# Պանքոք

| Քաղաք |
| --- |
| Պանքոք |
| թայ.՝ กรุงเทพมหานคร |
|

|  |
| --- |
| Դրօշակ |
|  |

กรุงเทพฯ ดุจเทพสร้าง เมืองศูนย์กลางการปกครอง วัดวังงามเรืองรอง เมืองหลวงของประเทศไทย |
|  |
| Երկիր |  Թայլանտ,  Rattanakosin Kingdom,  Thonburi Kingdom,  Konbaung dynasty և  Ayutthaya Kingdom |
| Ենթարկում |
մայրաքաղաք |
| Ներքին բաժանում | Phra Nakhon District?, Nong Chok?, Bang Rak?, Bang Khen?, Bang Kapi?, Pathum Wan?, Pom Prap Sattru Phai?, Phra Khanong?, Min Buri?, Lat Krabang?, Yan Nawa?, Samphanthawong?, Phaya Thai?, Thon Buri?, Bangkok Yai?, Huai Khwang?, Khlong San?, Taling Chan?, Bangkok Noi?, Bang Khun Thian?, Phasi Charoen?, Rat Burana?, Bang Phlat?, Din Daeng?, Bueng Kum?, Sathon?, Bang Sue?, Chatuchak?, Bang Kho Laem?, Prawet?, Khlong Toei?, Suan Luang?, Chom Thong?, Don Mueang?, Ratchathewi?, Lat Phrao?, Watthana?, Bang Khae?, Lak Si?, Sai Mai?, Khan Na Yao?, Saphan Sung?, Wang Thonglang?, Khlong Sam Wa?, Bang Na?, Thawi Watthana?, Thung Khru? և Bang Bon? |
| Governor of Bangkok? | Chadchart Sittipunt? |
| Օրէնսդրական մարմին | Bangkok Metropolitan Council? |
| Հիմնադրուած է՝ | 21 Ապրիլ 1782 |
| Տարածութիւն |
1568,737 քմ² |
| ԲԾՄ |
2 մեթր |
| Պաշտօնական լեզու | թայերեն? |
| Բնակչութիւն | 5 676 648 մարդ (31 Դեկտեմբեր 2018) |
| Խտութիւն |
5,258.60 մարդ/քմ² |
| Ագլոմերացիա |
14,565,520 |
| Կը գտնուի ափին | Մենամ Չաո Պրայա? |
| Ժամային գօտի | UTC+7? |
| Հեռախօսային ցուցանիշ | 02 |
| Փոստային ցուցանիշ | 10### |
| Մականուն | City of Angels և The Big Mango |
| Հիմնադիր | Phutthayotfa Chulalok? |
| Պաշտօնական կայքէջ | **Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "ref-th" does not exist։** |
|  |

**Պանքոք**, (թայերեն՝ กรุงเทพมหานคร) Թայլանտի մայրաքաղաքը եւ գլխաւոր նաւահանգիստը։ Բնակչութիւնը՝ 5 676 648 մարդ (31 Դեկտեմբեր 2018)։ Կը գտնուի Մենան Չառ Փրայա գետի գետաբերանին՝ Հարաւչինական ծովու՝ Սիամի ծոցէն 30 քմ․ անդին։

## Պատմութիւն

Կը յիշատակուի XVI դարէն։ 1782-էն Թայլանտի մայրաքաղաքն է։ Անուանումը կազմուած է թայ լեզուի *պանկ* «բնակավայր» եւ *քոք* (սալորենիի տեսակ մը) բառերու միացումէն։ Քաղաքի հիմնադրման ժամանակ՝ իրեն տրուած, պաշտօնական անուանումը բաղկացած է 21 բառէ, որոնցմէ առաջին երկուքը՝ «*Գրունկ Թհէպ*», կը նշանակէ «հրեշտակներու քաղաք». Պանքոքցիները յաճախ այդպէս կ'անուանեն իրենց քաղաքը։

Պանքոքը ամէնախիտ բնակեցուած քաղաքն է։ Կը զբաղեցնէ 1,568.7 քառակուսի քիլոմեթր (605.7 քառ. մղոն) տարածք Չաօ Ֆրայա գետի տելթային մէջ՝ կեդրոնական Թայլանտի մէջ, եւ 2021 թուականի դրութեամբ ունի մօտավորապէս 9.0 միլիոն բնակչութիւն, որ կը կազմէ երկրի բնակչութեան 13%-ը։ 2021 թուականի գնահատականներով՝ աւելի քան 17.4 միլիոն մարդ (25%) կ'ապրի Պանքոքի շրջակայ մեթրոբոլիթէն տարածքին մէջ, ինչ որ զայն կը դարձնէ խոշոր քաղաք, որ չափերով եւ ազգային տնտեսութեան համար կարեւորութեամբ կը գերազանցէ երկրի միւս քաղաքային կեդրոնները։

Պանքոքի պատմական արմատները սկիզբ կ'առնեն15-րդ դարուն Այութթայա թագաւորութեան ժամանակաշրջանին գտնուող փոքր առեւտրային կեդրոնէն։ Այս կեդրոնը ի վերջոյ աճեցաւ եւ դարձաւ երկու մայրաքաղաքներու՝ Թոնպուրիի՝ 1767 թուականին եւ Ռաթանակոսինի՝ 1782 թուականին։ Պանքոքը 19-րդ դարու վերջը Սիամի (յետագային վերանուանուեցաւ Թայլանտ) արդիականացման ալիքի կեդրոնն էր, քանի որ երկիրը կը բախուէր Արեւմուտքի ճնշման։ Քաղաքը նաեւ ականատես եղած է Թայլանտի քաղաքական պայքարին 20-րդ դարու ընթացքին, քանի որ երկիրը վերացուց բացարձակ միապետութիւնը, ընդունեց սահմանադրական կարգեր եւ քանի մը յեղաշրջումներ ու ապստամբութիւններ ապրեցաւ։ Քաղաքը, որ 1972 թուականին ներառուեցաւ որպէս Պանքոքի մեթրոբոլիթէնի վարչակազմի յատուկ վարչական շրջան, արագ աճ ապրեցաւ 1960-ական եւ 1980-ական թուականներուն եւ այժմ զգալի ազդեցութիւն ունի Թայլանտի քաղաքականութեան, տնտեսութեան, կրթութեան, լրատուամիջոցներու եւ ժամանակակից հասարակութեան վրայ։

1980-ական եւ 1990-ական թուականներու ասիական ներդրումային պումը («վագրի ձագերու տնտեսութիւններ») շատ միջազգային հաստատութիւններու դրդեց հիմնել իրենց տարածաշրջանային գլխաւոր գրասենեակները Պանքոքի մէջ։ Այսօր քաղաքը դարձած է տնտեսական, պիզնեսի եւ զանգուածային մշակոյթի տարածաշրջանային հզօր կեդրոն։ Անիկա միջազգային երթեւեկութեան եւ առողջապահութեան կեդրոն է եւ դարձած է արուեստի, նորաձեւութեան եւ զուարճանքի կեդրոն։ Քաղաքը յայտնի է իր փողոցային կեանքով եւ մշակութային տեսարժան վայրերով, ինչպէս նաեւ կարմիր լապտերներու թաղամասերով (զուարճանքի գօտիներ)։ Մեծ պալատը եւ պուտտայական տաճարները, այդ կարգին՝ Վատ Արունը եւ Վատ Ֆօն, կտրուկ կը հակադրուին այլ զբօսաշրջային տեսարժան վայրերու, ինչպիսիք են Խաոսան ճանապարհը եւ Պատպոնկի գիշերային կեանքը։ Պանքոքը աշխարհի լաւագոյն զբօսաշրջային վայրերէն մէկն է եւ բազմաթիւ միջազգային վարկանիշներու մէջ բազմիցս անուանուած է աշխարհի ամէնաշատ այցելուող քաղաքը։

Պանքոքի արագ աճը, զուգորդուած վատ քաղաքաշինութեան հետ, յանգեցուցած է անկանոն ճարտարապետական ​​​​բնավայրի եւ անբաւարար ենթակառուցուածքներու։ Չնայած լայնածաւալ մայրուղային ցանցին, ճանապարհային ցանցի անբաւարարութիւնը եւ անձնական մեքենաներու մեծ օգտագործումը յանգեցուցած են քրոնիկ եւ խաթարող երթեւեկութեան գերբեռնուածութեան, ինչ որ 1990-ականներուն առաջացուցած է օդի լուրջ ապականում։ Այդ ժամանակէն ի վեր քաղաքը դիմած է հասարակական թրանսբորթին՝ փորձելով լուծել խնդիրը՝ շահագործելով 10 մեթրոբոլիթէնային երկաթուղային գիծ եւ կառուցելով այլ հասարակական թրանսբորթային համակարգեր. սակայն գերբեռնուածութիւնը կը մնայ տարածուած խնդիր։

## Բնակչութիւն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1919 | 437 294 մարդ |  |
| 1929 | 713 384 մարդ |  |
| 1937 | 890 453 մարդ |  |
| 1947 | 1 178 881 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1960 | 2 136 435 մարդ |  |
| 1970 | 3 077 361 մարդ |  |
| 1980 | 4 697 071 մարդ |  |
| 1990 | 5 882 411 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2000 | 6 355 144 մարդ |  |
| 2010 | 8 280 925 մարդ |  |
| 2011 | 5 674 843 մարդ |  |
| 2015 | 5 696 409 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2016 | 5 686 646 մարդ |  |
| 2018 | 5 676 648 մարդ |  |

 |

## Ծանօթագրութիւններ