# Organisation del Nationes Unite

|  Organisation del Nationes Unite |
| --- |
| instantia de: intergovernmental organization[\*], organisation international[\*], nonprofit organization[\*] |
|  |
| parte de: United Nations System[\*] |
|  |
| bandiera
 |
|  |
|  |
|  |
| data de creation: 24 octobre 1945 |
| sito web official:  |
|  |
|  |
| Commons: United Nations |

Le **Organisation del Nationes Unite** (**ONU**), o simplemente le **Nationes Unite**, es un organisation intergovernamental mundial, create per le Littera de San Francisco in 1945, con le finalitate de mantener le pace, promover le cooperation economic, cultural, social e humanitari, garantir le securitate del statos basante in le principios de equalitate e autodetermination e veliar pro le respecto del derectos human. Actualmente forma parte del organismo un total de 193 statos del mundo.

## Scopos

Iste es alicun del scopos del ONU:

* Disarmamento: Le scopo original del Nationes Unite esseva crear un sistema de regulation e/o limitation del fabrication de armamento, specialmente del armas atomic e "altere armas de destruction massive".
* Mantenimento del pace: Illos promove le pace per mitjà de un armea inviate al regiones que ha habite un conflicto armate recente pro facilitar le accordos de pace e pro dissuader le combattentes de levar se novemente. Le fortias deriva del differente statos membros; in altere parolas, le ONU non ha un corpore militar independente. Tote le operationes del fortias de pace debe esser approbate per le Consilio de Securitate.
* Assistentia humanitari: Juncto con altere organisationes como le Cruce Rubie, le ONU provide nutrimentos, aqua e altere servicios humanitari al pobulation que suffre de fame, que ha essite desplaciate a causa del guerra, o que ha essite affectate pro alcun disastro natural.
* Derectos human: Promover le respecto al derectos human ha essite un del rationes fundamental del creation del Nationes Unite post le genocidio e le atrocitates del Secunde Guerra Mundial, pro prevenir tragedias simile in le futuro; le scopo principal ha essite crear un quadro legal pro considerar e actuar in contra del violationes del derectos human.

## Historia

Le termino "Nationes Unite" ha essite create per Franklin D. Roosevelt durante le Secunde Guerra Mundial pro referir se al Alliatos. On lo ha usate per le prime vice in 1942, in le Declaration del Nationes Unite, le qual establiva que le alliatos deberea observar le principios del Littera del Atlantico, e illes jurava cercar le pace in conjunction con le poteres de le Axe. Le nomine ha essite transferite al ONU per le fortias victoriose del guerra e como condition del Littera del Atlantico e de altere accordos de guerra.

In 25 de april 1945 ha comenciate le Conferentia International in San Francisco, con le intention de crear le organisation international del Nationes Unite. Dos menses postea, le 50 nationes que ha essite representate in le Conferentia ha signate le Littera del Nationes Unite, in 26 de junio, e Polonia lo ha facite un pauc postea. Finalmente, in 24 de octubre 1945 le ONU ha rascite con le ratification del Littera del Nationes Unite per le cinque membros permanentes del Consilios de Securitate: Republica de China (Taiwan), Francia, Union Sovietic, Regno Unite e le Statos Unite, e per le majoritate del altere 46 membros.

Palatio del Nationes, sede del ONU, in Geneva
Le sede del Nationes Unite] era construite in New York inter 1949-1950 in le bordo del East River, super le terreno comprate con le donation de 8,5 miliones de dollares de John D. Rockefeller, Jr, e designate per un equipo de architectos inter le quales esseva Le Corbusier e Oscar Niemeyer. Le sede ha aperite su portas officialmente in 9 de januario 1951. Benque le bureaus principal esseva in Nove York, il ha agentias importante in Geneva, Le Haya, Vienna e altere citates del mundo.

In 2001 illo ha recipite le Premio Nobel pro Pace, que illo ha compartite con su Secretari General Kofi Annan, "pro su travalio pro un mundo melior organisate e pacific". Posteriormente, in 2003, le organisation ha obtenite le Premio Sakharov pro le Libertate de Conscientia, concedite per le Parlamento Europee.

## Structura

Le affiliation al ONU es aperte a tote le "statos que ama le pace" e que accepta le obligationes del Littera del Nationes Unite e, secun le judicio del organisation, ha le capacitate pro observar les. Le Assemblea General determina le admission super le base del recommendationes del Consilio de Securitate.

Illo dispone de cinque organos principal:

* Le Assemblea General, que se reune un vice per anno; cata stato il ha un representante.
* Le Consilio de Securitate, formate per quince membros: 10 es elegite cata 2 annos e 5 es permanente; illo se carga de veliar pro le mantenimento del pace e le securitate mundial.
* Le Consilio Economic e Social, formate per 54 membros elegite pro 3 annos; illo se carga del cooperation economic, social e cultural.
* Le Corte International de Justitia (CIJ).
* Le Secretariato del ONU, installate in New York.

## Linguas official

Le ONU utilisa 6 linguas official: anglese, arabe, chinese, espaniol, francese e russo.

## Financiamento

|  |
| --- |
| **Principal contribuentes** Budget ordinari de 2006 |
| Statos Unite | 22,00 % |
| Japon | 19,47 % |
| Germania | 8,66 % |
| Regno Unite | 6,13 % |
| Francia | 6,03 % |
| Italia | 4,89 % |
| Canada | 2,81 % |
| Espania | 2,52 % |
| China | 2,05 % |
| Mexico | 1,88 % |
| Corea del Sud | 1,79 % |
| Paises Basse | 1,69 % |
| Australia | 1,59 % |
| Brasil | 1,52 % |
| Switza | 1,19 % |

Le financiamento del ONU deriva del contributiones fixe e voluntari del statos membros. Le Assemblea ha establite que le ONU non debe dependre excessivemente de un membre pro financiar su operationes, e dunque illo ha imponite un limitation (22% del budget) al contributiones del statos membros.

Le programmas special del ONU non es includite in le budget regular (como es UNICEF, UNDP, UNHCR e WFP), e illos recipe le financiamento solmente del contributionse voluntari del membros; le principal financiator es le Statos Unite.

In medio del decennio de 1980, le ONU ha habite un grave crise financiari, pois que multe statos membros (mesmo le Statos Unite e le Union Sovietic) se ha negate a pagar parte de lor aportationes pro problemas fiscal statal e pro le discontento provocate per certe aspectos del sistema de functionamento del ONU.

## Secretarios General

| # | Secretario General | Mandato | Pais de origine | Observationes | Referentias |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Gladwyn Jebb** | 24 de octobre 1945 - 21 de februario 1946 | Regno Unite | Secretario general fundator. |  |
| 1 | **Trygve Halvdan Lie** | 2 de februario 1946 - 10 de novembre 1952 | Norvega | Resignate. |  |
| 2 | **Dag Hammarskjöld** | 10 de april 1953 - 18 de septembre 1961 | Svedia | Morte in un accidente de aviation in Rhodesia (hodie Zambia). |  |
| 3 | **U Thant** | 30 de novembre 1961 - 31 de decembre 1971 | Birmania (hodie Myanmar) | Retirate post le secunde mandato pro rationes personal. |  |
| 4 | **Kurt Waldheim** | 1 de januario 1972 - 31 de decembre 1981 | Austria | China le ha vetate pro un tertie mandato. |  |
| 5 | **Javier Pérez de Cuéllar** | 1 de januario 1982 - 31 de decembre 1991 | Peru | Ille ha refusate un tertie mandato. |  |
| 6 | **Boutros Boutros-Ghali** | 1 de januario 1992 - 31 de decembre 1996 | Egypto | Statos Unite le ha vetate pro un secunde mandato. |  |
| 7 | **Kofi Annan** | 1 de januario 1997 - 31 de decembre 2006 | Ghana |  |  |
| 8 | **Ban Ki-moon** | 1 de januario 2007 - 31 de decembre 2016? | Corea del Sud |  |  |
| 9 | **António Guterres** | 1 de januario 2017 - ? | Portugal |  |  |

### Union Europee

In 1974 le Comunitate Europee ha attingite le *statuto* de observator ante le ONU. Le Commission del Comunitate ha un delegation permanente ante le ONU in New York e Geneva.

## Referentias