Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Terrorismo

| Terrorismo |
| --- |
| instantia de: extremism[\*] |
| subclasse de: political crime[\*], risk source[\*], political activism[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Terrorism |

**Terrorismo** (del latino *terreo*, "io espaventa") es le usage systematic de terror, specialmente como un methodo de coercition. In lege international, il non ha nulle singule definition que es acceptate per le majoritate de nationes.

## Definition

Un definition commun de terrorismo se refere al actiones violente que es intendite pro causar timor, lo qual es perpetrate pro rationes politic, religiose o ideologic e que ignora le periculo o impericula specificamente al non combattentes. Alcun definitiones exclude actiones facite per un nation (terrorismo governmental), e altere include actiones illegal bellic. Il ha etiam un defintion relate al crimine syndicate, que es le coercition violente pro profitos.

Specialmente in le annos recente, le definition del terrorismo es un definition politic, e emotiones forte ha complicate le creation de un definition precise. Le termino terrorismo es controversial: governamentos, corporationes, e politicos ha usate le parola *terrorismo* pro dislegitimar le actiones de lor opponentes e dar appoio a lor proprie causas. Pro tal rationes, alcun medias, como le BBC, ha restringite le usage de iste parola.

## Galeria

* Le attacco del 11 de septembre 2001, un acto de terror iconic in annos recente

## Referentias
# Ku Klux Klan

|  Ku Klux Klan |
| --- |
| instantia de: organisation politic[\*], hate group[\*], terrorist organization[\*], armed organization[\*], criminal organization[\*], patriotic society[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
| , succedite per: Knights of the Ku Klux Klan[\*] |
|  |
|  |
| data de creation: 1865 |
|  |
|  |
| Commons: Ku Klux Klan |

Le **Ku Klux Klan** es un gruppo racialista in Statos Unite.
# Musulman

| Musulman |
| --- |
| instantia de: religious group[\*] |
| subclasse de: religious adherent[\*], theist[\*] |
| parte de: Ḥizb Allāh[\*] |
|  |
|  |
| precedite per: conversion to Islam[\*], شهادان[\*], repentance in Islam[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Muslims |

Pelegrinos moslem de multe paises face le hajj a Mecca (photo de 2008)
**Musulman**, **moslem** (mós-), **islamita** o **muslim** es un person cuje credo religiose es le Islam. Le parola **Muslim** significa *un que se submitte* e implica le complete submission al voluntate de Deo. Le musulmanes crede que le natura mesme es islamic, date que illo seque le leges naturales dates per Deo. Assi, un musulman se effortia ad rendir al ordenes de Deo in cata passo del camino. Il non habe distinction facite intre le vita quotidian e le religion o le politica.

Le credentias basicas del musulmanes es: creder in Deo, lor angeles, lor libros revelate, Lor messageros e le Dia del Judicatura, e affirmation del destino e del Decreto Divin, pro lo bono e lo malo.

Le cinque pilares del islam super le quales se fundamenta le vita de un musulman es:

* Le Testimonio de que non habe quien mere culto salva Dios e que Muhammad es su messagero.
* Establimento del cinque orationes quotidian (Salaah).
* Le pago del zakat, que es generalmente le 2,5% del frugalitates annual pro un homine rich qui labora in le commercio o le industria e le 10% o el 20% del production pro le agricultores. Iste dinero o productos es distribuite inter le povres.
* Abstention de eder, biber e tener relationes sexuales al nocte in le menses de Ramadan (Sawm).
* Le peregrination (Hajj) al Meca durante le menses de Zul Hijjah, que es obligatori un vice in le vita pro quien habe le capacitate de facer lo.

Le terminologia de appellar al musulmanes "mahometanos", significante "sequitores de Mahoma (Muhammad)", es considerate por istes como incorrecta e insultante quod implica que da culto al profeta Muhammad, contra al principios del mesme Islam. Per le contrario, le termino "cristiano" implica de facite correctamente le culto a Jesus Christo e le creder in lor ideas como divina. Le musulmanes considera ad Muhammad e Jesus ("Isa") como profetas de Deo.

Le civilization musulmana tene plus de quattuordece seculos e es un del plus grandes civilizationes mundiales. Le Philosofia Musulmana Temprana es ampliamente acreditate como le ponte vital intre le civilization greco-romana classica e le europeos del Renacimente. Lo que le europeos appella le "Ephoca Obscura" esseva de facite le epocha aurate del civilization pro le musulmanes e le mesme Islam, que se extendiva rapidamente trans Asia usque China in lor prime decadas de existentia, e posterior plus tardamente a Africa e Indonesia.

Durante iste tempo le principal idioma del religion e le sciencia pro totes le musulmanes esseva le arabe e pro multos esseva etiam le idioma del vita quotidian. Un lista de terminos islamicos in arabe, proporciona definitiones simples del conceptos plus importantes per le que le societate, le religion e le lege es regidos.
# Judeo

|  Judeo |
| --- |
| instantia de: ethnoreligious group[\*], nation, populo |
| subclasse de: Semitic people[\*] |
|  |
|  |
| bandiera |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Jews |

**Judeo** es un termino con duo significationes. Le un es un persona que professa le fide del judaismo, o de nascentia (per haber un matre judee) o de conversion al judaismo. Le altere es como designation ethnic e cultural pro personas de descendentia judee, mesmo si illes personalmente non mantene le fide.

Lor condition de minoritate disperse (Diaspora) les ha convertite in victimas del discrimination (antisemitismo).

Grande personages ha essite judeos, como per exemplo Hannah Arendt, Isaac Asimov, Michael Bloomberg, Marc Chagall, Noam Chomsky, Albert Einstein, Gabriel da Costa Fiuza (Uriel Acosta), Sigmund Freud, Allen Ginsberg, Emma Goldman, Rabbi Abraham Joshua Heschel, Rabbi Hillel, Abbot (Abbie) Hoffman, Rabbi Jesus de Nazareth, Allen Konigsberg (Woody Allen), Judith Malina, Groucho Marx e su fratres, Karl Marx, Marilyn Monroe, Rabbi Moshe ben Maimon (Rambam o Maimonides), Philo de Alexandria, Harold Pinter, Natalie Portman, Daniel Radcliffe, Borge Rosenbaum (Victor Borge), Oliver Sacks, Edward Sapir, Paul Simon, Baruch (Benedict) Spinoza, Elizabeth Taylor, Leon Trotsky, Robert Zimmerman (Bob Dylan), Mark Zuckerberg, etc.

### Historia

* In 1492, le judeos ha essite expellite de Espania, al pena de morte, per le Ecclesia Catholic. (Vide sephardi.)
* Pogrom
* Holocausto
* Stato de Israel

### Vide etiam

* Lingua hebree

* Lingua judeo-espaniol, alsi appellate ladino

* Lingua yiddish, alsi appellate judeo-germano
# Islam

| Islam |
| --- |
| instantia de: major religious group[\*] |
| subclasse de: religion abrahamic[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| data de creation: 631 |
|  |
|  |
| Commons: Islam |

“Allah” in calligraphia arabe
Le **islam** (ab arabe *islam* (الإسلام) "rendition") es un religion monotheista, fundate super le inseniamentos del propheta Mahomet que esseva scripte in le Koran in le prime decennios del seculo 7.

Mecca, le plus sancte citate in Islam
Le parola *Islam* es le verbo infinitive que significa "ceder, capitular, render", o le total capitulation del persona al Deo (الله, Allāh). Le parola *Musulman* es le participle del verbo con le infinitive *Islam*. Un adherent ab Islam es cognoscite como *Musulman*, que significa "un persona que cede [a Deo]". In le mundo es 1 milliardo a 2 milliardos de musulmanes.

## Articulos de fide

Le credo islamic (*aqidah*) require le credentia in sex articulos: Deo, angelos, revelation, prophetas, le Die del Resurrection, e le predestination divin.

### Deo

Le concepto central del islam es *tawḥīd* (arabe: توحيد), le unitate de Deo. Illo es usualmente considerate como un monotheismo precise, sed es tamben panentheistic in le inseniamentos mystic islamic. Deo es vidite como incomparabile e sin multiplicitate de personas como in le Trinitate christian, e associar multiplicitate a Deo o attribuer le attributos de Deo a alteres es considerate como idolatria, appellate *shirk*. Assi, le musulmanes non es iconodulos e non attribue formas a Deo. Deo es in loco de illo describite e mentionate per plure nomines o attributos, le plus commun essente *Ar-Rahmān* (الرحمان) que significa "Le Integramente Misericordiose", e *Ar-Rahīm* (الرحيم) que significa "Le Specialmente Misericordiose", le quales es invocate al initio de le major parte del capitulos del Koran.

Le islam insenia que le creation de omne cosa in le universo esseva portate al existentia per le commando de Deo como exprimite per le parolas, "Sia, e illo es," e que le scopo del existentia es adorar a Deo. Ille es vidite como un deo personal e il non ha intermediarios, tal como le clero, pro contactar a Deo. Le conscientia e le perception de Deo es appellate *Taqwa*. *Allāh* es un termino sin plural o genere ascribite a illo e es tamben usate per musulmanes e christianos e judeos de lingua arabe in referentia a Deo, dum que *ʾilāh* (إله) es un termino usate pro un deitate o un deo in general.

## Referentias

## Ligamines externe

* Unit on Islam (Archivate 2008-02-25 al Wayback Machine) de NITLE Cultura e Civilization Arabic
* Islam, articulo in *Enyclopaedia Britannica Online*

### Islam e le artes

* Islamic Architecture (IAORG)
# Michigan

|  |
| --- |
| **Michigan** |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Bandiera** |  **Scuto de armas** |

 |
| Hymno: My Michigan |
|  |
| Nomine native | Michigan |
| Classe | stato del Statos Unite de America |
| Pais | Statos Unite de America |
| Capital | Lansing |
| Population | 10 077 331 |
| Area | 250 493 km²  |
| Situate in | Statos Unite de America |
| Altitude | 275 m  |
| Coordinatas | 44°20'24"N, 85°34'48"W |
| Linguas official | sin valor |
| Citates gemine | Shiga Prefecture[\*], Saga Prefecture[\*] |
| Fuso horari | Eastern Time Zone[\*], Central Time Zone[\*], America/New\_York[\*], UTC-05:00[\*] |
| ISO 3166-2 | US-MI |
| Geonames ID | 5001836 |
| **Sito web:**  |
| **Wikimedia Commons Category** Michigan |

**Michigan** es un stato del Statos Unite de America.

**Historia**

Le prime europeos al area de Michigan presente esseva le franceses. Illes inviava commerciantes e missionarios al nativos. Le tribos principal esseva le Ottawa, Ojibwa e Potawatami. Le citate de Detroit esseva establite como un loco de commercio 1701, enun forte proxime esseva construite. Le area esseva ganiate per le angleses post le Guerra Franco-indigene (1754-1763). Le nativos, conducite per le chef Pontiac, attaccava le angleses, totevia illes non poteva capturar Detroit.

Post le Revolution American le area deveniva un parte de Statos Unite. Le nativos combatteva anque con le statouniteses, totevia le statouniteses vinceva al Battalia de Fallen Timbers (*arbores cadite*) 1794. Durante le Guerra American de 1812 le angleses de novo capturava Detroit, totevia illes lo retornava al SUA al fin del guerra.

Michigan deveniva un stato del SUA 1937. Con le discoperta de ferro e cupro durante le annos 1840 e 1850, le disponibilitate de terreno a bon mercato e multe arbores, multe statouniteses veniva al stato. Le citate de Lansing deveniva le citate capital 1847.

Con le formation del partito Republican, Michigan combatteva pro le statos del Nord durante le Guerra Civil Statounitese (1861-1865). Con le Grande Depression le stato deveniva un centro pro organisationes del obreros. Durante le guerras mundial, industrialisation cresceva in Michigan, specialmente le production de automobiles e altere vehiculos, como si al tempore presente. Tourismo ora es un commercio grave.

## Referentias

## Referentias
# Densitate de population

| Densitate de population |
| --- |
|  |
| subclasse de: population density[\*], number density[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Population density |

**Densitate de population** es le variabile que in geographia mesura le numero de habitantes presente in media in le unitate de mesuration del superficie de un territorio. In un territorio del qual se cognosce exactemente le area total e le numero total del habitantes, le densitate es equal al population dividite per le area.

Le formula es:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

Le unitate de mesuration del superficie es exprimite in general in kilometro quadrate, symbolo km², ma pote esser calculate in omne multiples del metro quadrate. In alcun nationes il pote esser exprimite in altere unitate de mesuration del area, per exemplo, le millia quadrate.

Le populationes pote referer se a homines o anque a animales.

## Vide etiam

* Appendice:Lista de paises per densitate de population

## Referentias
# Citate

| Citate |
| --- |
|  |
| Identificatores |
|  Commons |
Cities |

Un **citate** o **urbe** es un area urban con un population grande e dense. Un citate es minus grande que un urbe, ma plus grande que un village.

## Vide etiam

* Citate global
* Megacitate
* Citate grande
* Citate medie
* Citate parve
* Village
* Urbanismo

## Referentias
# 11 de septembre 2001

| 11 de septembre 2001 |
| --- |
| instantia de: aircraft hijacking[\*], mass murder[\*], terrorist attack[\*], suicide attack[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
| precedite per: 1993 World Trade Center bombing[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: September 11 attacks |

Le **11 de septembre 2001** es un evenimento historic. Le 11 de septembre 2001 in New York eveniva un multo grave attacco terrorista per duo aeroplanos dirigite a in le duo plus grande turres de iste citate (WTC).
# Politica

Iste articulo es scribite como in un dictionario.

Le formato de iste articulo es scribite como in un dictionario. Il debe esser wikificate. Per favor, modifica lo secundo le manual de stilo e le instructiones pro formatar texto.

| Politica |
| --- |
| instantia de: disciplina academic[\*] |
| subclasse de: group behaviour[\*], adversarial process[\*], activitate[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Politics |

**Politica** ( [po-lí-ti-ka]) es le scientia e le arte del governamento del nationes.

### Etymologia

Del greco ancian "polis" (= urbe, citate) e "ica" (suffixo = studio).

## Vide etiam

* Governamento
* Nation
* Pais

## Referentias

Pecietta de politica

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# Violentia

Marito batte su marita - un fragmento de spectaculo theatral monstrante violentia
**Violentia** es un termino usate pro describer attaccos a homines e animales. Illo es le opposito de comportamento amicabile. Illo non deberea esser confundite con aggression.

## Bon violentia

Alcunos dice que le violentia pote esser bon o permissibile quando alcuno se defende contra violentia illegitime o quando un armea o un soldato sub controlo de un nation combatte o se defende contra alteres sub le leges general e le idea de lege mundial.

## Mal violentia

Le violentia pote tamben esser illegitime o injuste quando illo non es provocate. Pacifistas como Leo Tolstoy, Mahatma Gandhi, e Martin Luther King, Jr. diceria que omne violentia es illegitime.

## Differentias

Il es intricate decider si le violentia es juste o non, proque il es intricate decider qui es le victima e qui es le aggressor. Alcun vices, aspectos economic e adjuta social pote determinar lo.

## Typos de violentia

Violentia pote esser:

* **Verbal o psicologic**: insultos, injurias o quecunque que offende sentimentos de altere personas.
* **Physic**: combatter, assassinato, o plagar a alie persona.
* **Sexual**: un persona qui face a altere persona tal actos sexual que ille o illa non vole.
* **Symbolic**: ager pro monstrar que tu es contra un leader o gruppo, al ideas o nationalitate del qual tu te oppone. Pro examplo vider nazismo
* **Racial**: quando le victima de un acto violente es seligite pro su racia .Pro examplo vider nazismo e Ku Klux Klan.

## Galeria

* *Le Martyrio del 10,000* per Albrecht Dürer
# Democratia

| Democratia |
| --- |
| instantia de: forma de governamento[\*], form of state[\*], ideologia politic[\*], systema politic[\*] |
| subclasse de: systema politic[\*] |
| parte de: Plato's five regimes[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Democracy |

**Democratia** es un theoria politic pro governamento per le populo in que cata persona eligibile ha un voce equal in decisiones que concerne le gruppo. Il ha plure formas de democratia con scopos varie.

In le seculo V aEC, per le fortia de su orationes, Pericles influenceva le democratia athenian

## Etymologia

Le termino deveni del grec *δημοκρατία*, *dēmokratía*, "regno (*kratía*) del gente (*dēmo*)").

## Definition

Il non ha un definition specific de democratia que es acceptate universalmente. Totevia, desde le antiquitate, equalitate e libertate ha essite considerate characteristicas definitive de un democratia. In systemas democratic, cata persona es equal ante le lege e ha accesso equal al processo legislative.

Un democratia ideal es le participation directe per cata persona in le proposition, disveloppamento, e resolution de politicas nove. Ben que omne corpore pote esser dirigite per principios democratic, le termino es normalmente usate re le governamentos del nationes; iste usage se deriva del democratia in Athenas antique post un revolution popular in 508 aEC.

## Referentias
# Stato

| Stato |
| --- |
| instantia de: social structure[\*], administrative territorial entity type[\*] |
| subclasse de: juridical person[\*], political territorial entity[\*], subject of international law[\*], former or current state[\*] |
| parte de: nation state[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: States |

Un **stato** es un systema de governamento. Il non existe un definition indiscutabile de stato. Un definition largemente utilisate del sociologo german Max Weber es que un stato es un systema politic le qual mantene le monopolio del legitime uso del poter, etiam si altere definitiones non son rar.

## Elementos

Secundo le definition del jurista german Georg Jellinek un stato ha tres elementos: un territorio del stato, un populo del stato et un poter del stato.

## Vide etiam

* Nation
* Pais

## Referentias

Iste articulo contine material traducite ab Wikipedia in anglese. Le texto original se trova a en:state, e es usate secundo le mandatos del licentia respective.