Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Սըրվըրի սպասման ժամանակը սպառածլ է

The maximum request time of 60 sec. was exceeded.

[996cbaed-f80a-45b1-bcf5-b0194a83dbbc] 2026-06-19 05:45:10: Ճակատագրական բացառութիւն «Wikimedia\RequestTimeout\RequestTimeoutException» տեսակի
# Ատոլֆ Այշման

**Ատոլֆ Այշման** կամ ամբողջական անուանումով՝ **Օթթօ Ատոլֆ Այշման** (գերմաներէն՝ Otto Adolf Eichmann) 19 Մարտ 1906(1906-03-19)[…], Զոլինգեն, Պրուսիոյ թագաւորութիւն, Գերմանական Կայսրութիւն - 31 Մայիս 1962(1962-05-31), Ռամլա, Իսրայէլ[…] (Պաղեստին), աւստրիա-գերմանացի Նացիական կուսակցութեան պաշտօնեայ, «*Սութցշթաֆէլի»* սպայ (գերմաներէն՝ Schutzstaffel, SS), հրեաներու ողջակիզութեան (անգլերէն՝ Holocaust) կազմակերպիչներէն մին։

## Տե՛ս Նաեւ

* Ռէշաթ Միմարօղլու։
* Էնվէր Փաշայ։
* Թալէաթ Փաշայ։

## Ծանօթագրութիւններ
# Տէյվիտ Պոուի

| Տէյվիտ Պոուի |
| --- |

David Bowie (2002)
**Տէյվիտ Պոուի** (8 Յունուար 1947(1947-01-08)[…], Բրիքսթոն, Մեծ Լոնտոն, Լոնտոն, Անգլիա, Միացեալ Թագաւորութիւն[…] - 10 Յունուար 2016(2016-01-10)[…], Lafayette Street, Մենհեթըն, Նիւ Եորք, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), բրիտանացի երաժիշտ, դերասան եւ երաժշտական արտադրիչ: Եղած է փոփ երաժշտութեան աշխարհի կեդրոնական դէմքերէն աւելի քան 4 տասնամեակ եւ կը ճանչցուի որպէս մեծ նորարար յատկապէս 1970-ական թուականներուն կատարած աշխատանքներուն համար: Պոուին յայտնի էր իր բնորոշ ձայնով, ստեղծագործութիւններու իմացական խորութեամբ եւ ձգողութեամբ:

## Երաժշտական Ազդեցութիւններ եւ Ոճ

1960-ականներու իր ամէնավաղ ձայնագրութիւններէն ի վեր, Պոուին գործածած է լայնօրէն տարբեր երաժշտական ոճեր։

Անոր վաղ գոմպոզիցիաները եւ ելոյթները խիստ ազդուած էին ռոք եւ ռոլի երգիչներէն, ինչպէս Լիթըլ Ռիչըրտը եւ Էլվիս Փրեսլին, ինչպէս նաեւ շոու-պիզնեսի լայն աշխարհէն։ Ան յատկապէս ջանացած է ընդօրինակել բրիտանական միւզիք-թատրոնի երգիչ-երգահան եւ դերասան Էնթընի Նիւլին, որուն վոգալային ոճը յաճախ կ'որդեգրէր եւ ակնառու կերպով կը գործածէր իր 1967-ի անդրանիկ թողարկումին՝ *David Bowie*-ին համար։

Պոուիի հիացմունքը միւզիք հոլի հանդէպ երբեմն-երբեմն յայտնուեցաւ հարտ ռոքի եւ հեւի մետալի, սոուլի, փսիքետելիկ ժողովրդականի եւ փոփի նման զանազան ոճերու կողքին։

Երաժշտագէտ Ճէյմս Ի. Փըրոնը կը նկատէ, որ Պոուին կ'օգտագործէ օքթաւներու փոփոխութիւնը նոյն մեղեդիի տարբեր կրկնութիւններուն համար, որուն օրինակը կը գտնենք «Space Oddity»-ի մէջ, իսկ աւելի ուշ՝ «'Heroes'»-ի մէջ՝ տրամաթիք ազդեցութեամբ. հեղինակը կը գրէ, որ «իր վոգալային ռեճիսթրի ամէնացած մասին մէջ... անոր ձայնը ունի գրեթէ քրունըրանման հարստութիւն»։

Ձայնի հրահանգիչ Ճո Թոմփսընը կը նկարագրէ Պոուիի վոգալային վիպրաթօի տեխնիկան որպէս «յատկապէս դիտումնաւոր եւ տարբերակիչ»։

Հեղինակներ Սքոթ Շինտըրը եւ Էնտի Շվարցը զինք կը կոչեն «արտակարգ տեխնիքական կարողութեամբ վոգալիստ մը, որ կրնայ իր երգեցողութիւնը կարգաւորել՝ յատուկ ազդեցութեան համար»։

Այստեղ ալ, ինչպէս իր բեմական արուեստին եւ երգեր գրելուն մէջ, Պոուիի դերակատարումը ակնյայտ է. պատմագրագէտ Մայքլ Քեմփպըլը կ'ըսէ, որ Պոուիի բառերը «կը գրաւեն մեր ականջը, առանց հարցականի։ Բայց Պոուին անընդհատ կը փոխուի մարդէ մարդ, երբ զանոնք կը մատուցէ... Անոր ձայնը կը փոխուի տրամաթիքօրէն բաժինէ բաժին»։

## Նուագած Գործիքները

Բացի կիթառէն, Պոուին նաեւ կը նուագէր զանազան ստեղնաշարային գործիքներ, ներառեալ՝

* Դաշնամուր
* Մելլոթրոն (*Mellotron*)
* Չամպըրլին (*Chamberlin*)
* Սինթեզատորներ (*synthesisers*)
* Հարմոնիթա (*harmonica*)
* Ալթօ եւ Պարիթոն սաքսաֆոններ
* Սթայլոֆոն (*stylophone*)
* Ալթ (*viola*)
* Թաւջութակ (*cello*)
* Քոթօ (*koto*)
* Մատնա-դաշնամուր (*thumb piano*)
* Թմբուկներ եւ զանազան հարուածային գործիքներ։

## Ծանօթագրութիւններ
# Ժոզէֆ Հայտըն

| Ժոզէֆ Հայտըն |
| --- |

**Ժոզէֆ Հայտըն**, (Ֆրանց Ժոզէֆ Հայտըն, [31 Մարտ 1732(1732-03-31)[…], Rohrau, Ավստրիայի էրցհերցոգություն, Սրբազան Հռոմէական կայսրութիւն[…] - 31 Մայիս 1809(1809-05-31)[…], Վիեննա, Աւստրիական Կայսրութիւն), աշխարհահռչակ երաժշտահան, դաշնակահար, նուագավար եւ երաժշտագէտ: Վիեննայի դասական դպրոցի ներկայացուցիչ:

## Կենսագրութիւն

ֆրանց Հայտընը ծնած է 31 Մարտ 1732-ին, Աւստրիա: Երաժշտական ունակութիւնները ժառանգած է իր հօրմէ: 5 տարեկանին ի յայտ կու գան անոր հրաշալի լսողութիւնը, յիշողութիւնը, ռիթմի զգացողութիւնը եւ ձայնային տուեալները: 1740–1749 թուականներուն ան մաս կը կազմէ Վիեննայի Սրբ. Ստեփանոս տաճարի երգչախումբին, եւ կը զբաղի ինքնակրթութեամբ:

## Երաժշտական գործունէութիւն

Շուրջ 30 տարի Հայտըն ծառայած է հունգար Էսթերհազի իշխաններուն՝ ղեկավարելով անոնց ընտանեկան նուագախումբը եւ թատրոնը: Շաբաթը երկու անգամ տեղի ունեցող համերգներուն Հայտըն պարտաւոր էր ներկայացնել ամէն անգամ նոր ստեղծագործութիւն մը, իսկ իր օփերաներու մեծ մասը ան գրած է Էսթերհազիներու ընտանեկան թատրոնին համար:
1792-ին Վիեննայի մէջ կարճատեւ ժամանակով ուսուցիչը կ'ըլլայ Պեթհովընին, սակայն փոխադարձ դժգոհութեան պատճառով Պեթհովըն երաժշտական ուսումը շարունակած է Անթոնիօ Սալիերիի մօտ: 1783-ին նոյնպէս Վիեննայի մէջ Հայտընի եւ Մոցարթի ծանօթութիւնը սերտ յարաբերութեան կը վերածուի: Հայտըն իր ետին կը ձգէ երաժշտական հարուստ ժառանգութիւն (104 սիմֆոնիաներ, 24 օփերաներ, 14 Messe, 14 Oratorio, 83 լարային քառեակ, բազմաթիւ Trio-ներ տարբեր կազմերու համար, Sonate-ներ, նախերգանքներ եւ այլն)։

Հայտըն կը համարուի իմֆոնիայի եւ լարային քառեակի հիմնադիր: Իր երաժշտութիւնը կը յատկանշուի լաւատեսութեամբ, լուսաւորութեամբ եւ ոճի պարզութեամբ:

## «Սիմֆոնիայի հայր»

Հայտընի ստորագրութիւնը` di me giuseppe Haydn ("Ինձմէ Ժոզէֆ Հայտըն")։ Ան ստորագրած է իտալերէն, քանի որ այդ լեզուն յաճախ կ'օգտագործէ աշխատանքի ընթացքին։
Հայտընը ճանչցուեցաւ իբրեւ Սիմֆոնիայի Հայր։ Իրմէ առաջ գրուած են սիմֆոնիաներ, բայց Հայտընը հանդիսացաւ սոնաթա-սիմֆոնիկ տեսակի ստեղծողը՝

* I մաս - սոնաթ, ալեկրօ:
* II մաս - Andante՝ դանդաղ մաս, կ'արտայայտէ քնարական տրամադրութիւն։
* III մաս - մենուեթ (18-րդ դարու սիրուած ստեղծագործութիւն)։
* IV մաս - ֆինալ՝ արագ թեմբով, որ ստեղծագործութեան լաւատես աւարտն է։

Այսպէս կառուցած են սիմֆոնիան նաեւ Հայտընի ժամանակակիցներ՝ Մոցարթը եւ Պեթհովենը։

## Աղբիւրներ

* «Երաժշտութիւն, Պատմութիւն Եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, Պէյրութ 2017, էջ 35:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ

* Հայկական Հանրագիտարան Archived 2019-11-09 at the Wayback Machine.
* Ժոզէֆ Հայտըն Archived 2019-09-22 at the Wayback Machine.
# Ինսթակրամ

Ինսթակրամ
**Ինսթակրամ** (անգլերէն՝ Instagram), լուսանկարներու եւ տեսագրութիւններու փոխանակման անվճար ծրագիր մը, որուն միջոցով օգտուողները կրնան լուսանկարել եւ տեսագրել, «Filter»ներ օգտագործել, ինչպէս նաեւ տարածել զանոնք իրենց ընկերային ցանցերուն միջոցով։ Ինսթակրամի մէջի լուսանկարները քառակուսի ձեւաչափով կը դրուին, ինչպէս Kodak Instamatic եւ Polaroid, ինչպէս նաեւ 6х6 իւրաքանչիւր միջին «format»ի տեսախցիկներուն։ Իսկ բջիջային լուսանկարչական ծրագիրներուն մեծամասնութիւնը կ'օգտագործէ կողմերու 3։2 յարաբերակցութիւնը։

Ինսթակրամը համատեղելի է iPhone, iPad եւ iPod Touch-ի հետ iOS 4.3-ով եւ աւելի բարձր, ինչպէս նաեւ Open GL ES 2-ով Անտրոյտ 2.2 եւ բարձր հեռախօսներու հետ։ Կը տարածուի App Store-ի եւ Google Play-ի մէջ։

Ինսթակրամի հիմնադիրն է Քեւըն Սիսթրոմը:

Ապրիլ 2012-ին, դիմատետրը (Facebook) կը գնէ Ինսթակրամը՝ 1 միլիառ ԱՄՆ տոլարով։

«Ինսթակրամ» ընկերային ցանցը հրապարակած է «Ինսթակրամ սթորիզ» կոչուող նոր ծառայութիւն մը, որ համացանցին մէջ կարճ տեսաձայնագրութիւններով բաժնեկցելու կարելիութիւն  կու տայ, այնուհետեւ` ատոնք նկարներով, «էմոթիքոն»-ներով եւ գրութեամբ ամբողջացնելու:

«Սնեփչեթ» ցանցին նման, «Ինսթակրամ» այժմ թոյլ կու տայ տեղադրել լուսանկար եւ տեսանիւթ` «սլայտ-շօ»ի տեսքով, որ կը պահպանուի 24 ժամ, այնուհետեւ կը ջնջուի:

## Օգտատէրերու բնութագիրը եւ վարքագիծը

2010 Հոկտեմբերին իր թողարկումէն ետք, Ինսթակրամը (Instagram) 2010 Դեկտեմբերին արդէն ունէր մէկ միլիոն արձանագրուած օգտատէր: 2011 Յունիսին յայտարարուեցաւ 5 միլիոն օգտատէրերու մասին, որ Սեպտեմբերին բարձրացաւ 10 միլիոնի: Այս աճը շարունակուեցաւ՝ 2012 Ապրիլին հասնելով 30 միլիոնի, 2012 Յուլիսին՝ 80 միլիոնի, 2013 Փետրուարին՝ 100 միլիոնի, 2013 Յունիսին՝ 130 միլիոնի, 2013 Սեպտեմբերին՝ 150 միլիոնի, 2014 Դեկտեմբերին՝ 300 միլիոնի, 2015 Սեպտեմբերին՝ 400 միլիոնի, 2016 Յունիսին՝ 500 միլիոնի, 2016 Դեկտեմբերին՝ 600 միլիոնի, 2017 Ապրիլին՝ 700 միլիոնի եւ 2017 Սեպտեմբերին՝ 800 միլիոնի:

2011 Յունիսին Ինսթակրամի վրայ ներբեռնուած լուսանկարներու թիւը անցաւ 100 միլիոնը: Այս թիւը 2011 Օգոստոսին դարձաւ 150 միլիոն, իսկ մինչեւ 2023 Յունիս, ծառայութեան վրայ ներբեռնուած էր աւելի քան 50 միլիառ լուսանկար: 2016 Հոկտեմբերին, իր թողարկումէն երկու ամիս ետք, «Ինսթակրամ Սթորիզ»-ը (Instagram Stories) հասաւ 100 միլիոն գործօն օգտատէրերու: Այս թիւը 2017 Յունուարին բարձրացաւ 150 միլիոնի, Ապրիլին՝ 200 միլիոնի (գերազանցելով Սնեփչեթի [Snapchat] օգտատէրերու աճը), իսկ 2017 Յունիսին՝ 250 միլիոն գործօն օգտատէրերու:

2017 Ապրիլին, «Ինսթակրամ Տայռեքթ»-ը (Instagram Direct) ունէր ամսական 375 միլիոն օգտատէր:

### Ամէնաշատ գործօն օգտատէրեր ունեցող երկիրները (Յունուար 2025)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Դասակարգում** | **Երկիր** | **Օգտատէրեր** |
| 1 | Հնդկաստան | 414 միլիոն |
| 2 | Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ | 172 միլիոն |
| 3 | Պրազիլ | 141 միլիոն |
| 4 | Ինտոնեզիա | 103 միլիոն |
| 5 | Թուրքիա | 58.5 միլիոն |
| 6 | Ճափոն | 57.5 միլիոն |
| 7 | Մեքսիքօ | 48.8 միլիոն |
| 8 | Միացեալ Թագաւորութիւն | 33.4 միլիոն |
| 9 | Գերմանիա | 31.3 միլիոն |
| 10 | Արժանթին | 28.9 միլիոն |

## Ծանօթագրութիւններ