# Հիւսիսային Մակեդոնիա

| **Հիւսիսային Մակեդոնիա** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության դրոշ? | Զինանշանը |
|   |   |

 |
|  |
| Կը ներառնէ | Berovo Municipality?, Češinovo-Obleševo Municipality?, Delčevo Municipality?, Karbinci Municipality?, Kočani Municipality?, Kratovo Municipality?, Kriva Palanka Municipality?, Kumanovo Municipality?, Լոզովոյի համայնք?, Makedonska Kamenica Municipality?, Pehčevo Municipality?, Probištip Municipality?, Շտիպ?, Sveti Nikole Municipality?, Vinica Municipality?, Zrnovci Municipality?, Lipkovo Municipality?, Rankovce Municipality?, Staro Nagoričane Municipality?, Բիտոլա?, Demir Hisar Municipality?, Dolneni Municipality?, Krivogaštani Municipality?, Kruševo Municipality?, Mogila Municipality?, Նովաչի քաղաքապետութիւն, Պրիլեպ մունիցիպիալիտետ?, Resen Municipality?, Bogovinje Municipality?, Brvenica Municipality?, Jegunovce Municipality?, Մավրովո և Ռոստուշա?, Tearce Municipality?, Tetovo Municipality?, Vrapčište Municipality?, Želino Municipality?, Aerodrom Municipality?, Aračinovo Municipality?, Butel Municipality?, Čair Municipality?, Centar Municipality?, Čučer-Sandevo Municipality?, Gazi Baba Municipality?, Գյորչե Պետրով?, Ilinden Municipality?, Karpoš Municipality?, Kisela Voda Municipality?, Սարայ?, Petrovec Municipality?, Sopište Municipality?, Studeničani Municipality?, Šuto Orizari Municipality?, Զելենիկովո?, Բոգդանցիի համայնք?, Bosilovo Municipality?, Գևգելիայի համայնք?, Konče Municipality?, Novo Selo Municipality?, Radoviš Municipality?, Դոյրան?, Ստրումիցա?, Valandovo Municipality?, Vasilevo Municipality?, Centar Župa Municipality?, Debar Municipality?, Debarca Municipality?, Kičevo Municipality?, Makedonski Brod Municipality?, Օքրիդ մունիցիպալիտետ?, Plasnica Municipality?, Struga Municipality?, Vevčani Municipality?, Čaška Municipality?, Դեմիր Կապիայի համայնք?, Գրադսկոյի համայնք?, Kavadarci Municipality?, Negotino Municipality?, Rosoman Municipality?, Վելեսի համայնք?, Gostivar Municipality? և Սկոպիե? |
| Պետական լեզու | մակեդոներեն? և Ալպաներէն |
| Մայրաքաղաք | Սկոպիե? |
| Օրէնսդիր մարմին | Մակեդոնիայի Հանրապետության խորհրդարան? |
| Երկրի ղեկավար | Գորդանա Սիլյանովսկայա-Դավկովա? |
| Կառավարութեան ղեկավար | Hristijan Mickoski? |
| Ազգաբնակչութիւն | 1 836 713 մարդ (2021) |
| Օրհներգ | Մակեդոնիայի Հանրապետության հիմն? |
| Կարգախօս | North Macedonia Timeless և Diamser yw Gogledd Macedonia |
| Հիմնադրուած է | 1991 թ. |
| Արժոյթ | `Մակեդոնական դենար?` |
| Ժամային համակարգ | UTC+1 |
| Հեռաձայնային համակարգ | +389 |
| Համացանցի յղում | .mk? |
| Մարդկային ներուժի զարգացման թիւ | 0,77 |
| **Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "ref-mk" does not exist։** |

**Հիւսիսային Մակեդոնիա**, պաշտօնապէս **Հիւսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետութիւն**, ցամաքամերձ երկիր մըն է Հարաւարեւելեան Եւրոպայի մէջ։ Ան ցամաքային սահմաններ կը բաժնէ Յունաստանի հետ հարաւէն, Ալպանիոյ հետ արեւմուտքէն, Պուլկարիոյ հետ արեւելքէն, Քոսովոյի հետ հիւսիսարեւմուտքէն եւ Սերպիոյ հետ հիւսիսէն։ Ան կը կազմէ մօտաւորապէս հիւսիսային երրորդ մասը Մակեդոնիոյ աւելի մեծ աշխարհագրական շրջանին։ Սքոփյէ, մայրաքաղաքն ու ամենամեծ քաղաքը, կ՚ընդգրկէ երկրին 1.83 միլիոնէ աւելի բնակչութեան քառորդ մասը։ Բնակիչներուն մեծամասնութիւնը կը կազմեն ազգութեամբ Մակեդոնացիներ, Հարաւային Սլավ ժողովուրդ մը։ Ալպանացիներ կը կազմեն նշանակալի փոքրամասնութիւն մը՝ շուրջ 25%-ի չափ, որմէ ետք կու գան Թուրքեր, Գնչուներ, Սերպեր, Պոսնիացիներ, Արոմաններ եւ քանի մը ուրիշ փոքրամասնութիւններ։

Շրջանին պատմութիւնը կը սկսի Փայոնիոյ թագաւորութեամբ։ Ք. ա. վեցերորդ դարուն վերջերը, շրջանը ենթարկուեցաւ Պարսկական Աքեմենեան Կայսրութեան, ապա ներառուեցաւ Մակեդոնիոյ Թագաւորութեան մէջ ք. ա. չորրորդ դարուն։ Հռոմէական Հանրապետութիւնը նուաճեց շրջանը ք. ա. երկրորդ դարուն եւ զայն դարձուց իր աւելի մեծ Մակեդոնիոյ նահանգին մասը։ Շրջանը մնաց Բիւզանդական Կայսրութեան մասը, բայց յաճախ յարձակումներու ենթարկուեցաւ եւ բնակեցուեցաւ Սլավական ցեղերու կողմէ սկսելով վեցերորդ դարէն։ Պուլկարական, Բիւզանդական եւ Սերպական Կայսրութիւններու միջեւ դարեր տեւող հակամարտութիւններէ ետք, ան Օսմանեան Կայսրութեան մասն կը դառնայ տասներերրորդ դարուն կէսերէն մինչեւ քսաներորդ դարուն սկիզբը, երբ, 1912 եւ 1913 Պալկանեան Պատերազմներէն ետք, Հիւսիսային Մակեդոնիոյ ժամանակակից տարածքը եկաւ Սերպական իշխանութեան տակ։

Առաջին Համաշխարհային Պատերազմին ընթացքին, տարածքը կառավարուեցաւ Պուլկարիոյ կողմէ։ Պատերազմին վերջէն ետք, ան վերադարձաւ Սերպական իշխանութեան տակ՝ որպէս նորաստեղծ Սերպերու, Խրուատներու եւ Սլովէններու Թագաւորութեան մաս։ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմին ընթացքին, ան դարձեալ կառավարուեցաւ Պուլկարիոյ կողմէ եւ 1945-ին ան հաստատուեցաւ որպէս համայնավար Եուկոսլավիոյ բաղկացուցիչ պետութիւն, ինչ որ մնաց մինչեւ իր խաղաղ անջատումը 1991-ին։ Երկիրը դարձաւ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան (ՄԱԿ) անդամ 1993-ին, բայց Յունաստանի հետ «Մակեդոնիա» անունին շուրջ վէճի մը հետեւանքով, ան ընդունուեցաւ ժամանակաւոր նկարագրութեամբ «Եուկոսլավիոյ նախկին Մակեդոնիոյ Հանրապետութիւն» (կրճատուած՝ «ԵՄՀ»)։ 2018-ին, վէճը լուծուեցաւ համաձայնութեամբ մը թէ երկիրը պէտք է վերանուանուի «Հիւսիսային Մակեդոնիոյ Հանրապետութիւն»։ Այս վերանուանումը ուժի մէջ մտաւ 2019-ի սկիզբը։

Հիւսիսային Մակեդոնիա ՆԱԹՕ-ի, Եւրոպայի Խորհուրդին, Համաշխարհային Պանկին, ԵԱՀԿ-ի, CEFTA-ի եւ BSEC-ի անդամ է։ 2005 թուականէն ի վեր, ան նաեւ թեկնածու է Եւրոպական Միութեան միանալու։ Հիւսիսային Մակեդոնիա Համաշխարհային Պանքի սահմանումներով վերին-միջին եկամուտի երկիր մըն է եւ իր անկախութենէն ի վեր զգալի տնտեսական բարեփոխումներ ապրած է՝ բաց տնտեսութիւն մը զարգացնելու ուղղութեամբ։ Ան զարգացող երկիր մըն է շատ բարձր Մարդկային Զարգացման Ցուցանիշով եւ ցած եկամտային անհաւասարութեամբ. նաեւ կը տրամադրէ ընկերային ապահովութիւն, համընդհանուր առողջապահական հոգածութեան համակարգ եւ անվճար սկզբնական ու միջնակարգ կրթութիւն իր քաղաքացիներուն։

## Բնակչութիւն

| Բնակչութեան 1960-2021 թուականների վիճակագրություն |
| --- |
|

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1960 | 1 471 139 մարդ |  |
| 1961 | 1 491 446 մարդ |  |
| 1962 | 1 512 404 մարդ |  |
| 1963 | 1 533 999 մարդ |  |
| 1964 | 1 556 150 մարդ |  |
| 1965 | 1 578 730 մարդ |  |
| 1966 | 1 601 987 մարդ |  |
| 1967 | 1 625 829 մարդ |  |
| 1968 | 1 649 396 մարդ |  |
| 1969 | 1 671 533 մարդ |  |
| 1970 | 1 691 507 մարդ |  |
| 1971 | 1 708 662 մարդ |  |
| 1972 | 1 723 445 մարդ |  |
| 1973 | 1 737 547 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1974 | 1 753 342 մարդ |  |
| 1975 | 1 772 405 մարդ |  |
| 1976 | 1 795 556 մարդ |  |
| 1977 | 1 821 920 մարդ |  |
| 1978 | 1 849 320 մարդ |  |
| 1979 | 1 874 648 մարդ |  |
| 1980 | 1 895 727 մարդ |  |
| 1981 | 1 911 496 մարդ |  |
| 1982 | 1 922 729 մարդ |  |
| 1983 | 1 931 280 մարդ |  |
| 1984 | 1 939 913 մարդ |  |
| 1985 | 1 950 487 մարդ |  |
| 1986 | 1 964 188 մարդ |  |
| 1987 | 1 980 064 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1988 | 1 995 338 մարդ |  |
| 1989 | 2 006 063 մարդ |  |
| 1990 | 2 009 710 մարդ |  |
| 1991 | 2 004 813 մարդ |  |
| 1992 | 1 993 080 մարդ |  |
| 1993 | 1 978 999 մարդ |  |
| 1994 | 1 968 851 մարդ |  |
| 1995 | 1 967 013 մարդ |  |
| 1996 | 1 975 207 մարդ |  |
| 1997 | 1 991 687 մարդ |  |
| 1998 | 2 013 117 մարդ |  |
| 1999 | 2 034 487 մարդ |  |
| 2000 | 2 052 129 մարդ |  |
| 2001 | 2 065 098 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2002 | 2 074 441 մարդ |  |
| 2003 | 2 080 866 մարդ |  |
| 2004 | 2 085 728 մարդ |  |
| 2005 | 2 090 044 մարդ |  |
| 2006 | 2 093 801 մարդ |  |
| 2007 | 2 096 620 մարդ |  |
| 2008 | 2 098 769 մարդ |  |
| 2009 | 2 100 558 մարդ |  |
| 2010 | 2 102 216 մարդ |  |
| 2011 | 2 103 890 մարդ |  |
| 2012 | 2 105 575 մարդ |  |
| 2013 | 2 107 158 մարդ |  |
| 2018 | 2 075 301 մարդ |  |
| 2021 | 1 836 713 մարդ |  |

 |

## Ծանօթագրութիւններ