Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1961 թուական

**1961 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 61րդ տարին է

1958 • 1959 • 1960 • **1961** • 1962 • 1963 • 1964
Պարաք Օպամա
Մովսէս Գորգիսեան
Կէրի Քուփըր
Հրաչեայ Ներսիսեան
## Դէպքեր

#### Անծանօթ ամսաթիւով՝

* Պոլիս, Հայ Աւետարանական Եկեղեցույ հիմնադրամը (Կետիկփաշա շրջանի եկեղեցական խորհուրդ) կը գնէ Պոլսոյ Թուզլայի շրջանին մէջ 8․552 ք․ քմ․ տարածք մը, որպէսզի ծառայէ իբրեւ ամառնային ճամբար հայկական դպրոցի հայ աղքատ եւ որբ սաներու համար (Արմէն Ճամբար)
* Պոլիս, կը ներկայացուի էտկար Մանասի «Երգեցողութիւն Ս․ Պատարագի» գործը

#### Փետրուար

* 3 Փետրուար՝ Չինաստանը Քանատայէն գնեց 60 մլն ԱՄՆ տոլլարի ցորեն
* 15 Փետրուար՝ Արեգակի խաւարում տեղի ունեցաւ Եւրոպայի հարաւին

#### Մարտ

* 13 Մարտ՝ Քիեւի մօտ պատուարի փլուզումի զոհ դարձաւ 145 մարդ

#### Ապրիլ

* 12 Ապրիլ՝ խորհրդային տիեզերագնաց Եուրի Կակարինը դարձաւ Երկրի ուղեծիր հասած առաջին մարդը
* 24 Ապրիլ՝ խորտակուելէն 333 տարի անց շուէտական Վասա Նաւը հանուեցաւ ջուրի յատակէն
* 27 Ապրիլ՝ Սիերա Լէոն կ՛անկախանայ

#### Յուլիս

* 08 Յուլիս՝ Չեխոսլովաքիոյ մէջ հանքի մը պայթիւնէ զոհուեցաւ 108 հոգի

#### Օգոստոս

* 06 Օգոստոս՝ Կերման Թիթովը դարձաւ երկրորդ մարդը, որ Երկրի ուղեծիր հասած է
* 13 Օգոստոս՝ Պերլինին մէջ սկսաւ քաղաքի արեւմտեան մասէն բաժնող պատի կառուցումը
	+ պատը գոյութիւն ունեցաւ մինչեւ 1989 թուականը, փախուստի փորձ ընելէն զոհուեցաւ 140 հոգի

#### Սեպտեմբեր

* 14 Սեպտեմբեր՝ Թուրքիոյ մէջ ռազմական նոր ղեկավարները մահուան դատեցին նախկին կառավարութեան 15 անդամները
	+ 17 Սեպտեմբերին կախաղան հանուեցաւ նախկին վարչապետ Ատնան Մէնտերեսը

#### Հոկտեմբեր

* 27 Հոկտեմբեր՝ Մոնկոլիան եւ Մաւրիտանիան դարձան ՄԱԿ անդամներ

#### Նոյեմբեր

* 14 Նոյեմբեր՝ Սթալինկրատը վերանուանուեցաւ Վոլկոկրատ

#### Դեկտեմբեր

* 17 Դեկտեմբեր՝ Պրազիլի մէջ կրկեսի գմբեթի վառուելէն զոհուեցաւ 323 մարդ

## Ծնունդներ

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1961 ծնունդներ

#### Յունիս

* 15 Յունիս **Վահրամ Պաղտասարեան** պետական գործիչ

#### Օգոստոս

* 04 Օգոստոս **Պարաք Օպամա** Barack Hussein Obama Միացեալ նահանգներու 44րդ նախագահ (2009-17)

#### Դեկտեմբեր

* 03 Դեկտեմբեր **Մովսէս Գորգիսեան** (մ.1990) հայ քաղաքական գործիչ

## Մահեր

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1961 մահեր

#### Մայիս

* 13 Մայիս **Կէրի Քուփըր** Gary Cooper (ծն.1901) ամերիկացի դերասան

#### Սեպտեմբեր

* 18 Սեպտեմբեր **Տակ Համարխեոլտ** Dag Hammarskjöld (ծն.1905) շուէտացի քաղաքական գործիչ

#### Նոյեմբեր

* 06 Նոյեմբեր **Հրաչեայ Ներսիսեան** (ծն.1895 Կ.Պոլիս) հայ դերասան
	+ Անստոյգ օրով՝
	+ **Եղիշէ Պահլաւունի**

## Նոպէլեան Մրցանակ

* Խաղաղութեան՝ Տակ Համարխեոլտ (մահէն ետք)

## Արտաքին յղումներ

* 1961-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)

\* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1961(անգլերէն)
# Վէպ

**Վէպ**, գրական ժանր, էպիքական արձակ ստեղծագործութիւն։

## Վէպի սահմանումը

Վէպի մասին «Հայ վէպի պատմութիւն» գիրքի ծանօթագրութեան մէջ գրուած է. «Վէպը արուեստի ինտելեկտուալացման ամենաբարձր աստիճանն է»։ Ժանրի միջազգային *ռոման* անուանումը կը վերագրուի 11 - 12-րդ դարերուն եւրոպական միջավայրի բոլոր այն ստեղծագործութիւններուն, որոնք գրուած են ռոմաներէն լեզուով՝ ի հակադրութիւն լատինական գրականութեան։ Վէպը «էպիքական ստեղծագործութիւն է, որուն մէջ պատումը կեդրոնացուած է առանձին անհատի ճակատագիրին վրայ, անոր բնաւորութեան եւ ինքնագիտակցութեան ձեւաւորման եւ զարգացման վրայ»։ Սակայն հանրագիտարանային այս ձեւակերպումը երեւոյթի արտաքին կողմն է միայն։

«Հեկել»ը գեղարուեստի պատմութիւնը բաժնած է երկու ձեւի՝ դասական (անթիք) եւ ռոմանթիք։ Ամբողջ միջնադարեան արուեստը յատկացուցած է ռոմանթիքական ձեւին։ Վէպը վերագրելով արուեստի ռոմանթիքական ոճին՝ այն անուանած է «պուրժուական էպոպիա»։ Համեմատելով էպոսն ու վէպը Հեկելը գրած է. «...կը փոխուի նորագոյն վէպերուն մէջ գործող հերոսներու ասպետականութիւնը։ Որպէս անհատներ, օժտուած իրենց անձնական նպատակներով՝ սիրով, պատուով, բարեգործութեամբ կամ աշխարհի բարեկարգման իտիալով, անոնք կը հակադրուին տիրող կարգերուն ու իրականութեան արձակման, զոր ամենուրէք դժուարութիւններ կը դնէ անոնց ճանապարհին»։

Ըստ Պելինսքիի՝ «մեր ժամանակի էպոսը վէպն է», որ իր մէջ կը կրէ էպոսի բոլոր յատկանիշները, միայն այն տարբերութեամբ, որ վէպին մէջ չկան աստուածներ ու կեանքի առասպելական չափեր, այլ սովորական կեանքն է, քանզի նորագոյն արուեստի համար մասնաւոր մարդու ճակատագիրը էական է։ «Վէպը,-կը գրէ Պելինսքին,- ծագած է քրիստոնէական ժողովուրդներու նորագոյն քաղաքակրթութենէն՝ մարդկութեան պատմութեան այն դարաշրջանին, երբ բոլոր քաղաքացիական, հասարակական, ընտանեկան եւ առհասարակ մարդկային յարաբերութիւնները դարձած էին բազմաբարդ ու տրամաթիքական, կեանքը տարածուած էր անսահման տարրերի խորութեամբ ու լայնքով։ Բացի հետաքրքրաշարժութենէն եւ բովանդակային հարստութենէն, վէպը ոչինչով նուազ է էպիքական բանաստեղծութիւններէն՝ նաեւ որպէս գեղարուեստական ստեղծագործութիւն»։

## Ծանօթագրութիւններ
# Ուոլթ Տիզնի Ընկերութիւն

| **Ուոլթ Տիզնի Ընկերութիւն** |
| --- |
|  |
|  |
| Տեսակ | կինոֆիլմերի արտադրության ընկերություն?, առևտրային կազմակերպություն?, media conglomerate?, առեւտրական ձեռնարկութիւն և հանրային ընկերութիւն |
| Իրավաբանական ձեւ | Delaware corporation? |
| Հիմնադրուած է | 16 Հոկտեմբեր 1923 |
| Հիմնադիր | Ուոլթ Տիզնի և Ռոյ Օլիվեր Դիսնեյ? |
| Վայր | Պըրպենք, Լոս Անճելըս շրջան, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Երկիր |  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Տնօրէն | Ուոլթ Տիզնի, Ռոյ Օլիվեր Դիսնեյ?, Donn Tatum?, Card Walker?, Raymond Watson?, Michael Eisner?, Բոբ Այգեր?, Bob Chapek?, Բոբ Այգեր? և Josh D'Amaro? |
| Ղեկավարութեան անդամներ | Caroline Leonetti Ahmanson?, Susan Arnold?, Bob Chapek?, Մերի Բառա?, Սաֆրա Ա․ Քաթս?, Amy Chang?, Francis deSouza?, Michael Froman?, Maria Elena Lagomasino?, Calvin McDonald?, Mark Parker? և Derica W. Rice? |
| Արդիւնաբերութիւն | մեդիա արդյունաբերություն?, tourism industry?, ֆիլմարտադրություն?, ժամանցային արդյունաբերություն?, մուլտիպլիկացիա?, զվարճանքի այգի? և leisure park industry? |
| Ընդհանուր ակտիւներ | ▲203 631 000 000 ԱՄՆ դոլար (1 Հոկտեմբեր 2022) |
| Սեփական ակտիւներ | 240 000 000 000 ԱՄՆ դոլար |
| Հասոյթ | ▲82 722 000 000 ԱՄՆ դոլար (2022) |
| Գործառնական շահոյթ | ▲ 9, 620 միլիար ԱՄՆ տոլար (2013) |
| Զուտ շահոյթ | ▲ 6, 136 միլիար ԱՄՆ տոլար (2013) |
| Աշխատողներու թիւ | ▲223 000 մարդ (28 Սեպտեմբեր 2019) |
| Ստորաբաժանումներ | Disney Entertainment?, Դիսնեյի զբոսայգիներ, ժամանցային ծրագրեր և արտադրանք? և ESPN, LLC? |
| Դուստր ընկերութիւններ | National Geographic Partners? |
| Նախկին | Laugh-O-Gram Studio? |
| Սեփականատէր | The Vanguard Group? և BlackRock? |
| Կայք | thewaltdisneycompany.com​(անգլերէն) և disney.com​(անգլերէն) |
| Մասնակից է | Copyright Alliance? |
| Բորսա | Նյու Յորքի ֆոնդային բորսա? և Տոկիոյի ֆոնդային բորսա? |

**Ուոլթ Տիզնի ընկերութիւն** (անգլերէն՝ The Walt Disney Company, կամ պարզապէս՝ Disney), ամերիկեան ընկերութիւն։

Ընկերութեան գլխաւոր գրասենեակը տեղակայուած է Պըրպանք քաղաքի Պուենա վիսթա փողոցին վրայ (Քալիֆորնիա նահանգ, ԱՄՆ)։

Հիմնադրուած է 16 Հոկտեմբեր 1923-ին՝ Ուոլթ եւ Ռոյ Տիզնի եղբայրներուն կողմէ։ Սկիզբը անուանակոչուած էր *«Տիզնի եղբայրներու արուեստանոց»* (*Disney Brothers Cartoon Studio*)։

Ամերիկեան «Տիզնի» հանրահռչակ ընկերութեան գլխաւոր խորհրդանիշն է «Միքի» մուկը (Միքի Մաուսը), որ 90 տարի շարունակ, ոչ մէկ օր դադրած է ձանձրալի կամ ժամանակավրէպ ըլլալէ:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

* Պաշտոնական կայք
* Պաշտոնական բլոգ
# Մուրսիա

| Քաղաք |
| --- |
| Մուրսիա |
| սպ.՝ Murcia |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Դրօշակ | Զինանշան |
|  |  |

 |
|  |
| Երկիր |  Սպանիա |
| mayor of Murcia? | José Ballesta? |
| Տարածութիւն |
881 860 000 քառակուսի մետր |
| ԲԾՄ |
43±1 մեթր |
| Բնակչութիւն | 479 405 մարդ (2025) |
| Փոստային ցուցանիշ | 30001–30012 |
| Շրջագայութեան պետ-համարագիր | MU |
| Պաշտօնական կայքէջ | murcia.es​(սպան․) |
|  |

**Մուրսիա**, քաղաք Սպանիոյ հարաւ-արեւելքը։ Համանուն պատմական մարզի եւ նահանգի կենդրոնն է։ Ըստ 2012-ին կատարուած մարդահամարի տուեալներուն, քաղաքն ունի 441 354 բնակիչ (1978)։ Փոխադրամիջոցային հանգոյց է, բնական մետաքսի արտադրութեան կեդրոն։ Ունի պտուղ-բանջարեղէնի պահածոներու արդիւնաբերութիւն, շարժանիւներու, պահածոներու արդիւնաբերութեան կազմածներու, ապակիի, բամպակէ գործուածքներու արտադրութիւն։ Ունի համալսարան։

Մուրսիա քաղաքին մէջ պահպանուած է տաճար մը (14-16-րդ դարերու) եւ եկեղեցի մը (Սան Ստեփան, 16-րդ դար)։

## Բնակչութիւն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2001 | 367 189 մարդ |  |
| 2002 | 377 888 մարդ |  |
| 2004 | 398 815 մարդ |  |
| 2005 | 409 810 մարդ |  |
| 2006 | 416 996 մարդ |  |
| 2007 | 422 861 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2008 | 430 571 մարդ |  |
| 2009 | 436 870 մարդ |  |
| 2010 | 441 345 մարդ |  |
| 2011 | 442 203 մարդ |  |
| 2012 | 441 354 մարդ |  |
| 2013 | 438 246 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2014 | 439 712 մարդ |  |
| 2015 | 439 889 մարդ |  |
| 2016 | 441 003 մարդ |  |
| 2017 | 443 243 մարդ |  |
| 2018 | 447 182 մարդ |  |
| 2019 | 453 258 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2020 | 459 403 մարդ |  |
| 2021 | 460 349 մարդ |  |
| 2022 | 462 979 մարդ |  |
| 2023 | 469 177 մարդ |  |
| 2024 | 474 617 մարդ |  |
| 2025 | 479 405 մարդ |  |

 |

## Ծանօթագրութիւններ

|  |
| --- |
| *Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։*   |
# 11 Հոկտեմբեր

Պէյ Տունա
**11 Հոկտեմբեր**, տարուան 284-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 285-րդ) օրն է

* Տարուան աւարտին կը մնայ 81 օր
* Գրիգորեան օրացոյցին անցնելու կապակցութեամբ 1582 թուականի այս օրը չկայ Իտալիոյ, Լեհաստանի, Սպանիոյ եւ Փորթուկալի մէջ

## Դէպքեր

* 1138՝ Ուժեղ երկրաշարժը կ'աւերէ Հալէպ քաղաքը, կը զոհուի 230 հազար մարդ
* 1984՝ Օմսքի մէջ Տու-154 օդանաւի վթարի զոհ կը դառնայ 178 մարդ
* 2002՝ Հելսինքիի առեւտրի կեդրոնին մէջ ռումբի պայթիւնէ կը զոհուի յոթ հոգի

## Ծնունդներ

Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:11 Հոկտեմբերի ծնածներ

* 1979՝ Պէյ Տունա, (անգլերէն՝ Bae Doona, քորէայերէն՝ 배두나), հարաւային քորեացի դերասանուհի եւ նկարիչ

## Մահեր

Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:11 Հոկտեմբերի մահացածներ

* 1916՝ Միհրան Ռուբէնեան (ծն․1885), բժիշկ
* 2013՝ Ուատիհ Էլ Սաֆի (ծն.1921), լիբանանցի երգիչ, հորինող եւ դերասան

## Տօներ

* Աղջիկ երեխաներու միջազգային օր
* Յեղափոխութեան օր՝
	+ Մակեդոնիա

## Ծանօթագրութիւններ
# Սուրբ Երրորդութիւն

Անտրէյ Ռուպլիով, Սուրբ Երրորդութիւն
**Սուրբ երրորդութիւն**, Աստուծոյ եռամիասնութիւն, Քրիստոնէական եկեղեցւոյ ամէնահիմնական դաւանանքներէն, ըստ որուն, միակ Աստուածը գոյութիւն ունի երէք անձերով՝ Հայր Աստուած, Որդի Աստուած եւ Սուրբ Հոգի Աստուած, մէկ բնութեամբ։

«Սուրբ երրորդութիւն» եզրոյթը առաջադրուած է Բ (2-րդ) դարու ուշ Աստուածաբաններուն կողմէ։ Սուրբ երրորդութեան դաւանանքը սահմանուած է Նիկիոյ Ա՝ ՅԻԷ (325) թուականի Տիեզերական ժողովին, հաստատուած է Կոստանդնուպոլսոյ Ա՝ ՅՁԱ (381) տիեզերական ժողովին եւ դրոշմուած է Քրիստոնէութեան «Հաւատոյ հանգանակ»-ին մէջ։ Քրիստոնէական եկեղեցիները միակարծիք չեն Սուրբ հոգիի մեկնաբանութեան հարցին մէջ։

ԺԱ (11-րդ) դարուն Կաթողիկէ եկեղեցին մտցուց Սուրբ հոգիի բղխումը «եւ որդիէն» ձեւակերպումը, զոր արեւելեան եկեղեցիները (դեռ Կաթողիկէ միսիոնարները արեւելք չէին գործուղուած), որոնցմէ էր Հայաստանեաց Առաքելական Ուղղափառ Եկեղեցին, չընդունեցին։ Սսոյ Գ (3-րդ) եկեղեցական ժողովը՝ ՌՄԾԱ (1251 թուական), քննելով Սուրբ Հոգիին վերաբերեալ Հռոմի Իննովկենտիոս Դ (4-րդ) պապին առաջադրած դաւանաբանական խնդիրները, ընդունած է «հոգին հօրմէ բղխած է, եւ որդիին միջոցաւ երեւցած» (Կիրակոս Գանձակեցի, Հայոց Պատմութիւն, 1982, էջ 238) ձեւակերպումը, այսպէս մերժած է Որդի Աստուծմէ Սուրբ հոգիին բղխիլը եւ պահպանած է դաւանաբանական հարցերուն մէջ Հայաստանեաց եկեղեցւոյ ինքնուրոյնութիւնը։ ՀԱՅՐԸ, ՈՐԴԻՆ ԵՒ ՍՈՒՐԲ ՀՈԳԻՆ ԵՂԱԾ ԵՆ ՄԻԱՍԻՆ, ԱՆՈՆՔ ՆՈՅՆ ԱՍՏՈՒԱԾՆ ԵՆ ԵՒ ԻՐԱՐ ՀԵՏ ԱՐԱՐԱԾ ԵՆ ԵՐԿԻՆՔՆ ՈՒ ԵՐԿԻՐԸ։ Սուրբ երրորդութեան խիստ անբանաւոր ըմբռնումը սուր վէճեր յարուցած է Քրիստոնէութեան մէջ։ Անիկա բանական դիրքերէն ժխտած են «հակաերրորդութիւն»ականները (Լատիներէն՝ Trinitas - Երրորդութիւն), որոնց վարդապետութիւնը բարեկարգութեան շրջանին վերածնած են «հակաերրորդութիւն»ական բողոքականները (Լատիներէն՝ Unitas - Միասնութիւն)։

|  |
| --- |
| *Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։*   |
# Խմիչքներու Տեսակներ

**Խմիչք**, որպէս սնունդ կամ հաճոյքի համար գործածուող հեղուկ։ Խմիչքները մեծ դեր ունին նաեւ մշակութային, կրօնական եւ ընկերային (օր. սուրճ խմելը) կեանքի մէջ։

## **Ջուր**

Ջուրը՝ խմիչքներու մեծամասնութեան հիմքը ու աշխարհի վրայ ամէնէն տարածուած բաղադրութիւնն է։

## **Կազային խմիչքներ**

Կազային խմիչք մը կը պատրաստուի ջուրով, շաքարով եւ բոյրով, որոնք կը խառնեն մեծ անօթի մը մէջ: Ապա, բնածխային կազ կը ներարկեն խմիչքը պարունակող շիշերուն: Վերջապէս, շիշը կը գոցեն եւ կազը մէջը կը լուծուի: Երբ շիշը բանանք, կազի պղպջակները խմիչքին երեսը կ'ելլեն: Կազային խմիչքներու օրինակներ են՝ քոլա, թոնիք եւլն․։

## **Սուրճ**

Կը պատրաստուի սրճենիի բոված սերմերէն։ Սուրճը աշխարհի ամէնատարածուած ըմպելիքներէն մէկն է։ Պրազիլը թիւ 1 սուրճ արտադրող երկիրն է: Սրճենին 7էն 8 մեթր բարձրութիւն կ'ունենայ՝ ծածկուած կարմիր պտուղներով: Ամէն պտուղ սուրճի երկու հատիկ կը պարունակէ: Պտուղները կը քաղուին եւ գետինը կը փռուին, որպէսզի արեւուն տակ չորնան: Մեքենայ մը զանոնք կը բաժնէ իրենց մորթէն, ապա սուրճի հատիկները կը խանձուին եւ կ'աղացուին:

## **Կաթնեղէն**

Կաթով շինուած սննդեղէն: Կաթնեղէն կը սեպուի նաեւ թանն ու քէֆիրը։

## **Գարեջուր**

Գարեջուրը կը պատրաստուի գարիի հունտերուն խմորումով: Հատիկները կը թրջեն որպէսզի ծիլ տան: Ծիլ տուած գարին, որ *մալտ* կը կոչուի, գաղջ ջուրի մէջ կը դրուի: Այս խառնուրդէն կը հանեն անուշ հեղուկ մը քաղցու, որ կ'եռացնեն հմուլի ծաղիկներուն հետ լեղի համ: Բնախմորի ազդեցութեան տակ, քաղցուին շաքարը կը լուծուի ալքոլի եւ բնածխային կազի մէջ: Գարեջուրին համը աւելի զօրացնելու համար՝ երեք ամիս կարասներու մէջ կ'ամբարեն: Վերջապէս, գարեջուրի փրփուրը կը վերցնեն զտումով՝ հեղուկը շիշերու կամ թիթեղէ տուփերու մէջ լեցնելէ առաջ:

## Աղբիւրներ

* Մշակութային Իմ Առաջին Հանրագիտարան, Արամ Սեփեթճեան եւ ԼեւոնԹորոսեան, 2001-2002
# Սեպտեմբեր

**Սեպտեմբեր**, տարուան իններորդ ամիսը, ըստ՝ գրիգորեան օրացոյցի, ունի 31 օր։ Հիւսիսային կիսագունդի տարածքին՝ աշնան առաջին ամիսը, իսկ հարաւային կիսագունդին՝ գարնան առաջին ամիսը։
Սեպտեմբերն իր անունը լատիներէն septem՝ (եօթ) բառէն ստացած է, քանի որ ըստ հին հռովմէական օրացոյցի եօթերորդ ամիսը համարուած էր, երբ Մարտը (լատիներէն՝ Martius) տարուան առաջին ամիսը եղող պարագային մինչեւ Ք.ա. 153-ը: Օրացուցային բարեփոխումէն ետք, երբ որպէս առաջին ամիս աւելցուցին Յունուարն ու Փետրուարը, Սեպտեմբերը դարձաւ իններորդ ամիսը, սակայն պահպանեցաւ իր անունը:

* Սեպտեմբեր ամսուայ կենդանաշրջանի նշաններն են՝ մինչեւ 22-ը՝ Կոյս, 23-էն ետք՝ Կշիռք

## Հայաստանի մէջ

Սեպտեմբերը, ըստ Les Très Riches Heures du duc de Berry
Դդումը Սեպտեմբեր ամսուան
* Սեպտեմբեր 1-ին՝ կը սկսի ուսումնական տարեշրջանը
* Սեպտեմբերի 2-ին՝ կը նշուի Արցախի Անկախութեան օրը
* Սեպտեմբերի 21-ին՝ կը նշուի Անկախութեան օրը

## Սեպտեմբեր ամսուան նշանաւոր օրերը

* Սեպտեմբեր 1՝
	+ Ուզպեքստան՝ Անկախութեան Օր
	+ Ռուսիա՝ Գիտելիքներու Օր
* Սեպտեմբեր 2՝
	+ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի Աւարտը
* Սեպտեմբեր 3՝
	+ Դրօշակի Օր (Աւստրիա)
	+ Անկախութեան Օր (Քաթար)
* Սեպտեմբեր 5՝
	+ Բարերարութեան Համաշխարհային Օր
* Սեպտեմբեր 6՝
	+ Անկախութեան Օր (Սուազիլընտ)
* Սեպտեմբեր 7՝
	+ Անկախութեան Օր (Պրազիլ)
* Սեպտեմբեր 9՝
	+ Քրիսանթեմի Օր (Ճափոն)
	+ Անկախութեան Օր (Տաճիկիստան ԽՍՀՄ-էն 1991-ին)
* Սեպտեմբեր 12՝
	+ Ազգային Օր (Կիպրալթար)
	+ Ինքնասպանութիւններու Կանխարգիլման Համաշխարհային Օր
	+ Քաթալոնիոյ Ազգային Օր
* Սեպտեմբեր 12՝
	+ Անկախութեան Օր (Կուաթեմալա, Հոնտուրաս, Նիքարակուա, Սալվատոր, Քոսթա Րիքա)
* Սեպտեմբեր 16՝
	+ Օզոնի Շերտի Պահպանութեան Համաշխարհային Օր
* Սեպտեմբեր 17՝
	+ Կղզիի Լեզուի Օր (Օքինավա, Ճաբօն)
* Սեպտեմբեր 24՝
	+ Աշնանային գիշերահաւասարի օր
* Սեպտեմբեր 29՝
	+ Սուրճի Օր (Տարբեր Երկիրներ)
* Սեպտեմբեր 30՝
	+ Թարգմանիչի Օր

### Շարժական Տօներ

* Վերջին Կիրակին՝ Խուլերու Օր
* Տարուան 28=256րդ օրը, որ կը համընկնի Սեպտեմբեր 12-ին, իսկ նահանջ տարիները՝ 13-ին, կը համարուի Ծրագրաւորողներու Օր
* Սեպտեմբեր ամսուան կը սկսի աշխարհի ամէնէն մեծ ժողովրդական տօնախմբութիւնը՝ Օքթոպերֆեսթը (՝ Oktoberfest) եւ կ'աւարտի Հոկտեմբերին:

## Ծանօթագրութիւններ
# 1640 թուական

**1640 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 40րդ տարին է

## Դէպքեր

## Ծնունդներ

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1640 ծնունդներ

## Մահեր

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1640 մահեր