# Numeration roman

Horologio con numeros roman
**Numeration roman** es le system usate per le romanos antique pro scriber numeros. Numeration roman non es usate multo frequentemente hodie in le occidente. Illo es usate pro scriber le nomines de monarchas, o papas. Per exemplo: Regina Elisabeth II. Illo pote esser usate pro scriber le anno in le qual un libro o film esseva facite.

## Le base

* **I** = 1
* **V** = 5
* **X** = 10
* **L** = 50
* **C** = 100
* **D** = 500
* **M** = 1000

Si un symbolo de plus basse valor es ante un symbolo de plus alte valor, illo es subtrahite. Alteremente illo es addite.

Dunque 'IV' es '4' e 'VI' es '6'.

Pro le numeros super X, solmente le symbolo exactemente antea illo pote esser subtrahite:
dunque 99 es: *XCIX* (e non *IC*).

## Scriber numeros

Numeros es scribite como numeration roman in iste maniera:

* **I** = 1
* **II** = 2
* **III** = 3
* **IV** = 4
* **V** = 5
* **VI** = 6
* **VII** = 7
* **VIII** = 8
* **IX** = 9
* **X** = 10
* **XI** = 11
* **XV** = 15
* **XVI** = 16
* **XIX** = 19
* **XX** = 20
* **XXX** = 30
* **XL** = 40
* **L** = 50
* **LX** = 60
* **LXI** = 61
* **XC** = 90
* **C** = 100
* **CD** = 400
* **D** = 500
* **CM** = 900
* **CMXC** = 990
* **CMXCIX** = 999
* **M** = 1000
* **MCMXCIX** = 1999
* **MM** = 2000
* **MMVII** = 2007
* **MMVIII** = 2008
* **MMIX** = 2009
* **MMX** = 2010

## Notation

Le systema que es usate hodie es: Quandocunque le symbolo identic es scribite quatro vices, illo es reimplaciate per subtraher lo ab le sequente plus alte numero (5,50,50,500). In iste maniera, *IV* es scribite in loco de *IIII* (4), *XL* in loco de *XXXX* (40), etc.

Usualmente solmente un numero es subtrahite, non duo. Dunque 8 es sempre *VIII* e nunquam *IIX*

Super toto sur horologios, *IIII* pote alcun vices ancora esser trovate. Isto es facite in parte proque le *IIII* pro le position de 4 horas estheticamente balancia le *VIII* pro le position de 8 horas.

Forma correcte pro subtraher solmente un valor con le sequente plus basse potentia de 10. Dunque, 900 es scribite *CM*, ma 990 non esserea *XM* - correctemente, illo es *CM* pro le portion de 900 e *XC* pro le portion de 90, o *CMXC*. Similemente, 999 non esserea *IM* ma satis *CMXCIX* - *CM* pro le portion de 900, *XC* pro le portion de 90, e *IX* pro le portion de 9. Solmente valores con 1s es unquam usate pro subtraher; 45 es correctemente *XLV*, non *VL*.

Notationes in numeration roman pro numeros plus alte que 3001 es rarmente vidite. Un systema utilisa *V* e *X* con barras supra illos pro significar 5000 e 10000, respectivemente.

## Pro que illos es usate

Wikimedia Commons ha files multimedial de: *Numeration roman*

* In le statos baltic e Russia, le dies del septimana, es frequentemente scribite como numeros roman, *I* essente Monday.
* Durante scriber datas per mano, le mense es alcun vices scribite in numeration roman, super toto pro datas scribite in sequentia de die-mense-anno. Exemplo: *26.XI.2007* = 26 de novembre, 2007.
* Quando films o libros es publicate, le anno de publication o anno de copyright pote esser facite in numeration roman.
* Quando gente scribe super monarchas o papas, patriarchas, o altere personas eminente, illos es alcun vices contate con numeros roman, per exemplo Regina Elisabeth II (de Anglaterra), Papa Johannes Paulo II, Papa Benedicto XVI, Patriarcha Alexius II (Russe-Ecclesia Orthodoxe Russe)
* In Francia, le trimestres es alcun vices contate con numeration roman.
* In Polonia, numeration roman es usate pro denotar le mense in datas e como un methodo curte de scriber ordinales (i.e. VI pro esser 6te)

Iste articulo contine material traducite ab Wikipedia in anglese simple. Le texto original se trova in le version 2589695 de simple:Roman numerals, e es usate secundo le mandatos del licentia respective.