | sozi, çame | sabzeh, giyāh | giyâ | giya | viş | urvarâ | kærdæg |
| agung | gırd/gırs, pil | gewre,mezin | mezin, gir | lōy, stər | pilla | yol, yal, vaz, dıjd | mastar, mazan,tuh | pila, pile | gat, pilla | kələ | gap | bozorg | wuzurg, pīl, yal |  | vazraka- | uta-, avañt | styr |
| tangan | dest | dest, des | dest | lās | bâl | dast | dast | das, bâl | das, bāl | dəs | das | dast | dast | dast | dasta- | zasta- | k'ux / arm |
| kepala | ser | ser | ser | sər | kalla | sə, sər | sar, sarag, saghar | kalle, sər | kalle, sar | sər | sar | sar | sar |  | kalli | sairi | sær |
| jantung | zerri/zerre | dil/dił/dir(Erbil)/zil | dil | zṛə | dəl | dıl | dil, hatyr | dil | del, zel, zil | dül | del | del | dil | dil |  | aηhuš | zærdæ |
| kuda | estor/ostor/astor | asp/hesp/esp, hês(t)ir | hesp | ās [male], aspa [female] | asb, astar | asp | asp | asb, asp | asp, as | əs | asb | asb | asp, stōr | asp, stōr | aspa | aspa- | bæx |
| rumah | key/çê | mał, xanû, xanig, ghat | xanî | kor | kiya | ka | ges, dawâr, log | sere, xowne | sere, xene | xunə | huna | xāne | xânag |  |  | demâna-, nmâna- | xædzar |
| lapar | vêşan/veyşan | birsî | birçî, birsî (behdînî) | lwəga | vašnâ, vešir, gesnâ | vahşian | shudig, shud | vəşna, vişta | veşnâ | gisnə | gosna | gorosne, goşne | gursag, shuy | veşnâg |  |  |  |
| bahasa (juga lidah) | zıwan, zon, zuan, zuon, juan, jüan | ziman, zuwan | ziman | žəba | zobun, zəvân | zivon | zewān, zobān | zəvon, zəvân | zivun, zebun | zuhun | zevu | zabān | zuwān | izβān | hazâna- | hizvā- | ævzag |
| tertawa | huyayene | kenîn/pêkenîn, kenîn,xende,xene | kenîn | xandəl/xənda | xurəsen, xandastan | sıre | hendag, xandag | purxe, xənde | rîk, baxendesten | xəndə | xana | xande | xande, xand |  | karta | Syaoθnâvareza- | xudyn |
| kehidupan | cuye, weşiye | jiyan, jîn | jiyan | žwəndūn, žwənd | zindәgi | jimon | zendegih, zind | ziviş, zindegi | zindegî, jan | həyat | zeŋei | zendegi, jan | zīndagīh, zīwišnīh | žīwahr, žīw- |  | gaêm, gaya- | card |
| pria | mêrdek, camêrd/cüamêrd | mêrd, pîyaw, cuwamêr | mêr, camêr | səṛay, mēṛə | mardak, miarda | merd | merd | mərd | mard(î) | mərd | piyā | mard | mard | mard | martiya- | mašîm, mašya | adæjmag |
| bulan | aşme, menge (untuk penanggalan) | mang, heyv | meh, heyv | spūgməi (spōẓ̌məi) | mâng | mang, owşum | máh | alâtiti, mâ
, ,âma | ma, munek | ma | māh | mâh, mâng, mânk | māh | māh | mâh- | måŋha- | mæj |
| ibu | may, mar | dayik | dayik, dê | mōr | mâr, mâya, nana | moa, ma, ina | mât, mâs | mâr, mær | mâr | may | dā(ya), dāle(ka) | mâdar | mâdar | dayek | mâtar | mâtar- | mad |
| mulut | fek | dem | dev | xūla (xʷəla) | duxun, dâ:ân | gəv | dap | dəhən | dâhun, lâmîze | duhun | dam | dahân | dahân, rumb |  |  | åŋhânô, âh, åñh | dzyx |
| nama | name | naw, nêw | nav | nūm | num | nom | nâm | nowm | num | num | num | nâm | nâm |  | nâman | nãman | nom |
| malam | şew | şew | şev | špa | šö, šav | şav | šap, shaw | şow | şow | şöü | şo | shab | shab |  | xšap- | xšap- | æxsæv |
| membuka | akerdene | kirdinewe | vekirin | prānistəl | vâz-kardan | okarde | pāch, pabozag | va-gudən/kudən | vâ-hekârden | vakardən | vākerde(n) | bâz-kardan, va-kardan | abâz-kardan, višādag |  | būxtaka- | būxta- | gom kænyn |
| damai | haşti/aşti | aştî, aramî | aştî, aramî | rōɣa, t͡sōkāləi | dinj | aşiş | ârâm | aşt | âştî | salaməti, dinci | āş(t)i | âshti, ârâmeš, ârâmî, sâzish | âštih, râmīšn | râm, râmīšn | šiyâti- | râma- | fidyddzinad |
| babi | xoz/xonz, xınzır | beraz,goraz | beraz | soḍər, xənd͡zir (Arabic), xug | xu, xuyi, xug | xug | khug, huk | xi | xî | xug | xuk | xūk | xūk |  |  | hū | xwy |
| tempat | ca | cê(cêga), ga | cih, geh | d͡zāi | yâga | vira | ja, jaygah, hend | jiga, jige | jâ | cigə, cə | jā | jâh/gâh | gâh | gâh | gâθu- | gâtu-, gâtav- | ran |
| baca | wendene | xwendin/xwêndin | xwendin | lwastəl, kōtəl | baxânden | hande, xwande | wánag, wānten | xowndən | baxinden, baxundesten | xundən | vane(n) | xândan | xwândan |  |  |  | kæsyn |
| berkata | vatene | gutin, witin | gotin | wayəl | vâten, baguten | vote | gushag, guashten | gutən, guftən | baowten | guftirən, gaf saxtən | gute(n) | goftan, gap(-zadan) | guftan, gōw-, wâxtan | gōw- | gaub- | mrû- | dzuryn |
| saudari | waye | xweh, xweşk, xoşk, xuşk, xoyşk | xwîşk | xōr (xʷōr) | xâke, xâv, xâxor, xuâr | hova | gwhâr | xâxur, xâxer | xâxer | xuvar | xuar | xâhar/xwâhar | xwahar |  |  | x ̌aŋhar- "sister" | xo |
| small | qıc/qıyt, wırd/werdi | giçke, qicik, hûr, biçûk | biçûk, hûr | kūčnay, waṛ(ū)kay | qijel, ruk | hırd | gwand, hurd | kuçe, kuçi, kuji | peçik, biçuk, xurd | küçük, küşkin, kişgələ, kəm | koçek | kuchak, kam, xurd, rîz | kam, rangas | kam | kamna- | kamna- | chysyl |
| putra | lac, laj | law/kuř | kur, law | d͡zoy (zoy) | pur, zâ | zoə, zurə | possag, baç | vaçe, rika, rike, pisər | piser/rîkâ | kuk | kor | pesar, pur | pur, pusar | puhr | puça | pūθra- | fyrt |
| jiwa | roh, gan | can, giyan, rewan, revan | reh, can | sā | rəvân | con | rawân | jown | ro, jân | can |  | ravân, jân | rūwân, jyân | rūwân, jyân |  | urvan- | ud |
| musim semi | wesar/usar | behar, wehar | bihar, behar | spərlay | vâ:âr | əvəsor, bahar | bārgāh | vəhâr, bâhâr | vehâr | vasal | behār, vehār | bahâr | wahâr |  | vâhara- | θūravâhara- |  |
| tinggi | berz | bilind/berz | bilind/berz | lwəṛ, ǰəg | pilla | barz, bılınd | borz, bwrz | bulənd, bələnd | bilen(d) | bülünd | beleŋ | boland / bârz | buland, borz | bârež |  | barez- | bærzond |
| sepuluh | des | deh/de | deh | ləs | da | da | dah | da | da | də | da | dah | dah |  | datha | dasa | dæs |
| tiga | hirê/hiri | sê | sê | drē | so, se | se, he | sey | su, se | se | sə | se | se | sê | hrē | çi- | θri- | ærtæ |
| desa | dewe | gund, dêhat, dê, awayî | gund | kəlay | döh, da | di | dehāt, helk, kallag, dê |  | dih, male, kola | di | de | deh, wis | wiž | dahyu- | vîs-, dahyu- | vîs | qæw |
| ingin | waştene | xwastin, wîstin | xwestin | ɣ(ʷ)ux̌təl | begovastan, jovastan | piye | loath, loteten | xæsən, xæstən | bexâsten | xastən, vayistən | hāse | xâstan | xwâstan |  |  |  | fændyn |
| air | awe/awk, owe, ou | aw | av | obə/ūbə | âv, ö | ov, wat(dialek Orandia) | âp | ow, âv | ow | ou | ow | âb | âb/aw | aw | âpi | avô- | don |
| kapan | key | key, kengî(Hewlêrî) | kengê, kîngê | kəla | key | keyna | kadi, ked | ken | ke | key, çüvəxti | ke | key | kay | ka |  | čim- | kæd |
| angin | va | ba, wa (pehlewanî) | ba | siləi | vâ | vo | gwáth |  | vâ | var | bād | bâd | wâd | wa |  | vâta- | dymgæ / wad |
| serigala | verg | gurg, | gur | lewə, šarmux̌ (šarmuš̥) | varg | varg | gurk | vərg | verg | gürg | gorg | gorg | gurg |  | varka- | vehrka | birægh |
| wanita | cıni/ceni | jin, afret, zindage,gyian | jin | x̌əd͡za (š̥əd͡za) | zeyniye, zenak | jen, jiyan | jan, jinik | zan | zan | zən | zena | zan | zan | žan |  | gǝnā, γnā, ǰaini-, | sylgojmag / us |
| tahun | serre | sal/sał | sal | kāl | sâl | sor, sal | sâl | sâl | sâl | sal | sāl | sâl | sâl |  | θard | ýâre, sarәd | az |
| ya / tidak | ya, heya, ê / nê, ney, ni | bełê, a, erê / na, nexêr | erê, belê, a / na | Hao, ao, wō / na, ya | ahan / na | ha / ne, na | ere, hān / na | âhâ,æhæ/na | are / nâ | həri, hə / nə | a, ā / na | baleh, ârē, hā / na, née | ōhāy / ne | hâ / ney | yâ / nay, mâ | yâ / noit, mâ | o / næ |
| kemarin | vızêr | dwênê, duêka | duho | parūn | azira, zira, diru | zir, zinə | zí | diru | dîruz | deydi | diru | diruz | dêrûž |  | diya(ka) | zyō | znon |
| Kosakata | Zaza | Soran | Kurmanji | Pashtun | Tati | Talisi | Baluchi | Gilaki | Mazandaran | Persia Tat | Luri | Persia Iran | Persia Pertengahan | Partia | Persia Kuno | Avesta | Ossetia |

## Referensi