Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Venezuela

|  |
| --- |
| **Venezuela** |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Bandiera** |  **Scuto de armas** |

 |
| Hymno: gloria al bravo pueblo |
|  |
| Nomine native | Venezuela |
| Classe | stato soveran[\*], pais |
| Capital | Caracas |
| Population | 31 250 306 |
| Area | 912 050 km²  |
| Coordinatas | 8°N, 67°W |
| Linguas official | espaniol, Venezuelan Sign Language[\*] |
| Fuso horari | UTC-04:00[\*], America/Caracas[\*] |
| Codice telephonic | +58 |
| Valuta | bolívar[\*], hard bolívar[\*], sovereign bolivar[\*] |
| Dominio de Internet | .ve[\*] |
| ISO 3166-1 alpha-2 | VE |
| ISO 3166-1 alpha-3 | VEN |
| ISO 3166-1 numeric | 862 |
| Codice IOC | VEN |
| Geonames ID | 3625428 |
| **Sito web:**  |
|  |
| **Wikimedia Commons Category** Venezuela |

**Venezuela,** officialmente le **Republica Bolivarian de Venezuela**, es un pais in le costa del nord de America del Sud. Venezuela ha un parte continental e multe insulas in le Mar Caribe, e alsi frontieras con Guyana al est, Brasil al sud, e Colombia al west. Trinidad e Tobago e le insulas nederlandese (appellate le "insulas ABC") de Aruba, Bonaire, e Curaçao se trova al nord del costa de Venezuela. Su urbes plus importante son Maracaibo, Barquisimeto, Valencia, Maturín, Ciudad Guyana e le capital e citate le plus populose, Caracas. Venezuela ha un economia basate principalmente in le extraction de petroleo.

Le presidente actual de facto es Nicolás Maduro. E Maduro e Juan Guaidó pretende a ser le presidente de jure, e cata es recognoscite como le presidente per le governamentos de multe nationes. Paises que recognosce Guaidó como presidente include Peru, Brasil, Argentina, Colombia, le SUA, Canada, Australia, Israel, Marocco, e le major parte del paises del Union Europee includente le Regno Unite, Francia, Espania, e Germania; illos que recognosce Maduro include China, Russia, Turchia, Mexico, Bolivia, Cuba, e Nicaragua.

## Vide etiam

* Indias Occidental

## Referentias
# Mandibula

| Mandibula |
| --- |
|  |
| subclasse de: subdivision of skeleton (in vivo)[\*] |
| parte de: bucca |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Jaw bones |

Le **mandibula** es un structura movibile al entrata del bucca que es typicamente usate pro le ingestion de alimento. Le mandibula del vertebratos usualmente ha dentes. Illo consiste del mandibula superior e le mandibula inferior. Le dentes esse ancorate in le alveolos.

## Vide etiam

* Gnathostomata – vertebratos con mandibulas
* Dente

## Referentias
# Tigre

| Tigre *Panthera tigris* |
| --- |
| specie de Panthera |
|  |
| stato de conservation: *EN* |
|

 |
|  |
| Identificatores e ligamines |
| ID NCBI: 9694 |
| ID EOL: 328674 |
| ID ITIS: 183805 |
| ID MSW: 14000259 |
| Commons: Panthera tigris |

Tigre
Le **tigre** (Panthera tigris, Linnaeus 1758) es un mammifero del familia del felides. Pesante usque a 300 kg, le tigre es le plus grande del genere *Panthera* (tigre, leon, jaguar e leopardo), e es le unic felide moderne que approxima le dimensiones del plus grande felides prehistoric. Illo es considerate un predator alpha. Le tigre es territorial e generalmente solitari.

## Evolution e diffusion

Le plus antique resto de un felide similar al tigre es illo del *Panthera palaeosinensi*, trovate in China e a Java. Iste specie esseva presente in le prime Pleistoceno (circa 2 milliones annos retro), e habeva dimensiones minor que le tigre moderne.

## Classification

* classe = Mammalia
* ordine = Carnivora
* familia = Felidae
* genere = *Panthera*

### Arbore genealogic

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Panthera* |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Leon (*Panthera leo*) |
|  |
|  |
Jaguar *(Panthera onca)* |
|  |
|  |
Leopardo/Panthera (*Panthera pardus*) |
|  |
|  |
Tigre (*Panthera tigris*) |
|  |

 |
|  |

## Referentias

## Vide etiam

* Appendice:Galeria de imagines de animales
# Hippopotamidae

| *Hippopotamidae* |
| --- |
| familia de artiodactylos, Hippopotamoidea[\*] |
|  |
|

 |
| Identificatores e ligamines |
| ID NCBI: 9831 |
| ID WoRMS: 1459867 |
| ID EOL: 7683 |
| ID ITIS: 624917 |
| ID MSW: 14200100 |
| Commons: Hippopotamidae |

Hippopotamidae es un familia de *artiodactylos, Hippopotamoidea*.

 Iste articulo pecietta ha essite generate automaticamente a base de Wikidata. Pro render le pagina modificabile, publica in modo fonte un prime version con iste linea: `{{subst:Autopagina/articulo/subclasse de biota}}` e retorna postea al modification.
# Dasyprocta

| *Dasyprocta* |
| --- |
| genere de Dasyproctidae[\*] |
|  |
|

 |
| Identificatores e ligamines |
| ID NCBI: 34845 |
| ID EOL: 14083 |
| ID ITIS: 584623 |
| ID MSW: 13400224 |
| Commons: Dasyprocta |

**Dasyprocta** es un genero de mammalia.

## Classification

### Subtaxones

* *Dasyprocta azarae* Lichtenstein, 1823 (Agutí de Azara) Sud de Brasil, Paraguay, noreste de Argentina.
* *Dasyprocta coibae* Thomas, 1902 (Ñeque de Coiba) Panama.
* *Dasyprocta cristata* Desmarest, 1816 (Agutí de cresta) Surinam
* *Dasyprocta fuliginosa* Wagler, 1832 (Agutí negro, picure negruzco) Colombia, occidente e sud de Venezuela, Ecuador, noroccidente de Brasil.
* *Dasyprocta guamara* Ojasti, 1972 (Guamara, picure del delta del Orinoco) Nororiente de Venezuela.
* *Dasyprocta kalinowskii* Thomas, 1897 (Agutí de Kalinowski) Peru
* *Dasyprocta leporina* Linnaeus, 1758 (Agutí brasilero o de caderas anaranjadas) Brasil, Guyana, sureste de Venezuela.
* *Dasyprocta mexicana* Saussure, 1860 (Serete mexicano, guaqueque, cuautuza) Mexico.
* *Dasyprocta prymnolopha* Wagler, 1831 (Agutí de caderas negras). Noreste de Brasil.
* *Dasyprocta punctata* Gray, 1842 (Agutí centroamericano, guatín amarillo, jochi colorado) Centroamerica, Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia, occidente de Venezuela.
* *Dasyprocta ruatanica* Thomas, 1901 (Agutí de la isla de Roatan) Honduras.
# Ultraviolette

| Ultraviolette |
| --- |
|  |
| subclasse de: radiation electromagnetic |
| parte de: spectro electromagnetic[\*] |
|  |
|  |
| precedite per: X-ray[\*] , succedite per: visible spectrum[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Ultraviolet light |

Lumine **ultraviolette** (**UV**) es radiation electromagnetic con un longitude undic plus breve que illo del lumine visibile,
ma plus longe que illo del radios X, in le extension de 10 nm a 400 nm, e energias ab 3 eV a 124 eV.
Illo es appellate assi perque le spectro consiste de undas electromagnetic con frequentias plus alte que illos identificabile per humanos como le color violette.

Ben que ultraviolette es invisibile al oculo human, le major parte de populo es consciente del effectos del UV per le condition dolorose de arditura del sol,
ma le spectro UV ha multe altere effectos, ambe benefic e malefic, al sanitate human.

Le UV es trovate in le lumine solar e es emittite per le arcos electric e lumines specialisate tal como le lumines nigre.
Illo pote causar reactiones chimic e causa multe substantias de caler o fluorescer.
Le major parte del lumine ultraviolette es classificate como radiation nonionisante.
Le energias plus alte del spectro ultraviolette ab circa 150 nm ("ultraviolette de vacuo") es ionisante,
sed iste typo de ultraviolette non es multo penetrante e es blocate per le aer.

## Vide etiam

* color
* lumine vidibile
* radiation electromagnetic
* radio X

## Referentias

Iste articulo contine material traducite ab Wikipedia in anglese. Le texto original se trova a en:Ultraviolet, e es usate secundo le mandatos del licentia respective.
# Intestino

Un diagramma monstrante le intestinos del persona.
Le **intestinos**, dividite in le intestino tenue e le intestino grasse, de un animal es como un tubo per le qual le alimentos e le bile ab le stomacho se displacia.

Le prime parte del parve **intestino** se appella le duodeno, ubi le major parte del alimento es disfacite per enzymas. Postea, le parve intestino absorbe compositos utile del alimento digerite, lo que se face usando villos parve o microvillos minuscule - structuras como capillos in le muros del intestino.

Le **intestino grande** absorbe aqua e omne altere nutrimentos, assi como vitaminas facite per le flora intestinal in le colon. Finalmente, le residuos es expellite per le ano.

## Referentias

Iste articulo contine material traducite ab Wikipedia in anglese simple. Le texto original se trova in le version 9829194 de simple:Intestine, e es usate secundo le mandatos del licentia respective.
# Marmota

| *Marmota* |
| --- |
| genere de Marmotini[\*] |
|  |
|  |
|

 |
| Identificatores e ligamines |
| ID NCBI: 9992 |
| ID EOL: 34620 |
| ID ITIS: 180136 |
| ID MSW: 12400921 |
| Commons: Marmota |

marmotta
Marmota es un genere de rodentes, le marmottas. Species commun include *M. marmota* (le marmotta alpin) in Europa e *M. monax* in America del Nord.

Wikimedia Commons ha files multimedial de: *Marmota*

Pecietta de biologia

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# Aborto

| Aborto |
| --- |
| instantia de: cause of death[\*] |
| subclasse de: medical procedure type[\*], pregnancy with abortive outcome[\*], feticide[\*], renunciation[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Abortion |

**Aborto** es le expulsion del embryon o feto, quando normalmente non poterea ancora viver ex utero o quando es jam morte in utero.

Il ha duo typos de aborto, *spontanee* e *manual*:

* Le aborto spontanee pote evenir a causa de un condition medic maternal o fetal, sive a causa de un accidente physic o psychologic del matre.
* Le aborto manual es un practica medic denominate Interruption de Graviditate quando necessari al bon sanitate del matre, e Interruption voluntari de Graviditate (**IVG**) quando il ha un graviditate indesirate. Desde tempores antique, le aborto pote esser inducite chimicamente aut operate chirurgicamente.

## Vide etiam

* embryon
* feto
* nascentia
* parto
# Morphina

Structura chimic del morphina.Le **morphina** es un potente alcaloide e le principal componente active extrahite del papavere (*Papaver somniferum*). Illo es amplemente utilisate in le medicina como un analgesic pro le tractamento del dolor sever, tanto acute como chronic.

Ampulla de morphina.
## Etymologia

Le nomine esseva create in 1805 per le pharmacista german Friedrich Sertürner, in honor a Morpheo, le deo grec del sonnios in le mythologia antique, a causa de su forte proprietates somnifere.

## Historia

Le morphina esseva isolate pro le prime vice inter 1803 e 1805 per Sertürner. Iste evento historic marcava le prime vice in le historia del scientia que un alcaloide active esseva purificate ab un planta medicinal (in iste caso, ab le opio, le resina exsiccate del papavere). Iste discoperta revolutionava le pharmacognosia e formava le base del moderne chimia pharmaceutic.

## Pharmacologia

Como un opioide classic, le morphina functiona per ligar se directemente al receptores opioide in le systema nervose central e in le systema nervose peripheric. Iste action altera le perception del dolor in le cerebro e produce un forte effecto calmante. Illo remane un del medicamentos le plus efficace pro le dolor post-operative, le dolor associate al cancere e in le cura palliative.

## Riscos e toxicologia

Ben que illo es un medicamento essential, le morphina possede un alte potential pro causar dependentia physic e psychologic, assi como tolerantia (le necessitate de augmentar le dose pro obtener le mesme effecto). In doses excessive, illo actua como un periculose veneno, causante depression respiratori sever. In casos de superdose, le administration de un antidoto specific como le naloxona es requirite immediatemente pro salvar le vita del patiente.

## Vide etiam

* Opioide
* Heroina
* Papavere
* Analgesic

## Referentias
# Leon

| Wikipedia:Uso de taxobox**Leon** |
| --- |
|   |
| Stato de conservation |
|  Vulnerabile
 |
| **Classification scientific** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regno: | Animalia  |
| Phylo: | Chordata  |
| Classe: | Mammalia  |
| Ordine: | Carnivora  |
| Familia: | Felidae  |
| Genere: | *Panthera*  |

 |
| Nomine binomial |
| Panthera leo (Linnaeus, 1758) |
| Synonymia |
| Felis leo  (Linnaeus, 1758) |
|  Distribution de leones in Africa |

Le **leon** (*Panthera leo*) es le major carnivoro african. Le leon se differentia del altere felinos per su sociabilitate. Le clan es formate per 5 – 7 leonessas, de 1 a 3 masculos e de leoninos. Le masculos ha un grande criniera, le femina non ha criniera e es de talia minor. Le habitat del leon es le savanna, le clan es un bon medio pro chassar preda grande como le zebra, le gnu, le impala o le buffalo.

Il ha un leon asiatic (*Panthera leo persica*) que existe solmente in le foreste de Gir, al nord-west del India. Su population es multo limitate, circa 200 a 300 individuos. Illos es plus parve que le leon african, e le masculos ha un criniera plus curte.

## Arbore genealogic

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Panthera* |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Leon (*Panthera leo*) |
|  |
|  |
Jaguar *(Panthera onca)* |
|  |
|  |
Leopardo/Panthera (*Panthera pardus*) |
|  |
|  |
Tigre (*Panthera tigris*) |
|  |

 |
|  |

## Subspecies

* *Panthera leo leo*
* *Panthera leo senegalensis*
* *Panthera leo azandica*
* *Panthera leo nubica*
* *Panthera leo bleyenberghi*
* *Panthera leo krugeri*
* *Panthera leo massaicus*
* *Panthera leo persica*

## Vide etiam

* Appendice:Galeria de imagines de animales

## Referentias

Wikimedia Commons ha files multimedial sur le thema *Leon*
# Marmota marmota

| *Marmota marmota* |
| --- |
| specie de Marmota, Marmota[\*] |
|  |
| stato de conservation: *risco minimal* |
| Durata: 41 secundas.0:41 |
|

 |
|  |
| Identificatores e ligamines |
| ID NCBI: 9993 |
| ID EOL: 312651 |
| ID ITIS: 632383 |
| ID MSW: 12400955 |
| Commons: Marmota marmota |

Marmota marmota, le **marmota alpin**, es un specie europee del genere rodente *Marmota*.

Pecietta de biologia

Iste articulo es ancora in stato embryonic: illo es un pecietta. Nos te invita cordialmente a completar lo pro meliorar Wikipedia in interlingua.
# Nove Guinea

| Nove Guinea |
| --- |
| **Instantia de:** insula |
|  |
|  |
|  |
| **Coordinatas:** 5°S, 140°E, 4°7'51.24"S, 138°33'32.87"E |
| **Area:** 785 753 km²  |
| **Altitude:** 164 m  |
|  |
| **Continente:** Oceania[\*] |
| **Paises:** Indonesia, Papua Nove Guinea |
|  |
| **ID VIAF:** [238365035] |
| **ID GeoNames:** [2082514] |
| **Commons:** New Guinea |

**Nove Guinea** es le insula le secunde plus grande del mundo, post Groenlandia. Illo es situate in le Oceano Pacific al nord de Australia. Illo se divide politicamente in duo partes: le medietate occidental es un parte de Indonesia, e le medietate oriental forma le majoritate del territorio de Papua Nove Guinea.
# Tundra

| Tundra |
| --- |
| instantia de: landscape type[\*], biome[\*], WWF biome[\*] |
| subclasse de: biome[\*] |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Commons: Tundra |

In geographia physic, **tundra** es un bioma terrestre de basse temperatures (con le temperatura media annual inferior a zero) con un vegetation de herbas e arboretos. Le parola tundra veni del Russe тундра ab Kildin Sami tūndâr "montania sin arbore". Il ha tres types de tundra: arctic, alpine e antarctic.