# Իսլանտա

| **Իսլանտա** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Իսլանդիայի դրոշ? | Զինանշանը |
|   |   |

 |
|  |
| Կը ներառնէ | Northeast?, Northwest?, Reykjavík North?, Reykjavík South?, South Constituency? և Southwest? |
| Պետական լեզու | իսլանդերեն? |
| Մայրաքաղաք | Ռեյքիավիք |
| Օրէնսդիր մարմին | Ալտինգ? |
| Երկրի ղեկավար | Հադլա Թոումասդոութիր? |
| Կառավարութեան ղեկավար | Կրիստրուն Ֆրոստադոութիր? |
| Ազգաբնակչութիւն | 364 260 մարդ (31 Դեկտեմբեր 2019) |
| Օրհներգ | Իսլանդիայի օրհներգ? |
| Կարգախօս | Inspired by Iceland |
| Հիմնադրուած է | 17 Յունիս 1944 թ. |
| Արժոյթ | `Իսլանդական կրոն (արժույթ)?` |
| Ազգային տօն | Նոր Տարի, Ծաղկազարդ, Աւագ Հինգշաբթի, Աւագ Ուրբաթ, Զատիկ, Ս. Զատկուան Մեռելոց, First Day of Summer?, Մայիսյան օր?, Համբարձում, Հոգեգալուստ, Սուրբ Հոգու երկուշաբթի?, Icelandic National Day?, Ճրագալոյց, Q16429504?, Նվերների օր?, Նոր Տարուան գիշեր և Commerce Day? |
| Ժամային համակարգ | UTC+0 |
| Հեռաձայնային համակարգ | +354 |
| Համացանցի յղում | .is? |
| Մարդկային ներուժի զարգացման թիւ | 0,959 |
| iceland.is |

**Իսլանտա** հիւսիսային կղզի-երկիր մըն է հիւսիսային Ատլանտեան եւ Արքթիք Ովկիանոսներու միջեւ, Միջ-Ատլանտեան Լեռնաշղթայի վրայ՝ Հիւսիսային Ամերիկայի եւ Եւրոպայի միջեւ: Ան մշակութապէս եւ քաղաքականապէս կապուած է Եւրոպային եւ տարածաշրջանի ամէնէն արեւմտեան եւ ամէնէն նօսր բնակեցուած երկիրն է: Անոր մայրաքաղաքը եւ ամէնամեծ քաղաքը Ռէյքիաւիքն է, որ կը հիւրընկալէ երկրի մօտաւորապէս 380,000 բնակիչներուն շուրջ 36%-ը (չհաշուելով մօտակայ քաղաքները/արուարձանները, որոնք առանձին քաղաքապետարաններ են): Երկրի պաշտօնական լեզուն իսլանտերէնն է:

Իսլանտա կը գտնուի տեկտոնական սալերու միջեւ ճեղքուածքի վրայ եւ անոր երկրաբանական գործունէութիւնը կ'ընդգրկէ կէյզերներ եւ յաճախակի հրաբխային ժայթքումներ: Ներքին մասը կը բաղկանայ հրաբխային բարձրավանդակէ՝ աւազային եւ լաւայի դաշտերով, լեռներով եւ սառցադաշտերով եւ բազմաթիւ սառցադաշտային գետեր կը հոսին դէպի ծով՝ ցածրավայրերու ընդմէջէն: Իսլանտա կը տաքնայ Ծոցային Հոսանքով եւ ունի բարեխառն կլիմայ, հակառակ անոր որ կը գտնուի Արքթիք շրջագիծէն քիչ մը հարաւ: Անոր լայնութիւնը եւ ծովային ազդեցութիւնը ամառները կը պահեն զով եւ անոր կղզիներու մեծամասնութիւնը ունի բեւեռային կլիմայ:

Ըստ հնագոյն ձեռագիր *Լանտնամապոք*ի, Իսլանտայի բնակեցումը սկսաւ 874 թուականին, երբ նորվեկիացի առաջնորդ Ինկոլֆր Առնարսոն դարձաւ կղզիի առաջին մշտական բնակիչը: Յաջորդող դարերուն, նորվեկիացիները եւ աւելի քիչ չափով այլ սքանտինաւեան ժողովուրդներ, գաղթեցին Իսլանտա, իրենց հետ բերելով թրալներ (այսինքն՝ ստրուկներ կամ ճորտեր) կելտական ծագումով: Կղզին կառավարուեցաւ որպէս անկախ հանրապետութիւն տեղական խորհրդարանի՝ Ալթինկի ներքոյ, որ աշխարհի ամէնէն հին գործող օրէնսդիր ժողովներէն մէկն է: Քաղաքացիական պայքարի ժամանակաշրջանէ մը ետք, Իսլանտա ենթարկուեցաւ նորվեկիական իշխանութեան 13-րդ դարուն: 1397-ին, Իսլանտա հետեւեցաւ Նորվեկիայի միացման Քալմարի Միութեան՝ Դանիայի եւ Շուէտի թագաւորութիւններուն հետ միասին, անցնելով *տէ ֆաքթօ* դանիական իշխանութեան տակ անոր լուծարումով 1523-ին: Դանիական թագաւորութիւնը ուժով ներմուծեց լիւթերականութիւնը 1550-ին եւ Քիէլի Դաշնագիրը պաշտօնապէս յանձնեց Իսլանտան Դանիային 1814-ին:

Ազդուած ազգայնականութեան գաղափարներէն ֆրանսական յեղափոխութենէն ետք, Իսլանտայի անկախութեան համար պայքարը ձեւաւորուեցաւ եւ գագաթնակէտին հասաւ Դանիա-Իսլանտական Միութեան Օրէնքով 1918-ին, Իսլանտայի Թագաւորութեան հիմնադրութեամբ, կիսելով անձնական միութեամբ Դանիայի գահակալ միապետը: Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին Դանիայի գրաւման օրերուն, Իսլանտա ճնշող մեծամասնութեամբ քուէարկեց հանրապետութիւն դառնալու 1944-ին, վերջ դնելով Դանիայի հետ մնացեալ պաշտօնական կապերուն: Թէեւ Ալթինկը կասեցուած էր 1799-էն մինչեւ 1845, Իսլանտա այնուամենայնիւ կը պնդէ որ ունի աշխարհի ամէնէն երկար գործող խորհրդարաններէն մէկը: Մինչեւ 20-րդ դար, Իսլանտա մեծապէս կը յենէր ձկնորսութեան եւ գիւղատնտեսութեան վրայ: Ձկնորսութեան արդիւնաբերումը եւ Մարշալի Ծրագրի օգնութիւնը Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմէն ետք բարգաւաճում բերին եւ Իսլանտա դարձաւ աշխարհի ամէնէն հարուստ եւ զարգացած ազգերէն մէկը: 1950-ին, Իսլանտա միացաւ Եւրոպայի Խորհուրդին:1994-ին ան մաս դարձաւ Եւրոպական Տնտեսական Տարածքին, աւելի բազմազանեցնելով իր տնտեսութիւնը այնպիսի ոլորտներու մէջ, ինչպէս՝ ֆինանսներ, կենսաբանական արհեստագիտութիւն եւ արտադրութիւն:

Իսլանտա ունի շուկայական տնտեսութիւն համեմատաբար ցած հարկերով, համեմատած այլ ՏՀԶԿ երկիրներու հետ, ինչպէս նաեւ աշխարհի մէջ արհմիութիւններու անդամակցութեան ամէնէն բարձր տոկոսը: Ան կը պահպանէ հիւսիսային ընկերային բարօրութեան համակարգ մը, որ կ'ապահովէ համընդհանուր առողջապահութիւն եւ բարձրագոյն կրթութիւն: Իսլանտա բարձր կը դասուի միջազգային համեմատութիւններու մէջ ազգային կատարողականութեան, ինչպէս կեանքի որակ, կրթութիւն, քաղաքացիական ազատութիւններու պաշտպանութիւն, կառավարութեան թափանցիկութիւն եւ տնտեսական ազատութիւն: Ան ունի ամէնէն փոքր բնակչութիւնը ՆԱԹՕ-ի անդամ երկիրներուն մէջ եւ միակն է՝ առանց մշտական բանակի, ունենալով միայն թեթեւ զինուած ափապահ ուժեր:

## Բնակչութիւն

| Բնակչութեան 1960-2022 թուականների վիճակագրություն |
| --- |
|

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1960 | 175 574 մարդ |  |
| 1961 | 179 029 մարդ |  |
| 1962 | 182 378 մարդ |  |
| 1963 | 185 653 մարդ |  |
| 1964 | 188 983 մարդ |  |
| 1965 | 192 286 մարդ |  |
| 1966 | 195 570 մարդ |  |
| 1967 | 198 751 մարդ |  |
| 1968 | 201 488 մարդ |  |
| 1969 | 203 369 մարդ |  |
| 1970 | 204 438 մարդ |  |
| 1971 | 206 098 մարդ |  |
| 1972 | 209 137 մարդ |  |
| 1973 | 212 317 մարդ |  |
| 1974 | 215 209 մարդ |  |
| 1975 | 217 979 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1976 | 220 154 մարդ |  |
| 1977 | 221 799 մարդ |  |
| 1978 | 223 537 մարդ |  |
| 1979 | 225 735 մարդ |  |
| 1980 | 228 138 մարդ |  |
| 1981 | 230 755 մարդ |  |
| 1982 | 233 860 մարդ |  |
| 1983 | 236 977 մարդ |  |
| 1984 | 239 511 մարդ |  |
| 1985 | 241 405 մարդ |  |
| 1986 | 243 180 մարդ |  |
| 1987 | 245 859 մարդ |  |
| 1988 | 249 740 մարդ |  |
| 1989 | 252 852 մարդ |  |
| 1990 | 254 826 մարդ |  |
| 1991 | 257 797 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1992 | 261 057 մարդ |  |
| 1993 | 263 725 մարդ |  |
| 1994 | 266 021 մարդ |  |
| 1995 | 267 468 մարդ |  |
| 1996 | 268 916 մարդ |  |
| 1997 | 271 128 մարդ |  |
| 1998 | 274 047 մարդ |  |
| 1999 | 277 381 մարդ |  |
| 2000 | 281 205 մարդ |  |
| 2001 | 284 968 մարդ |  |
| 2002 | 287 523 մարդ |  |
| 2003 | 289 521 մարդ |  |
| 2004 | 292 074 մարդ |  |
| 2005 | 296 734 մարդ |  |
| 2006 | 303 782 մարդ |  |
| 2007 | 311 566 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2008 | 317 414 մարդ |  |
| 2009 | 318 499 մարդ |  |
| 2010 | 318 041 մարդ |  |
| 2011 | 319 014 մարդ |  |
| 2012 | 320 716 մարդ |  |
| 2013 | 323 764 մարդ |  |
| 2014 | 317 351 մարդ |  |
| 2016 | 332 529 մարդ |  |
| 2017 | 348 580 մարդ |  |
| 2018 | 350 710 մարդ |  |
| 2018 | 357 050 մարդ |  |
| 2019 | 364 260 մարդ |  |
| 2022 | 376 248 մարդ |  |

 |

## Ծանօթագրութիւններ