Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1764

|  |
| --- |
|  |
| Seculos: | Seculo 17 • **Seculo 18** • Seculo 19 |
| Decennios: | Annos 1750 • **Annos 1760** • Annos 1770 |
| Annos: | 1761 • 1762 • 1763 • **1764** • 1765 • 1766 • 1767 |
|  Le anno 1764 sur Commons |

**Le anno mille septe centos sexanta-quatro.**

## januario

## februario

## martio

## april

## maio

## junio

## julio

## augusto

## septembre

## octobre

## novembre

## decembre

## sin data precise
# 21 de februario

Wikimedia Commons ha files multimedial de: *21 de februario*

Le **21 de februario** es le 52nde die del anno in le calendario gregorian, con 313 dies usque al fin del anno (314 in un anno bissextil).

## Eventos

* 1804: Le prime locomotiva (fortiate per un machina de vapor) del inventor cornic Richard Trevithick opera in Galles.
* 1848: Le *manifesto communista* per Karl Marx e Friedrich Engels es publicate.
* 1878: Le prime libro telephonic es publicate in New Haven, Connecticut.
* 1953: Francis Crick e James Watson discoperi le structura de ADN.
* 1960: Chef cuban Fidel Castro nationalisa tote le firmas in Cuba.
* 1972: Presidente Richard Nixon visita China pro normalisar relationes sino-american.
* 1972: Le nave spatial sovietic Luna 20 attera per le Luna.

## Nascentias

* 1903: Anaïs Nin, poeta francese
* 1924: Robert Mugabe, presidente de Zimbabwe
* 1955: Kelsey Grammar, actor statounitese.

## Mortes

* 1437: Rege James I de Scotia
* 1677: Benedicto de Spinoza, philosopho del seculo 17
* 1926: Heike Kamerlingh Onnes, ganiator del Premio Nobel pro Physica
* 1965: Malcolm X (assasinate)
* 1986: Shigechiyo Izumi, olim (ma non hodie) pensate haber nascite in 1865, que le haberea facite le plus vetule viro in le mundo

## Dies festive

* Die International del Lingua Materne, annual, proclamate per UNESCO.
# Oceano Indian

| Oceano Indian |
| --- |
| **Instantia de:** oceano, mar, region |
|  |
|  |
|  |
| **Coordinatas:** 20°S, 80°E |
| **Area:** 70 560 000 km²  |
| **Altitude:** 0 m  |
|  |
|  |
| **Paises:** sin valor |
|  |
| **ID VIAF:** [316429868] |
| **ID GeoNames:** [1545739] |
| **Commons:** Indian Ocean |

| **Le cinque oceanos del Terra** |
| --- |
| * Oceano Arctic
* Oceano Atlantic
* Oceano Antarctic
* Oceano Indian
* Oceano Pacific
 |

Le **Oceano Indian** es un del cinque oceanos del Terra. Illo se extende super un superficie de 75 000 000 km².

Le Oceano Indian es limitate al nord per India, Pakistan, e Iran, al est per Myanmar (Birmania), Thailandia, Malaysia, Indonesia, e Australia, al sud per le Oceano Antarctic e al west per Africa e le Peninsula Arabic. Altere paises en le oceano es Madagascar, Comoros, Seychelles, Maldivas, Mauritius, e Sri Lanka. Illo ha un volumine total estimate esser 292,131,000 kilometros cubic.

Per convention, le Oceano Indian es separate del Oceano Atlantic per le longitude del Capo Agulhas (20°E), del Oceano Pacific per le longitude de Tasmania e del Oceano Antarctic per le 60me parallelo sud.

## Mares adjacente

Wikimedia Commons ha files multimedial de: *Oceano Indian*

Bathymetria del Oceano Indian
Le lista sequente indica le mares adjacente al Oceano Indian que generalmente son considerate partes de illo. Le lista non include le mares in le region del archipelago del Indias Oriental (Indonesia).

* le Canal de Mozambique
* le Golfo de Suez
* le Golfo de Aqaba
* le Mar Rubie
* le Golfo de Aden
* le Mar Arabic
* le Golfo de Oman
* le Golfo Persic (le Golfo)
* le Mar del Laccadivas
* le Golfo de Bengala
* le Mar de Andaman
* le Grande Baia Australian
* le Stricto de Bass

Pecietta de geographia

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# Censura

| Censura |
| --- |
|  |
| subclasse de: media regulation[\*], social issue[\*], job activity[\*] |
| parte de: Historia del litteratura, ban[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Censorship |

**Censura** es le suppression del discurso libere, del communication public o de altere informationes.

## Referentias
# Seculo 15

| Seculo 15 |
| --- |
| instantia de: seculo |
|  |
| parte de: 2nd millennium[\*] |
|  |
|  |
| precedite per: Seculo 14 , succedite per: Seculo 16 |
| initio: 1401 , fin: 1500 |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: 15th century |

Le **seculo 15** o le **seculo XV** es un seculo passate, in accordo con le calendario julian. Illo comenciava le 1 de januario 1401 e finiva le 31 de decembre 1500. In le uso popular, iste periodo extende del 1 de januario 1400 a 31 de decembre 1499.

Pecietta de historia

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# Johannesburg

|  |
| --- |
| **Johannesburg** |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Bandiera** |  **Scuto de armas** |

 |
|  |
| Nomine native | Johannesburg, eGoli, eGoli, Joni, !Huni //hÄb, Johannesburg |
| Classe | citate, citate grande[\*], largest city[\*], state capital[\*], Citate global, financial center[\*] |
| Pais | Africa del Sud |
| Population | 4 803 262 |
| Area | 1 644 km²  |
| Situate in | City of Johannesburg Metropolitan Municipality[\*], Transvaal Province[\*] |
| Altitude | 1 753 ±1 m  |
| Coordinatas | 26°12'15.7"S, 28°2'29.9"E |
| Citates gemine | New York, Birmingham, Citate del Capo, Durban, Lehrte[\*], Beijing, Pretoria, Roma, Addis Abeba, London, Sancte Petroburgo, Taipei, Accra, Thann[\*], Ramallah[\*], Verona, Windhoek, Rio de Janeiro |
| Fuso horari | UTC+02:00[\*] |
| Geonames ID | 993800 |
| **Sito web:**  |
| File:Johannesburg region map with names.jpg, Johannesburg 2006 regions with legend.PNG, Johannesburg 2006 regions.PNG |
| **Wikimedia Commons Category** Johannesburg |

**Johannesburg** es le citate le plus grande in Africa del Sud, le capital del provincia de Gauteng, e le sede del Corte Constitutional del pais. Su population esseva 6 065 354 in 2022.

## Referentias

Wikimedia Commons ha files multimedial de: *Johannesburg*

Pecietta de geographia

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# 1974

|  |
| --- |
|  |
| Seculos: | Seculo 19 • **Seculo 20** • Seculo 21 |
| Decennios: | Annos 1960 • **Annos 1970** • Annos 1980 |
| Annos: | 1971 • 1972 • 1973 • **1974** • 1975 • 1976 • 1977 |
|  Le anno 1974 sur Commons |

**Le anno mille novem centos septanta-quatro.**

## januario

## februario

## martio

## april

* Intel lancea le 8080, le prime conception de processator central generalmente considerate como vermente utile.

## maio

## junio

* 6 de junio: Le parlamento de Svedia promulga un nove constitution pro le pais.

## julio

## augusto

## septembre

## octobre

## novembre

## decembre

## sin data precise
# Temperatura

| Temperatura |
| --- |
| instantia de: state function[\*] |
| subclasse de: scalar[\*], intensive quantity[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Temperature |

Un **temperatura** es un comparative, objective mesura de calide e frigide. Illo es mesurate, typicamente per un thermometro,
per le comportamento in grosso de un material thermometric, detection de radiation caloric,
o per velocitate de particulas o energia cinetic. Illo pote esser calibrate in alicun de
varie grados de temperatura, Celsius, Fahrenheit, Kelvin, etc.

Vibration thermic de un segmento del helice alpha de un proteina. Le amplitude del vibrationes cresce con le temperatura.
Mesurationes con un parve thermometro, o per detection de radiation caloric, pote monstrar que le temperatura de un corpore de material pote
variar occasionalmente e de loco a loco intra lo. Si cambiamentos occurre troppo rapidemente, o con un troppo parve distantia, intra un corpore,
illo pote esser impossibile de definir su temperatura. Assi le concepto de temperatura generalmente ha un contento empiric.

Quando conditiones permitte le definition de temperaturas, illos governa le direction de transferimento caloric inter corpores.
Intra un corpore que non excambia energia o materia con su ambiente, le temperatura tende a devenir uniforme spatialmente per tempore.
Quando un via permeabile solmente de calor es aperte inter duo corpores,
energia semper transfere spontaneemente como calor de un plus calide corpore de un plus frigide un.

Le theoria cinetic da un utile ma limitate conto del comportamento del materiales de systemas macroscopic.
Illo indica le temperatura absolute como proportional al medie energia cinetic del
motiones microscopic fortuite de lor constituente particulas microscopic tal como electrones, atomos, moleculas.

Le plus frigide temperatura theoric es appellate zero absolute.
Illo pote esser approchate ma non attingite in alicun actual systema physic. Illo es denotate per 0 K sur le scala Kelvin, -273.15 °C
sur le scala Celsius, e -459.67 °F sur le scala Fahrenheit.
In materia a zero absolute, le motiones de microscopic constituentes es minimal.

## Vide etiam

* Radiation thermal
* Scala de temperatura
* Thermodynamica

## Referentias

Iste articulo contine material traducite ab Wikipedia in anglese. Le texto original se trova a en:Temperature, e es usate secundo le mandatos del licentia respective.
# Boro

|  |
| --- |
| Beryllium ← **Boro** → Carbon |
| Apparentia |
|  |
| nigre-brun |
| Proprietates atomic |
| Nomine, symbolo, numero | Boro, B, 5 |
| Serie chimic | metalloide |
| Gruppo, periodo, bloco | 13, 2, p |
| Configuration electronic | [He] 2s2 2p1 |
| Electronegativitate | 2,04 |
| Proprietates physic |
| Stato | solido |
| Massa molar | 10,811(7) g·mol−1 |
| Densitate liquide al p.f. | 2,08 g·cm−3 |
| Puncto de fusion | 2349 K, 2076 °C, 3769 °F |
| Puncto de ebullition | 4200 K, 3927 °C, 7101 °F |
| Calor de fusion | 50,2 kJ·mol−1 |
| Calor de vaporisation | 480 kJ·mol−1 |
| Calor specific | 11,087 J·mol−1·K−1 |
| Resistivitate electric | (20 °C) ~106 Ω·m |
| Conductivitate thermal | 27,4 W·m−1·K−1 |
| Expansion thermal | (25 °C) (forma ß) 5–7 µm·m−1·K−1 |
| Velocitate de sono | (20 °C) 16200 m·s−1 |
| Valores in unitates SI e in le conditiones normal del material (25 °C, 100 kPa) si non indica al contrario. |
| Iste patrono: vide **·** discute **·** modifica |

**Boro** es un elemento chimic de symbolo **B** e numero atomic 5. Es nigre o brun (crystallin o pulvere, respectivemente) e dur extrememente. Le proprietates insulatori thermal de boro es utile trans multe industrias.

Pecietta de chimia

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# Systema geographic de coordinatas

Mappa del Terra que monstra lineas de latitude (horizontal) e longitude (vertical), projection Eckert VI; version grande (Archivate 2007-06-13 al Wayback Machine) (pdf, 1.8MB)

| Systema geographic de coordinatas |
| --- |
|  |
| subclasse de: systema de coordinatas[\*], geographic entity[\*] |
| parte de: spatial reference system[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Geographic coordinate system |

Latitude phi et Longitude lambda
Un **systema geographic de coordinatas** exprime cata location in le Terra con duo o tres coordinatas de un systema de coordinatas spheric que es in linea con le axe de rotation del Terra.
# Statua del Libertate

| Statua del Libertate |
| --- |
| instantia de: part of UNESCO World Heritage Site[\*], attraction touristic[\*], observation tower[\*], statua[\*], colossal statue[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Patrimonio: New York City Landmark[\*], National Register of Historic Places listed place[\*], Historic Civil Engineering Landmark[\*], National Register of Historic Places contributing property[\*], New York State Register of Historic Places listed place[\*], Patrimonio Mundial |
| data de creation: 1886 |
| sito web official:  |
|  |
|  |
| Commons: Statue of Liberty |

Le **Statua del Libertate** es un monumento neoclassic in New York, SUA. Le inauguration habeva loco le 28 de octobre 1886 e le statua esseva classificate como Patrimonio Mundial in 1984. Le statua es quasi semper appellate per iste cognomen, le "Statua del Libertate," ben que su titulo official es "Liberty Enlightening the World" ("Le Libertate Illuminante le Mundo").

## Patrimonio Mundial

Le statua esseva inserite in le lista del Patrimonio Mundial in 1984.

## Referentias
# Systema circulatori

| Systema circulatori |
| --- |
| instantia de: anatomical system type[\*], class of anatomical entity[\*] |
| subclasse de: organ system[\*], particular anatomical entity[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Cardiovascular system |

Schema del systema cardiovascular que monstra le arterias e le venas principal (in color rubie e blau, respectivemente) por le circulation sanguinee.
Le **systema circulatori** es le structura anatomic componite per le systema cardiovascular que conduce e face circular le sanguine, e per le systema lymphatic que conduce le lympha directionalmente verso le corde. In le esser human, le systema cardiovascular es componite per le corde, le vasos sanguinee (arterias, venas e capillares) e le sanguine, e le systema lymphatic que es componite per le vasos lymphatic, le nodos, le organos lymphatic (le splen e le thymo), le medulla ossee, le texitos lymphatic (como le tonsillas) e le lympha.
# Heroina

Structura chimic del heroina (diacetylmorphina).
Le **heroina**, etiam cognoscite chimicamente como **diacetylmorphina**, es un potente opioide derivate del morphina, un alcaloide natural extrahite del semines del papavere (*Papaver somniferum*). Illo es cognoscite pro su intense effectos analgesic e pro inducer euphoria, ma anque pro su extreme potential de causar dependentia physic e psychologic.

## Historia

Le substantia esseva synthetisate pro le prime vice in 1874 per le chimico anglese C. R. Alder Wright. In 1898, le compania pharmaceutic german Bayer comenciava a commercialisar lo sub le marca registrate "Heroin" como un tractamento pro le tusse e como un substituto suppostemente non-additive pro le morphina. Tamen, su sever natura additive esseva tosto recognoscite, lo que duceva a restrictiones legal global a partir del initio del seculo 20.

## Uso medic e legalitate

In le majoritate del paises in le mundo, le heroina es un droga illegal (frequentemente classificate in le categorias de plus stricte controlo) e su uso es associate a grave problemas de sanitate public e criminalitate. Nonobstante, in un parve numero de nationes, illo remane legal sub stricte prescription e controlo medic (sub le nomine de diamorphina) pro le tractamento del dolor acute, como in le cura palliative o post interventiones chirurgic major.

## Pharmacologia e toxicologia

Le heroina actua primarimente per ligar se al receptores opioide in le cerebro e in le systema nervose central. Illo transversa le barriera hematoencephalica plus rapidemente que le morphina, lo que explica su effecto immediate e intense.

Un superdose de heroina es un emergentia medic critic. Le intoxication acute frequentemente causa depression respiratori, ubi le patiente cessa de spirar adequatemente, lo que pote ducer al hypoxia, al coma e al morte. Le tractamento standard e le antidoto specific pro reverter rapidemente un superdose de heroina es le administration de naloxona.

## Vide etiam

* Opioide
* Morphina
* Toxicologia
* Antidoto
* Pharmaco

## Referentias
# Reinhard Genzel

| Reinhard Genzel |
| --- |
|  |
| Sexo |
mascule |
| Nascentia |
1952-03-24 (Bad Homburg vor der Höhe) |
| Citatania |
Germania |
| Educate in |
University of Bonn[\*], Albert-Ludwigs-Universität Freiburg[\*], Berthold-Gymnasium Freiburg[\*] |
| Occupation |
astronomo, professor universitari[\*], astrophysico[\*], scientista[\*] |
| Parentes |
patre Ludwig Genzel[\*] |
| Premios |
Prix Jules Janssen[\*], Pour le Mérite for Sciences and Arts order[\*], Tycho Brahe Medal[\*], Stern–Gerlach Medal[\*], Balzan Prize[\*], Harvey Prize[\*], Petrie Prize Lecture[\*], Herschel Medal[\*], Karl Schwarzschild Medal[\*], Gottfried Wilhelm Leibniz Prize[\*], Fellow of the American Physical Society[\*], Albert Einstein Medal[\*], Knight Commander's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany[\*], The Shaw Prize in Astronomy[\*], Crafoord Prize in Astronomy[\*], Foreign Member of the Royal Society[\*], Honorary doctor of Leiden University[\*], Premio Nobel pro Physica, Bavarian Maximilian Order for Science and Art[\*], Newton Lacy Pierce Prize in Astronomy[\*], honorary doctorate of University Grenoble-Alpes[\*], honorary doctorate of Paris Observatory, PSL University[\*] |
| Lingua |
germano |
| Identificatores |
| ISNI |
0000000106550423 |
| VIAF |
76416524 |
|  Commons |
Reinhard Genzel |

**Reinhard Genzel** (nascite in Bad Homburg vor der Höhe, Germania le 24 de martio 1952) es un astronomo e astrophysico german qui recipeva le Premio Nobel pro Physica in 2020 “pro le discoperta de un objecto compacte supermassive al centro de nostre galaxia." Ille e Andrea Ghez ganiava un medie portion del Premio Nobel; le altere medietate era date a Roger Penrose pro su description mathematic de foramines nigre.

## Referentias

Pecietta de biographia e physica

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# Uranium

|  |
| --- |
| Protactinium ← **Uranium** → Neptunium |
| Apparentia |
|  |
| argentee gris metallic |
| Proprietates atomic |
| Nomine, symbolo, numero | Uranium, U, 92 |
| Serie chimic | actinido |
| Gruppo, periodo, bloco | 3, 7, f |
| Configuration electronic | [Ra] 7s2 5f3 6d1 |
| Electronegativitate | 1,38 |
| Proprietates physic |
| Stato | solido |
| Massa molar | 238,02891(3) g·mol-1 |
| Densitate | 19,1 g·cm-3 |
| Densitate liquide al p.f. | 17,3 g·cm-3 |
| Puncto de fusion | 1405,3 K, 1132,2 °C, 2070 °F |
| Puncto de ebullition | 4404 K, 4131 °C, 7468 °F |
| Calor de fusion | 9,14 kJ·mol−1 |
| Calor de vaporisation | 417,1 kJ·mol-1 |
| Calor specific | 27,665 J·mol-1·K-1 |
| Resistivitate electric | (0 °C) 280 nΩ·m |
| Conductivitate thermal | 27,5 W·m-1·K-1 |
| Expansion thermal | (25 °C) 13,9 µm·m-1·K-1 |
| Velocitate de sono | (20 °C) 3155 m·s-1 |
| Isotopos |
|

| Iso. | AN | Semivita | MD | ED (MeV) | PD |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 238U | 99,2742% | 4,468×109 a | α | 4,270 | 234Th |
| FS | 205,87 |  |
| ββ |  |  |

 |
| Valores in unitates SI e in le conditiones normal del material (25 °C, 100 kPa) si non indica al contrario. |
| Iste patrono: vide **·** discute **·** modifica |

**Uranium** es un elemento chimic de symbolo **U** e numero atomic 92.

Uranium es un de poc elementos radioactive que exista in le natura. Su major uso es in le reactores nuclear que produce electricitate. On etiam ha usate uranium como le substantia explosive in primitive bombas atomic; p.ex. Hiroshima era devastate 6 de augusto 1945 per un tal bomba.

Un oxydo de uranium es le uraninite (o pechblende).

## Referentias

Pecietta de chimia

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.