Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Թի. Էս. Էլիըթ

| Թի. Էս. Էլիըթ
անգլերէն՝ T. S. Eliot |
| --- |
|  |
| Ծննդեան անուն | անգլերէն՝ Thomas Stearns Eliot |
| Ծնած է | 26 Սեպտեմբեր 1888(1888-09-26)[…] |
| Ծննդավայր | Սենթ Լուիս, Միզուրի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Մահացած է | 4 Յունուար 1965(1965-01-04)[…] (76 տարեկանին) |
| Մահուան վայր | Քենսինգթոն, Լոնտոն, Անգլիա, Միացեալ Թագաւորութիւն |
| Քաղաքացիութիւն |  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ,  Միացեալ Թագաւորութիւն և  Միացեալ Թագաւորութիւն |
| Կրօնք | Երրորդութեան վարդապետութեան մերժում և anglo-catholicism? |
| Ուսումնավայր | Փարիզի Համալսարան, Հարուըրտ Համալսարան, Մերթոն քոլեջ?, Միլթոն ակադեմիա?, Հարուարտ քոլեճ և Էլիոթ Տուն |
| Ազդուած է | Տանթէ Ալիկիէրի, Κυριάκος Χαραλαμπίδης?, Ջոն Դոն?, Ալֆրեդ Թեննիսըն?, Ջեյմս Ջորջ Ֆրեզեր?, Վերգիլիոս?, Ճոն Ռասքին, Էզրա Փաունդ?, Ժիլպերթ Քէյթ Չեսթըրթըն, Մեթյու Առնոլդ?, Ռոպըրթ Պրաունինկ, Սամուէլ Ճոնսըն, Պոլ Վալերի?, Ֆրենսիս Հերբերտ Բրեդլի?, Ժյուլ Լաֆորգ?, Charles Maurras?, Evelyn Underhill?, Ռիչարդ Կրեշո?, Ուիլյամ Բաթլեր Յեյթս?, Շառլ Բոդլեր?, Ուիլիըմ Շէյքսփիր, Ջոն Միլթոն?, Հոմերոս, Չարլզ Տիքընզ, Ուոլթ Ուիթմըն, Ստեֆան Մալարմե?, Ժոզեֆ Կոնրադ?, Իմանուիլ Կանտ? և Ֆրանսիս Սքոթ Ֆիթսժերալտ |
| Երկեր/Գլխաւոր գործ | The Waste Land? և Four Quartets? |
| Տեսակ | բանաստեղծութիւն և Գրական Քննադատութիւն |
| Մասնագիտութիւն | թատերագիր, բանաստեղծ, ակնարկագիր, գրաքննադատ, սոցիալական քննադատ, վիպասան, համալսարանի դասախօս, հեղինակ, երգերու հեղինակ, մանկագիր, գրագէտ և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր |
| Աշխատավայր | Շիքակոյի համալսարան և Բիրքբեք, Լոնդոնի համալսարան? |
| Անդամութիւն | Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան կաճառ, Լինչէի Ազգային կաճառ, Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիա?, Արուեստի եւ գրականութեան ամերիկեան ակադեմիա, Ֆի Վիթա Գաբա, James Joyce Society? և Ամերիկեան Փիլիսոփայական Ընկերութիւն |
| Ամուսին | Վիվյեն Հայ-Վուդ Էլիոթ? և Վալերի Էլիոթ? |
| Ծնողներ |
հայր՝ Henry Ware Eliot?, մայր՝ Charlotte Champe Stearns? |
|
Ստորագրութիւն  |

**Թի. Էս. Էլիըթ** (անգլերէն՝ Thomas Stearns Eliot, 26 Սեպտեմբեր 1888(1888-09-26)[…], Սենթ Լուիս, Միզուրի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ - 4 Յունուար 1965(1965-01-04)[…], Քենսինգթոն, Լոնտոն, Անգլիա, Միացեալ Թագաւորութիւն), բանաստեղծ, թատերագիր եւ գրաքննադատ:

## Կենսագրական գիծեր

Ծնած է Նոր Անգլիոյն սերող միջին դասի պատկանող ընտանիքի մը մէջ: Ուսանած է Սմիթ եւ Միլթըն ակադեմիաներու մէջ, ապա 1906-ին յաճախած Հարվըրտ համալսարա, զոր աւարտած է ստանալով պսակաւոր եւ մագիստրոսի վկայականներ:

1910-ին ուսանած է Սորպոնի մէջ, ապա կրկին շարունակած է բարձրագոյն ուսումը Հարվըրտի մէջ՝ ուսանելով փիլիսոփայութիւն:

Համաշխարհային Ա. պատերազմի ընթացքին ապրած է Անգլիոյ մէջ եւ այնտեղ դասաւանդած:

1915-ին ամուսնացած է անգլիացի պալերինա Վիվիըն Հայուուտի հետ:

## Պարգեւներ

1948-ին պարգեւատրուած է Նոպելեան մրցանակով, նոյն տարին՝ բրիտանական Մերիթ պարգեւատրումով, իսկ 1964-ին՝ ամերիկեան անկախութեան մետալով:

## Հրատարակութիւններ

Հրատարակած է «Էկոիսթ» եւ «Քրիբերիւն» հանդէսները:

Բանաստեղծութիւններէն են․

* «Քոնվըրզէյչըն Կալանթ»,
* «Փորթրէյթ Աֆ Է Լէյտի»։

Իսկ թատերախաղերէն․

* «Տը Ֆեմիլի Ռէիւնիըն»,
* «Տը Քոքթէյլ Փարթի»,
* «Մըրտըր ԻՆ Տը Քաթիտրըլ» եւ այլ գործեր։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ

* «Զարթօնք» օրաթերթ, 25 Նոյեմբեր 1997, էջ 4։
# Պելճիքայի Զինանշան

**Պելճիքայի զինանշանի** ներկայիս տեսքը հաստատուած է 17 Մարտ 1837-ին, արքայական հրամանագիրով, որ նաեւ կը նկարագրէ զինանշանին տարբեր չափերու հետ կապուած մանրամասնութիւնները։ Ըստ Պելճիքայի Սահմանադրութեան 193-րդ (նախապէս՝ 125-րդ) յօդուածին, «Պելճիքայի ժողովուրդը կ՛ընդունի կարմիր, ոսկեգոյն եւ սեւ գոյները իբրեւ պետական զինանշանին գոյները, Պելճիքայի առիւծն ու «Միասնութիւնը ուժ կու տայ» կարգախօսը»։

## Մեծ զինանշան

Միջին զինանշան
Սեւ վահանին վրայ պատկերուած է ոսկեգոյն, ծառս կանգնած առիւծ, կարմիր ճանկերով եւ դուրս ցցուած կարմիր լեզուով (Պելճիքայի առիւծ)։ Վահանին վերը հատուածը տեղակայուած է ոսկեգոյն սաղաւարտ՝ բացուած երեսկալով։ Սաղաւարտին վրայ տեղադրուած է մեծ դքսութեան թագ, որուն ետին կը գտնուին գայիսոնները, մէկը` «Արդարութեան ձեռքով», իսկ միւսը՝ առիւծով։ Վահանը կը պատէ Լեոպոլտի շքանշանի ոսկի շղթան։ Վահանը բռնած առիւծները պահած են նաեւ պելճիքական դրօշակները ոսկիէ ձողերու վրայ։ Ներքեւը կը գտնուի կարմիր ժապաւէնը։ Անոր վրայ ոսկի տառերով գրուած է «Միասնութիւնը ուժ կու տայ» (*L’UNION FAIT LA FORCE* ֆրանսերէնով կամ *EENDRACHT MAAKT MACH*T հոլանտերէնով)։ Այս ամբողջը տեղակայուած է ոսկիէ ծոպերով եւ վրձիններով պատմուճանի վրայ։ Պատմուճանը կը պահեն կղաքիսները եւ այն պսակուած է մեծ դքսութեան թագով։ Պատմուճանին վրայ բարձրացուած են 1837-ի դրութեամբ Պելճիքայի բոլոր մարզերուն դրօշակները (մարզերու քանակի փոփոխութիւնը չէ ազդած զինանշանին վրայ)։

Մեծ զինանշանը հազուադէպօրէն կ՛օգտագործուի։ Այն կը զարդարէ օրէնքներու կնիքները եւ միջազգային պայմանագրերը:

## Փոքր զինանշան

Փոքր զինանշան
Պելճիքայի կառավարութեան կողմէ օգտագործուող Փոքր զինանշանը կազմուած է սեւ վահանի վրայ պատկերուած առիւծէ, խաչուած գայիսոններէ, կարգախօսէ, թագէ, Լեոպոլտի շքանշանէ։

## Արտաքին յղումներ

* Պելճիքայի պետական խորհրդանիշները
# 1825 թուական

**1825 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 25րդ տարին

## Դէպքեր

## Ծնունդներ

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1825 ծնունդներ

* Յունուար 7՝ Արսէն Այտընեան (մ. 1902), բանասէր, լեզուաբան եւ հոգեւորական
* Մայիս 9՝ Խաչատուր Աւագեան (մ. 1862), բժիշկ եւ բանաստեղծ
* Յուլիս 4՝ Գրիգոր Աղաթոն (մ. 1912), ազգային երեսփոխան
* Յուլիս 11՝ Գաբրիէլ Սունդուկեան (մ. 1912), հայ թատերագիր
* Հոկտեմբեր 19՝ Միքայէլ Լորիս-Մելիքով (մ. 1888, Նիս (Ֆրանսա)), հայազգի զօրավար

## Մահեր

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1825 մահեր

* Անյայտ օրով՝
* Պօղոս Եպս. Գարագօչեան (ծն.1731), եպիսկոպոս

## Ծանօթագրութիւններ
# 1 Յունիս

**1 Յունիս**, տարուան 152-րդ (իսկ նահանջ տարիներուն՝ 153-րդ) օրն է

* Տարուան աւարտին կը մնայ 213 օր։

Խաչատուր Լազարեան
**Պետրոս Դուրեան**
## Դէպքեր

* 1533՝ Անն Պոլէյնը կը դառնայ Անգլիոյ թագուհի
* 1980՝ CNN (Cable News Network) կը սկսի իր հեռարձակումները

Լուսինէ Զաքարեան
## Ծնունդներ

Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1 Յունիսի ծնածներ

* 1789՝ Խաչատուր Լազարեան (մ․1871), ազգային-ազատագրական եւ մշակոյթի գործիչ
* 1851՝ Պետրոս Դուրեան (Զըմպայեան, մ․1872), հայ բանաստեղծ, թատերագիր
* 1937՝ Լուսինէ Զաքարեան (մ.1992), երգչուհի

Հելէն Քելլըր
## Մահեր

Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1 Յունիսի մահացածներ

* 1968՝ Հելէն Քելլըր (անգլերէն՝ Hellen Adams Keller, ծն.1880), ամերիկացի կոյր եւ խուլ կին գրող
* Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
	+ 1998՝ Համլեթ Հայրապետեան (ծն․1962)

## Տօներ

* Մանուկներու համաշխարհային օր (1949 թուականէն),
* Անկախութեան օր (Սամոա)

## Ծանօթագրութիւններ
# Ճորճ Մայքըլ

| Ճորճ Մայքըլ |
| --- |

**Եորկոս Քիրիաքոս Փանայիութու** (25 Յունիս 1963(1963-06-25)[…], Արևելյան Ֆինչլի, Բարնեթ, Մեծ Լոնտոն, Լոնտոն, Անգլիա, Միացեալ Թագաւորութիւն - 25 Դեկտեմբեր 2016(2016-12-25)[…], Goring-on-Thames, Միացեալ Թագաւորութիւն), ճանչցուած է **Ճորճ Մայքըլ** (անգլերէն՝ George Mchael) անունով: Ճորճ անգլիացի երգիչ մըն է որ իր գործընթացքը սկսած է 1980ական եւ 1990ական թուականներուն ժամանակ:

Ճորճ Մայքըլին գլխաւոր ու նշանաւոր երգերէն են՝ «*Last Christmas*» եւ «*Wake Me Up Before You Go-Go*», ու անոր ալպոմներէն են՝ «*Faith*» (1987) եւ «*Listen Without Prejudice Vol. 1*» (1990):

Մայքըլ վաճառած է աւելի քան 100 միլիոն երգեր ամբողջ աշխարհին շուրջ, իսկ իր «*Faith*» ալպոմը վաճառուած է 20 միլիոն օրինակներով: Ճորճ շահած է տարբեր երաժշտական մրցանակներ իր 30-ական տարիներուն ընթացքին, ու անոնցմէ են՝ 3 *Brits* մրցանակներ, 4 *MTV Video Music* մրցանակներ, 4 *Ivor Novello* մրցանակներ, 3 *American Music* մրցանակներ եւ 2 Կրեմմի մրցանակներ:

25 Դեկտեմբեր, 2016 թուականին, Մայքըլը կը մահանայ իր տան մէջ, 53 տարեկանին:

## Ալպոմներ

* *Faith* (1987)
* *Listen Without Prejudice Vol. 1* (1990)
* *Older* (1996)
* *Songs from the Last Century* (1999)
* *Patience* (2004)

## Շրջապտոյտներ

* Faith World Tour (1988–1989)
* Cover to Cover (1991)
* 25 Live (2006–2008)
* George Michael Live in Australia (2010)
* Symphonica Tour (2011–2012)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

* Ջորջ Մայքլի պաշտոնական կայք էջը
* Ջորջ Մայքլ - Ռուսաստան (GeorgeMichael.ru)։ ֆան ակումբ, Սկավառակագրություն, երաժշտություն Archived 2007-10-24 at the Wayback Machine.
* Թվիթերում Ջորջ Մայքլի բլոգը
# Կաթոլիկ եկեղեցի

---

| Կաթոլիկ եկեղեցի  |
| --- |
| Հիմնական տեղեկութիւններ |
| Ճարտարապետական նկարագրութիւն |
| Առանձնայատկութիւններ |

**Կաթոլիկ եկեղեցի**, (յայտնի նաեւ որպէս **Հռոմէական կաթոլիկ եկեղեցի**), քրիստոնէական եկեղեցի, որու գաղափարախօսութիւնը կաթոլիկութիւնն է։ Ունի աւելի քան 1.29 երկիլիոն անդամներով ամբողջ աշխարհի վրայ։ Ան կարեւոր դեր ունէր պատմութեան եւ Արեւմտեան քաղաքակրթութեան զարգացման մէջ։ Ղեկավարուելով Հռոմի թեմի առաջնորդի կողմէ, յայտնի որպէս Պապ՝ եկեղեցու դրոյթները ամփոփուած են Նայսենի հաւատամքում։ Անոր կենդրոնական ղեկավարութիւնը Մայր տաճարը կը գտնուի Վատիկան քաղաքի մէջ, ներգաւառ Հռոմ քաղաքի մէջ, Իտալիա։

Կաթոլիկ եկեղեցին կը քարոզէ, որ ան միակ, սրբազան, կաթոլիկ եւ առաքելական ճշմարիտ եկեղեցին է հիմնուած Յիսուս Քրիստոսի կողմէ, եւ որ անոր եպիսկոպոսները Քրիստոսի առաքեալներու հետեւորդներն են, իսկ Պապը Պետրոս առաքեալի հետեւորդն է, որուն առաջնորդութիւնը հաստատուած է Յիսուսի կողմից.։ Ան կը պնդէ, որ կը տարածէ սկզբնական Քրիստոնէական հաւատը՝ պահպանելով անսխալականութիւնը եւ փոխանցելով սրբազան ավանդույթները։ Լատինական եկեղեցին, Արեւմտեան քրիստոնէական հաւատը եւ այնպիսի կազմակերպութիւններ, օրինակ՝ մուրացիկի կանոնները եւ կից վանական կանոնները, կ'արտայայտէն եկեղեցւոյ տարբեր հոգեւոր եւ աստուածաբանական շեշտադրումները։

Անոր եօթ խորհրդանիշներէն հաղորդութիւնը սկզբունքայիններէն է, որը կը տօնուի զանգուածայնօրէն պատարագի ձեւով։ Եկեղեցին ուսուցանում է, որ նուիրաբերութեան միջոցով քահանայի կողմից զոհաբերութեան հացը եւ գինին կը վերածուին Քրիստոսի արեան եւ մարմնի։ Կոյս Մարիամը կ'երկրպագուի կաթոլիկ եկեղեցւոյ կողմէ որպէս Աստուածամայր եւ դրախտի թագուհի՝ մեծարուելով աղանդներու եւ դրոյթներու ընդացքին։ Անոր դրոյթները նաեւ կ'ընդգրկեն սրբագործում Աստուածաշնչական եւ կաթոլիկ հաւատի եւ աւետարանականութեան միջոցով, որը կարեւորութիւն կու տայ հիւանդներուն, աղքատներուն տրուող աջակցութիւնը եւ կ'արտայայտուի հոգեւոր եւ նիւթական բարեգթութեամբ։ Կաթոլիկ եկեղեցին ամենամեծ ոչ կառավարական կազմակերպութիւնն է, որ կը հովանաւորէ կրթութիւնը եւ առողջական խնամքը ամբողջ աշխարհի վրայ։

## Ծանօթագրութիւններ
# 9 Հոկտեմբեր

**9 Հոկտեմբեր**, տարուան 282-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 283-րդ) օրն է։

* Տարուան աւարտին կը մնայ 83 օր

Մկրտիչ Փորթուգալեան
## Դէպքեր

* 1446. Քորէայի մէջ հրապարակեցաւ հանկըլ 한글 այբուբենը
* 1582. Սպանիոյ, Իտալիոյ, Փորթուկալի եւ Լեհաստանի մէջ սա օրը բաց է թողնուած
* 1829. Խաչատուր Աբովեանը եւ Ֆրիտրիխ Փարոթը հասան Մասիսի գագաթը
* 2006. Հիւսիսային Քորէան իրականացուց միջուկային փորձարկում

## Ծնունդներ

 9 Հոկտեմբերի ծնածներ

* 1848. Մկրտիչ Փորթուգալեան (Մահուան օրը՝ անյայտ) ազգային ազատագրական գործիչ
* 1940. Ճոն Լենըն (անգլերէն՝ John Lennon, Սպանն.1980) բրիտանացի երգահան, երգիչ

## Մահեր

* 1831, Իոանիս Քափոտիսթրիաս․յունազգի դիւանագէտ, բժիշկ եւ կոմս։

 9 Հոկտեմբերի մահացածներ

## Տօներ

* Փոստի համաշխարհային օր
* Ուկանտա՝ Անկախութեան Օր Միացեալ Թագաւորութենէն, 1962

## Արտաքին յղումներ

* BBC: On This Day Archived 2006-11-08 at the Wayback Machine.
* (անգլերէն)

## Ծանօթագրութիւններ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ուիքիպահեստ նախագիծի **9 Հոկտեմբեր** ստորոգութեան մէջ կրնաք գտնել յաւելեալ պատկերազարդում այս նիւթի վերաբերեալ։ |
# Պարէնի Համաշխարհային Ծրագիր

| Պարէնի Համաշխարհային Ծրագիր
 |
| --- |
|  |
|  |
| Տեսակ | ՄԱԿ-ի մասնագիտացուած գործակալութիւն |
| Երկիր |  Իտալիա |
| Կարգախօս | fiat panis |
| Հիմնադրուած | 1961 |
| Գլխաւոր գրասենեակ | Հռոմ, Իտալիա |
| Ղեկավար | Qu Dongyu? |
| Վերադաս կազմակերպութիւն | ՄԱԿ-ի Տնտեսական եւ Ընկերային Խորհուրդ |
| Կայքէջ | fao.org |

**Պարէնի համաշխարհային ծրագիր** (ՊՀԾ, անգլերէն՝ Food and Agricultural Organization․ FAO), աշխարհի ամենամեծ մարդասիրական կազմակերպութիւնը։

ՄԱԿ-ի պարէնի համաշխարհային ծրագիրը հիմնադրուած է 1961-ին, իբրեւ տեսլական ունենալով, բոլոր ժամանակներու իւրաքանչիւր այր մարդու, կնոջ եւ երեխայի համար, հասանելի դարձնել անհրաժեշտ սննդամթերք, գործունեայ եւ առողջ կեանք մը ապրելու համար:

Ան տարեկան կը սպասարկէ 86.7 միլիոն մարդու, աշխարհի 83 երկիրներու մէջ: ՊՀԾ-ն ջանք չի խնայեր աշխարհի երեսէն սովը վերացնելու համար:

## Ծրագիրը

Անոր ծրագրերը հիմնականին մէջ կ'անդրադառնայ  սովի հիմնարար պատճառներուն, համայնքներու կայունութեան եւ պարէնային օգնութեան ծրագիրներով:

## Մրցանակներ

9 Հոկտեմբեր 2020-ին Նոպէլեան մրցանակին Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակի դափնեկիր։

Այս առթիւ ՊՀԾ-ն հրապարակած է հետեւեալ գրութիւնը․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ի սրտէ շնորհակալութիւն Նոպէլեան Կոմիտէին, Պարէնի համաշխարհային ծրագիրը պատուելու համար 2020 նոպէլեանի մրցանակով։ Ասիկա զօրեղ յիշեցում է աշխարհին թէ խաղաղութիւնը եւ զէռօ անօթութիւնը կ՛ընթանան զուգահեռ։- Պարէնի համաշխարհային ծրագիր |  |

## Ծանօթագրութիւններ