Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1966 թուական

**1966 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 66րդ տարին է

Քըրք Քըրքորեան
Ճաշուա Մալինա
Փաթրիք Տէմփսի
Ճիմի Ուէյլզ
Սալմա Հայէք
Ատամ Սանտլըր
Ճորճ Ուէյեա
Տէյվիտ Շուիմըր
## Դէպքեր

#### Անստոյգ ամսաթիւով

* Փինտոս ազգային պուրակի ստեղծում

#### Մարտ

* 05 Մարտ՝ աւստրիացի երգիչ Ուտոյ Եորկէնսը դարձաւ Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին յաղթող

#### Օգոստոս

* 05 Օգոստոս
	+ Սիզըրս Փալըսը բացուեցաւ Լաս Վեկասին մէջ
		- խաղատունը կառուցուեցաւ Քըրք Քըրքորեանին պատկանող հողակտորին վրայ
	+ Միացեալ թագաւորութեան մէջ կայացաւ Պիթըլզի Yellow Submarine (Դեղին Սուզանաւ) երգի թողարկումը

#### Սեպտեմբեր

* 01 Սեպտեմբեր՝ Լիւպլեանայի մէջ տեղի ունեցած օդանաւի մը կործանումէն 18 բրիտանացի զբոսաշրջիկներ զոհուած են

#### Հոկտեմբեր

* 17 Հոկտեմբեր՝ Լեսոթոն եւ Պոթսուանան դարձան ՄԱԿ անդամներ

## Ծնունդներ

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1966 ծնունդներ

#### Յունուար

* 07 Յունուար **Ճաշուա Մալինա** Joshua Charles Malina ամերիկացի դերասան
* 13 Յունուար **Փաթրիք Տէմփսի** Patrick Galen Dempsey ամերիկացի դերասան

#### Օգոստոս

* 07 Օգոստոս **Ճիմմի Ուէյլզ** Jimmy Donal "Jimbo" Wales ամերիկացի համացանցային գործարար, Ուիքի հայեցակարգի գաղապարախօս

#### Սեպտեմբեր

* 02 Սեպտեմբեր **Սալմա Հայէք** Salma Valgarma Hayek ամերիկացի դերասանուհի
* 09 Սեպտեմբեր **Ատամ Սանտլըր** Adam Richard Sandler ամերիկացի դերասան, երաժիշտ եւ սենարիստ

#### Հոկտեմբեր

* 01 Հոկտեմբեր **Ճորճ Ուէյեա** George Weah նախկին ոտնագնդակորդ եւ 2018-էն Լայպերիոյ նախագահ

#### Նոյեմբեր

* 02 Նոյեմբեր **Տէյվիտ Շուիմըր** David Lawrence Schwimmer ամերիկացի դերասան, բեմադրիչ, արտադրող

#### Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝

* 02 Մարտ **Վարդան Ստեփանեան** "Տուշման" (զոհուած 1992, Միւրիշէն, Արցախ)

Յովսէփ Փուշման
## Մահեր

Սօս Վանի
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1966 մահեր

#### Փետրուար

* 13 Փետրուար **Յովսէփ Փուշման** Hovsep Pushman (ծն.1877, Տիգրանակերտ), ամերիկացի հայազգի գեղանկարիչ

#### Մարտ

* 07 Մարտ, Հայկանուշ Մարք (ծն․1884) բանաստեղծ, արձակագիր

#### Մայիս

* 17 Մայիս **Վահրամ Ալազան** (Գաբուզեան, ծն.1903, Վան) բանաստեղծ, արձակագիր
* 28 Մայիս **Սօս Վանի** (աւազանի անունով՝ Կարապետ Յովհաննէսեան, ծն.1895, Վասպուրական) գրագէտ, հէքիաթագիր
* 30 Յունիս Ճիւզեբէ Ֆարինա ինքնաշարժի մրցաշարքներու իտալացի վարորդ եւ Ֆորմիւլա 1-ի՝ պաշտօնական արձանագրութեամբ, համաշխարհային առաջին ախոյեան (1950)

#### Հոկտեմբեր

* 13 Հոկտեմբեր **Եդուարդ Պօյաճեան** (ծն.1915) արձակագիր, բանաստեղծ, քննադատ

#### Նոյեմբեր

* 26 Նոյեմբեր **Համաստեղ** (Համբարձում Կելէնեան, ծն.1895) սփիւռքահայ արձակագիր

#### Անստոյգ օրով՝

* **Ալեքս Փիլիպոս** Alex Philibos (ծն.1888) ամերիկացի հայազգի խոշոր գործարար եւ բարերար
* **Յովսէփ Փուշման** Hovsep Pushman (ծն.1877, Տիգրանակերտ) հայ նկարիչ

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

* 1966-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)

\* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1966(անգլերէն)
# Միլըրտ Ֆիլմոր

**Միլըրտ Ֆիլմոր** (անգլերէն՝ Millard Fillmore, 7 Յունուար 1800 – 8 Մարտ 1874), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու 13րդ նախագահը 1850էն 1853: Անդամ էր Ուիկ (Whig) քաղաքական կուսակցութեան: Նախկին անդամ Միացեալ Նահամգներու Ներկայացուցչական Տան Նիու Եորք նահանգէն, ծառայած էր իբր փոխ նախագահ ԱՄՆ-ի նախագահ Զաքըրի Թէյլըրի (անգլերէն՝ Zachary Taylor) 1849էն սկսեալ: Ֆիլմոր իշխանութեան գլուխ անցաւ փոխարինելով Թէյլըրը վերջինի մահէն ետք որ պատահեցաւ 9 Յուլիս 1850-ին:
# Օսքար Ուայլտ

| Օսքար Ուայլտ
անգլերէն՝ Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde |
| --- |
|  |
| Ծննդեան անուն | անգլերէն՝ Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde |
| Նաեւ յայտնի է իբրեւ | С.3.3. և Sebastian Melmoth |
| Ծնած է | 16 Հոկտեմբեր 1854(1854-10-16)[…] |
| Ծննդավայր | Տապլին, Դուբլին, Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն |
| Մահացած է | 30 Նոյեմբեր 1900 |
| Մահուան վայր | Փարիզ |
| Քաղաքացիութիւն | Իրլանտա,  Միացեալ Թագաւորութիւն և  Ֆրանսա |
| Մայրենի լեզու | անգլերէն |
| Կրօնք | Իտալացի կաթոլիկ |
| Ուսումնավայր | Մակտալեն Քոլէճ և Թրինիթի քոլեջ? |
| Ազդուած է | Ժորիս Կարլ Գյուիսմանս? |
| Երկեր/Գլխաւոր գործ | Որքան կարևոր է լինել լուրջ?, Տորիան Կրէյի Դիմանկարը, Քենթերվիլյան ուրվականը?, Մարդու հոգին սոցիալիզմի օրոք? և Ռեդինգյան բանտի բալլադը? |
| Տեսակ | Կատակերգութիւն, Կոթական գրականութիւն, տրամա, Ողբերգութիւն, Հեքիաթ, քնարապատմողական?, նախափորձ և պոեմ? |
| Մասնագիտութիւն | բանաստեղծ, թատերագիր, վիպասան, մանկագիր, վիպասան, գրագէտ, հեղինակ, արձակագիր, հրապարակախօս, ակնարկագիր, առակագիր, երգաթատերագիր և հեղինակ |
| Ամուսին | Կոնստանս Լլոյդ? |
| Ծնողներ |
հայր՝ Ուիլյամ Ուայլդ?, մայր՝ Ջեյն Ուայլդ? |
| Երեխաներ | Վիվիան Հոլանդ? և Սիրիլ Հոլանդ? |
| Կայքէջ | cmgww.com/histori…​(անգլերէն) |
|
Ստորագրութիւն  |

**Օսքար Ուայլտ** (անգլերէն՝ Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde, 16 Հոկտեմբեր 1854(1854-10-16)[…], Տապլին, Դուբլին, Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն - **Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil).**, Փարիզի 6-րդ շրջան, Փարիզ), իրլանտացի բանաստեղծ, թատերագիր, վիպագիր, մանուկներու պատմութիւններ գրող։

## Կենսագրական գիծեր

Ծնած է Իրլանտայի մայրաքաղաք Տապլին։ Հայրը բժիշկ եղած է, իսկ մայրը` բանաստեղծուհի եւ յեղափոխական: Օսքար Ուայլտ իր նախնական ուսումը Տապլինի մէջ ստանալէ ետք անցած է Անգլիա, Օքսֆորտ համալսարան, 1874-ին:

Ան Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ հրաւիրուած է դասախօսութիւններ տալու, ուր մնայ ցած է տարի մը` գովաբանելով գեղագիտութեան հետապնդումը:

1883-ին ամուսնացած է Քոնսթանս Լլոյտի հետ. անոնք ունեցած են երկու մանչ զաւակներ` Սերիլ եւ Վիվիեն:

Օսքար Ուայլտ դատապարտուելով իբրեւ միասեռական` երկու տարի բանտարկուած է (1895-1897):

Իր միակ վէպը` «The Picture of Dorian Gray» իր գլուխ գործոցը, լոյս տեսած է 1891-ին: Ան հանրութեան կողմէ ընդունուած է իբրեւ անբարոյ գիրք:

Օսքար Ուայլտ գեղագիտական շարժումին հետեւողը եղած է` «Արուեստը արուեստի սիրոյն» նշանաբանով: Ան հաւատացած է, որ չկայ բարոյական եւ կամ անբարոյ գիրք: Կան լաւ գրուած գիրքեր, կամ` վատ գրուած գիրքեր եւ վերջ:

Ան մահացած է 1900-ին, Փարիզ, սնանկութեան մէջ:

## Ծանօթագրութիւններ