# Mythologia muisca

| Mythologia muisca |
| --- |
| instantia de: mythology by ethnic group[\*] |
| subclasse de: pre-Columbian mythology[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |

Le **mythologia muisca** es un mythologia indigena de Colombia. In le populo *Chibcha* omne lor activitates girava al circum del religion e a lor Deos, le principal era le sol qui esseva appellate “*Xué*”.
In lor honor habeva un templo in le valle de Iraca, ubi viveva le supreme sacerdote de Sogamoso. Omne le servos debeva vader al confederation de Sugamuxi, al minus duo vices in lor vita e offerer presentes. Le luna considerate le sponsa de “*Xué*” era altere del divinitates a qui se faceva un culto special.

## *Chiminigagua*, principio creator

Secun le legenda *Chiminigagua* esseva le creator del universo e ille esseva considerate le divinitate supreme. Ille lancea al aere le aves nigre origine del lumine, le qual post se condensava in le sol, in le reflexo del luna et in le iride, appellate « Cuchaviva ».

## *Bachué*, progenitora del humanitate...

Le legenda conta le historia de un femina (*Bachué*) que emergeva del laguna de “Iguaque” accompaniate de un infante de 3 annos. Con le passar del tempore et un vice que le parve infante habeva crescite celebrava le matrimonio e populava le terra.
Quando le mundo esseva populate, et illos vetule, illos retornava al laguna e se submergeva in le aquas lassante multe inseniamentos al nativos. In lor loco sortiva duo grande serpente.

## *Bochica*, le ser civilisator

Quando la humanitate se incontrava immergite in le disordine, il faceva lor apparition per le oriente del savanna de Bogotá, in region montuose de Chingaza *Bochica*, un ancian venerabile de longe barbas e capillo blanc, vestite con un tunica et in lor mano un virga de auro.
*Bochica* predicava et inseniava le bon costume al habitantes del savanna, e le dictava a illos alicun preceptos moral. Le civilisator del indigenas inseniava a seminar, a construer domos et a texer le coton e manufacturar fibras, idem que a cocer le fango pro facer pottos, le maniera de calcular le tempore e determinar le datas pro le cultivation e le recolta.
In un epocha quando le savanna de Bogota esseva inundate a causa de “*Chibchacún*”, deo del aquas, *Bochica* invitava le grande chefs indian (\*caciques) pro accompaniar le al region del “Tequendama”. Un vice ibi montava supra le iride e con su virga colpava le roccas donante un salita al aquas. Assi se formava le cataracta de Tequendama. In punition, condemnava *Chibchacún* a cargar le terra supra su humeros. Le indigenas credeva que quando iste se fatigava e cambiava de humero le grande petra faceva evenir tremores de terra.

## Le legenda de "El Dorado"

Multes del conquisitores qui arrivava in territorio american lo faceva attrahite per le grande ricchessa del nativos.
Le cognoscentia del ceremonia e le solemnitate religiose in que le *Chibchas* presentava oblationes a lor deos faceva surger le legenda de El Dorado que se incontra connexe con le adoration del aqua.
Le lagunas esseva considerate locos sacre ubi se celebrava ceremonias de grande splendor, durante le quales se jectava al aqua figuras in auro pro offerer los a lor deos.
Inter le principal locos sacre se incontra le laguna de Guatavita ubi se realisava le election del cacique del localitate, quando montate in un balsa de auro arrivava usque le centro del laguna et immergeva con lor corpore totalmente coperite in pulvere aurate.
Alsi se pensa que quando arrivava le espanioles le indianos, pro evitar que illes le spolia de lor tresores e submittite a un cultura extranee differente a illo de lor ancestres, le indianos se jectava con omne lor haberes del collinas plus alte, preservante assi lor identitate.

## Prime habitantes

Quando arrivava le espanioles in le seculo XV tres grande familias populava le territorio colombian. Le cultura *Chibcha* ubicate in le altiplanos e zonas frigide del centro del pais e in le "Sierra Nevada de Santa Marta".
Le Caribe, localisate in le litoral del Oceano Atlantic
E le Arwac, in le regiones del fluvios Amazonas, Putumayo e Caquetá.
Le familia *Chibcha*, un del plus numerose e con major grado de developpamento intellectual, iste cultura avantiate cognoscentia in mathematicas, usava un calendario que le permitteva exercer le agricultura e celebrar festas religiose et utilisava un scriptura hieroglyphic. Debite a lor dispersion illes non formava un populo unic.
Intra le familia *Chibcha* se distaccava le gruppos *Muiscas* e *Tairona*.
Le base del organisation social de iste gruppos esseva le clan o familia extense.
Plure clanes formava un tribo cuje chef era le cacique. Le union de tribos denominate confederation, esseva commandate per le Zipa o Zaque, con functiones politic administrative e religiose.
Le organisation socio-politic se regeva per le normas de un cultura matriarchal. Illes formava un organisation basate super leges e preceptos religiose, ordinate per le codice de Nemequene, transmittite oralmente e con un systema de sententia satis forte.

Le *Muiscas* se ubicava in altiplanos e zonas frigide o temperate del centro del pais (Cundinamarca, Boyacá e Santander) in un extension de 30.000 Km2. Era un populo essentialmente agricole durante que que le chassa e le pisca esseva activitates secundari. Lor alimentation era basicamente vegetarian.
Illes esseva artisanos qui travaliava le ceramica e extraordinari aurifices specialisate in le elaboration de adornos personal e representationes de deos, animales sacre e seres del mythologia aborigine.

Le populo *Muisca* era multo religiose. Lor divinitates representava le fortias del natura.
Illes realisava culto al sol a qual on denominava *Xué*, *Chía* al luna, *chiminigagua* al principio creator o fortia supreme, *Bachué* al matre del humanitate e *Bochica* al rege civilisator.

Le *Taironas* se ubicava in le “Sierra Nevada de Santa Marta”, loco ubi le espanioles incontrava un cultura avantiate con grande concentration de population. Iste cultura se specialisava in le construction de muros de continentia, terrassas, aqueductos, pontes e bases pro habitationes, le quales esseva unite per camminos. In lor obras usava le petra, principal characteristic de iste gruppo.
Le familia *Caribe* ben que sequeva le tendentia al nomadismo habitava le litoral Atlantic. Illos era un populo essentialmente guerrier e commerciante. Illos esseva le nativos qui presentava le plus tenace resistentia al conquisitores. Idem que le *Chibchas* lor alimentation se centrava in le mais.
Le cultura *Arwac*, se situava in le scarpa est del catena de montanias et in le planessas oriental de Colombia. Lor organisation social girava in torno del matriarchato e patriarchato.
Iste populos habeva un economia mixte: agricole, de recollection, de chassa e pisca. Lor architectura superava le del culturas precedente.

## Referentias

Fonte : (Archivate 2005-11-18 al Wayback Machine)