Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lingua hungare

| Lingua hungare |
| --- |
|  |
| Lingua extincte |
| Nomine native: | magyar nyelv, magyar |
| instantia de: | lingua natural[\*], lingua moderne[\*], lingua[\*], specialitate[\*] |
| subclasse de: | Ugric[\*] |
|  |
|  |
|  |
| Create per: | {{{creator}}} in {{{data}}} |
| Contexto: | {{{contexto}}} |
| Parlate in: | Hungaria Slovachia Israel Republica Chec |
| Regiones:Parlate in: | {{{region}}} |
| Periodo: | {{{periodo}}} |
| Personas: | 12 600 000 |
| Position: | 57 |
| Scriptura: | Hungarian alphabet, Old Hungarian, Hungarian Braille |
| Typologia: | {{{typologia}}} |
| Phylogenese: | Uralian
 Finno-ugrian
  Ugriano
   Hungaro

         |
| Statuto official |
| Nationes: |  |
| Regulate per: | Hungarian Research Centre for Linguistics |
| Codices de position |
| ISO 639-1 | hu |
| ISO 639-2 | hun |
| ISO 639-3 | hun |
| Glottolog | hung1274 |
| LinguistList |  |
| Linguasphere | 41-BAA-a |
| IETF ID | hu |
| SIL | {{{sil}}}  |
| SIL | {{{sil2}}} |
| Wikimedia ID | hu |
| Extracto in lingua |
| **Declaration universal del derectos del homine - Art.1** Minden emberi lény szabadon születik és egyenlő méltósága és joga van. Az emberek, ésszel és lelkiismerettel bírván, egymással szemben testvéri szellemben kell hogy viseltessenek. |
| **Le Patre Nostre** {{{extracto2}}} |
| **Translitteration** {{{translitteration}}} |
|  |
|  |
| Commons: | Hungarian language |
| categoria principal: | Categoria:Hungaro |

Le **lingua hungare** (in hungaro: *Magyar Nyelv*) es un lingua, que es parlate in Hungaria e per parve communitates in qualque altere paises como le Republica Chec, Slovachia, Ukraina e Israel. Illo pertine al familia de linguas finno-ugrian e es le lingua official de Hungaria.

## Referentias
# Colorado

|  |
| --- |
| **Colorado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Bandiera** |  **Scuto de armas** |

 |
| Hymno: Where the Columbines Grow, Rocky Mountain High |
|  |
| Nomine native | Colorado |
| Classe | stato del Statos Unite de America |
| Pais | Statos Unite de America |
| Capital | Denver |
| Population | 5 773 714 |
| Area | 269 837 km²  |
| Situate in | Statos Unite de America |
| Altitude | 2 073 m  |
| Coordinatas | 39°0'N, 105°30'W |
| Linguas official | anglese |
| Citates gemine | Yamagata Prefecture[\*] |
| Fuso horari | UTC-07:00[\*], America/Denver[\*] |
| ISO 3166-2 | US-CO |
| Geonames ID | 5417618 |
| **Sito web:**  |
|  |
| **Wikimedia Commons Category** Colorado |

**Colorado** es un stato in le parte central del Statos Unite sin accesso al mar, circumferite per Wyoming, Nebraska, Kansas, Oklahoma, New Mexico, e Utah. Su capital e le plus grande citate es Denver. Un parte grande de Colorado es constituite par le Montanias Roccose con lor puncto le plus alto, Monte Elbert.

Le lingua anglese es le lingua official.[require referentia]

## Ligamines externe

* Web official *Colorado.gov*
*

Pecietta de geographia

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# Mozambique

|  |
| --- |
| **Mozambique** |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Bandiera de {{{official\_name}}} **Bandiera** |  **Scuto de armas** |

 |
| Hymno: Pátria Amada |
|  |
| Nomine native | República de Moçambique, مْسُمْبِيجِ |
| Classe | republica, stato soveran[\*], pais |
| Pais | Mozambique, Portuguese Empire[\*] |
| Capital | Maputo |
| Population | 29 668 834 |
| Area | 801 590 ±1 km²  |
| Coordinatas | 19°S, 35°E |
| Linguas official | Lingua portugese |
| Fuso horari | UTC+02:00[\*], Africa/Maputo[\*] |
| Codice telephonic | +258 |
| Valuta | Mozambican metical[\*], Mozambican escudo[\*] |
| Dominio de Internet | .mz[\*] |
| ISO 3166-1 alpha-2 | MZ |
| ISO 3166-1 alpha-3 | MOZ |
| ISO 3166-1 numeric | 508 |
| Codice IOC | MOZ |
| Geonames ID | 1036973 |
| **Sito web:**  |
| **Wikimedia Commons Category** Mozambique |

**Mozambique** es un pais del costa oriental de Africa. Illo esseva un colonia portugese, usque 1975 quando illo deveniva independente.

Le capital es Maputo.

## Vide etiam

* Portugal

## Referentias
# Ashkenazi

Judios ashkenazi orante in le Synagoga durante le Yom Kippur, per Maurycy Gottlieb, 1878.
**Ashkenazi** o **aschenasita** (note etiam como: **judeo germanic**, in hebreo: אשכנזי *ashkenazi* al singular, e אשכנזים *ashkenazím* al plural, ex: אשכנז *Ashkenaz*, Germania o plus generalmente Europa centroriental) es un termino que, frequentemente usate in contrasto a sephardi e mizrahi, se refere al cultura e traditiones del communitates judee descendente del judeos de Europa central e oriental, typicamente de tradition e/o lingua yiddish. Plus de 10 milliones de judeos hodie son ashkenazi , un numero que representa le grande majoritate del population judee mundial, que es circa 15 milliones de personas in total.

In certe casos il ha un differentia inter le formas ashkenazi e sephardi de un ritual. Per exemplo, post le leger public del portion del septimana del Torah in le synagoga cata sabbato, un portion additional del Biblia (seligite de un libro foras del Torah) es alsi legite publicamente; multe septimanas judeos ashkenazi e sephardi lege le mesme portion additional ma alcun septimanas in le calendario hebree le ashkenazis e sephardis ha portiones additional differente.

Un altere exemplo es que in le tradition ashkenazi, le lista de alimentos prohibite pro le duration de pascha, le festa del azymos, include cosas como fabas e ris que son permitite al sephardis.

Iste differentias nonobstante, il non ha differentias de theologia inter le formas ashkenazi e sephardi de judaismo e cata communitate pensa que le forma de observantia del altere es legitime. In le tradition judee, in general un judeo que observa le formas de observantia de su region e move a un region ubi le judeos usa un forma differente debe adoptar le forma del judeos de su nove region.

## Referentias
# Baku

|  |
| --- |
| **Baku** |
| De alto a basso e de sinistra a dextra:
Palatio del Shirvanshahs,
Ancian citate central (vista de drone),
Turre Virgine;
Palatio de Felicitate,
Baku del vespere,
Palatio Ismailiyye;
Centro cultural Heydar Aliyev,
Museo National de Arte,
Museo del Tapete;
Sala Philharmonic,
Theatro Academic de Opera e Ballet,
Cinema Nizami;
Templo de Foco Ateshgah,
Ecclesia del Salvator,
Moschea Heydar;
Vista nocturne de Baku.
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Bandiera** |  **Scuto de armas** |

 |
|  |
| Nomine native | Bakı |
| Classe | şəhər[\*], national capital[\*] |
| Pais | Imperio Russe, Transcaucasian Commissariat[\*], Transcaucasian Democratic Federative Republic[\*], Azerbaijan Democratic Republic[\*], Azerbaijan Soviet Socialist Republic[\*], Azerbaijan |
| Population | 2 300 500 |
| Area | 2 140 km²  |
| Situate in | Baku Uyezd[\*], Baku Oblast[\*], Azerbaijan Soviet Socialist Republic[\*], Azerbaijan Soviet Socialist Republic[\*], Azerbaijan, Baku Okrug[\*] |
| Altitude | −28 m  |
| Coordinatas | 40°21'59.96"N, 49°50'6.66"E |
| Linguas official | azeri |
| Citates gemine | Stavanger, Christiansted[\*], Vung Tau, Sivas[\*], Basra, Bordeaux[\*], Houston, Istanbul, Izmir, Mainz, Neapole, Sarajevo, Tabriz, Jeddah, Amman, Dakar, Konya[\*], Sancte Petroburgo, Acapulco de Juárez[\*], Balakovo[\*], London, Venetia, Kiev, Pretoria, Rio de Janeiro, Honolulu County[\*], Aberdeen[\*], Tbilisi, Honolulu |
| Fuso horari | UTC+04:00[\*] |
| ISO 3166-2 | AZ-BA |
| Geonames ID | 587081 |
| **Sito web:**  |
| **Wikimedia Commons Category** Baku |

Le Moschea Bibi-Heybat in Baku esseva construite in le Seculo 13
**Baku** (lingua azeri: *Bakı*) es le capital e le citate le plus populose de Azerbaijan, con un population (2022) de 2,4 milliones de personas. Situate in le peninsula Absheron in le costa del Mar Caspie 28 metros sub le nivello del mar global, Baku es le capital national le plus basse in le mundo.

Le ancian citate central, con le Palatio del Shirvanshahs e le Turre Virgine es un sito de Patrimonio Mundial del UNESCO.

## Referentias
# Alphabeto cyrillic

| Alphabeto cyrillic |
| --- |
| instantia de: writing system[\*], alphabeto, bicameral script[\*], natural writing system[\*] |
| subclasse de: natural writing system[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| data de creation: 9e seculo |
|  |
|  |
| Commons: Cyrillic script |

Le **alphabeto cyrillic** es un de duo alphabetos (insimul al alphabeto glagolitic) del lingua slavonic ancian e (con modificationes) su descendente, le lingua slavonic ecclesiastic. Illo origina in le seculo IXe del alphabeto grec con litteras additional original.

Sub le mesme nomine general **alphabeto cyrillic** on apella sovente varie modificationes del alphabeto usate primarimente por alcun linguas de Europa del est, Asia del nord, e Asia central. Illes include russo, ukrainiano, bielorusso, serbocroato, bulgaro, mongolico, et al.

Le variante usate in le lingua russe ha 33 litteras:

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё |
| a | be | ve | ge | de | je | jo |
|

---

 |
| Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Л л | М м |
| že/zhe | ze | i | j (i breve) | ka | el | em |
|

---

 |
| Н н | О о | П п | Р р | С с | Т т | У у |
| en | o | pe | er | es | te | u |
|

---

 |
| Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ | ъ |
| ef | cha | ce/tse | če/tche | ša/sha | šč/shsha | ŭ/ə (jer dur) |
|

---

 |
| Ы ы | ь | Э э | Ю ю | Я я |  |  |
| y (jery) | '/j (jer molle) | ė | ju | ja |  |  |
# Machinario

| Machinario |
| --- |
|  |
| subclasse de: apparato electronic[\*], physical technological component[\*] |
| parte de: computator |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Computer hardware |

Le termino **machinario** (in anglese: *hardware*) denomina le componentes physic de un computator, in contrasto con le programmario (in anglese: *software*), le componentes non physic de un computator.

Le hardware pote includer omne cosa physic usate in un computator, ma le parola se refere particularmente al componentes electronic, como chips, cassas, processores, e le apparatos peripheric como le impressor, mus, claviero, monitor, e alteres.

## Etymologia

In anglese, le vocabulo significa qualcosa technic (generalmente de metallo) que faceva altere cosas plus durabile o utile a usar, como utensiles, ballos de cosinetto, cardines, e altere tal cosas. In interlingua, le vocabulo se refere unicamente al componentes physic de un computator.

## Vide etiam

* Programmario

## Referentias

Pecietta de informatica

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# Disco compacte

|  Disco compacte |
| --- |
| instantia de: physical media format[\*], audio release format[\*], product category[\*] |
| subclasse de: optical disc[\*], machine-readable medium[\*], computer storage media[\*], audio storage device[\*], music & sound recording product[\*] |
|  |
|  |
|  |
| , succedite per: DVD |
|  |
|  |
| data de creation: 1979 |
|  |
|  |
| Commons: Compact discs |

Un **disco compacte** o "**CD**" es un disco plan e ronde usate pro immagazinar datos digital. Illo es usate pro immagazinar musica e altere sonos (e alcun vices appellate un "audio CD"). On sona sonos super le CD per usar un sonator de disco compacte. Illo esseva disveloppate per Philips e Sony.

Depost, discos compacte esseva facite pro montar directorios e files de computator in le maniera identic como discos compacte audio. Istos es appellate CD-ROMs (disco compacte Read-Only Memory – lege solmente le memoria). Le computator "lege" le disco per le uso de un lector de CD-ROM (*CD-ROM drive* in anglese). Un altere uso es pro immagazinar videos de MPEG, iste discos compacte es appellate VCD (discos compacte video) e es specialmente popular in Asia. Per exemplo, in Indonesia illos es usate in loco del plus costose DVD.

Le diametro de un CD normal es 120 mm. Le medie cavo in un CD es circa le dimension de un numisma de cinque cents (circa 1,5 cm). Le persona qui decideva le dimension esseva nederlandese e usava le dimension de un vetule numisma nederlandese (vetule proque le nederlandeses pois cambiava pro le euro), appellate un *dubbeltje*, o decima. Un CD sovente ha un maximo de 74-80 minutas de audio o 650-700 megabytes de datos.

Alcun discos compacte es plus parve; illos es 80 mm in diametro. Illos pote haber circa 30% del capacitate de un disco normal.

## Vide etiam

* CD-R
* CD-RW
* Video CD o VCD
* DVD