# Միշիկըն

| Նահանգ |
| --- |
| Միշիկըն |
| անգլերէն՝ Michigan |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Դրօշակ | Զինանշան |
|  |  |

Si quaeris peninsulam amoenam circumspice և Pure Michigan |
|  |
| Երկիր |  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Ներքին բաժանում | Ալկոնա շրջան?, Ալջեր շրջան?, Ալեգան շրջան?, Ալպենա շրջան?, Անտրիմ շրջան?, Արենակ շրջան?, Բարագա շրջան?, Բերի շրջան?, Բեյ շրջան?, Բենզի շրջան?, Բերիեն շրջան?, Բրանչ շրջան?, Քալհուն շրջան?, Քես շրջան?, Չառլևուա շրջան?, Չեբոյգան շրջան?, Չիպևա շրջան?, Քլեր շրջան?, Քլինտոն շրջան?, Քրոուֆորդ շրջան?, Դելտա շրջան?, Դիկինսոն շրջան?, Իտոն շրջան?, Էմեթ շրջան?, Ջենեսի շրջան?, Գլեդվին շրջան?, Գոգիբիկ շրջան?, Գրանդ Թրավերս շրջան?, Գրաշիոտ շրջան?, Հիլսդեյլ շրջան?, Հաուտոն շրջան?, Հուրոն շրջան?, Ինգամ շրջան?, Այոնիա շրջան?, Այոսկո շրջան?, Այրոն շրջան?, Իզաբելա շրջան?, Ջեքսոն շրջան?, Քալամազու շրջան?, Քալկասկա շրջան?, Քենտ շրջան?, Քիվինո շրջան?, Լեյք շրջան?, Լապիր շրջան?, Լիլանո շրջան?, Լենավի շրջան?, Լիվինգստոն շրջան?, Լյուս շրջան?, Մեքինակ շրջան?, Մաքոմ շրջան?, Մանիստի շրջան?, Մարքետ շրջան?, Մեյսոն շրջան?, Մեկոստա շրջան?, Մինոմինի շրջան?, Միդլենդ շրջան?, Միսոկի շրջան?, Մոնրո շրջան?, Մոնտկամ շրջան?, Մոնտմորենսի շրջան?, Մյուսկեգոն շրջան?, Նեվայգո շրջան?, Օքլենտ գաւառ, Օսեանա շրջան?, Օգեմո շրջան?, Օնտոնագոն շրջան?, Օսեոլա շրջան?, Օսկոդա շրջան?, Օտսեգո շրջան?, Օտտավա շրջան?, Փրեսք Այլ շրջան?, Ռոսկոմոն շրջան?, Սեգինո շրջան?, Սանիլակ շրջան?, Սքուլքրաֆտ շրջան?, Շայավասի շրջան?, Սենտ Քլեր շրջան?, Սենտ Ջոզեֆ շրջան?, Թուսկոլա շրջան?, Վան Բուրեն շրջան?, Ուոշտենո շրջան?, Ուեյն շրջան? և Ուեքսֆորդ շրջան? |
| Governor of Michigan? | Գրետհեր Ուիթմեր? |
| Օրէնսդրական մարմին | Michigan Legislature? |
| Հիմնադրուած է՝ | 26 Յունուար 1837 |
| Տարածութիւն |
250 493,0 քմ² ջրայինը 41,54 տոկոս |
| ԲԾՄ |
275 մեթր |
| Բնակչութիւն | 10 077 331 մարդ (1 Ապրիլ 2020) |
| Կը գտնուի ափին | Միչիգան լիճ?, Վերին լիճ?, Էրի լիճ?, Հուրոն լիճ?, Lake Saint Clair?, Տիթրոյիթ գետ, St. Clair River? և St. Marys River? |
| Ժամային գօտի | Հիւսիս-ամերիկեան ժամային գօտի, Կեդրոնական ժամային գօտի, Ամերիկա/Նյու Յորք? և UTC-5 |
| Անուանուած է | Մեծ Լճեր? |
| Մականուն | The Great Lakes State |
| Պաշտօնական կայքէջ | michigan.gov​(անգլերէն) |
|  |

**Միշիկըն** (անգլերէն՝  Michigan), նահանգ ԱՄՆ-ի արեւելեան մասը**,**Այն բնակչութեան քանակով ութերորդն է՝ մօտաւորապէս 10 միլիոն։

Անուանումը ծագում առած է ֆրանսական միշիկամա բառէն, որ կը նշանակէ մեծ լիճ:

### Աշխարհագրական դիրք

կապուած է Մաքինօ կամուրջով միացուած Վերին եւ Ստորին թերակղզիներէ, ինչպէս նաեւ շարք մը այլ կղզիներէ: Հիւսիսէն եւ արեւելքէն Միշիկընը սահմանակից է քանատական Օնթարիօ շրջանին Հուրոն եւ Վերին լիճերու ջուրերով: Օնթարիոյի հետ սահմանակից չոր հատուածը կ'անցնի Սենթ Քլեր գետի (St. Clair River) ափով, որ կը թափի Սենթ Քլեր լիճը եւ Սենթ Քլերէն սկիզբ առնող Էրի լիճը թափուող Տիթրոյիթ գետի ափով: Հարաւէն սահմանակից է Օհայօ եւ Ինտիանա նահանգներուն: Արեւմուտքէն Ստորին թերակղզին սահմանակից է Միշիկըն լիճի ջուրերուն, Իլինոյ (Illinois (/ˌɪləˈnɔɪ/) եւ Ուիսքանսին (Wisconsin (/wɪˈskɒnsɪn/) նահանգներուն, իսկ Վերին թերակղզին սահմանակից է Վիսքենսին նահանգի ցամաքին եւ Վերին լիճի ջուրերուն:

Ընդհանուր նահանագի ափամերձեան երկարութիւնը կը կազմէ 5,2 հազար քիլոմեթր: Միշիկընի տարածքին կը գտնուին 11 հազար ներքին լիճեր, որոնք կ'ազդեն Միշիկընի կլիմայի վրայ:

#### Ջրային հարստութիւն

Միշիկըն նահանգի 41,3 %-ը կը կազմէ ջրային տարածքը, իսկ ինքը նահանգը կը գտնուի Մաքինօ ջրվէժով բաժնուող Ցած եւ Բարձր թերակղզիներու վրայ, ութ քիլոմեթր լայնութեամբ ջրանցքով, առանձնացուած Հուրոն եւ Միշիկըն լիճերով: Յաճախ կ'ըսեն, որ Ցած թերակղզին ունի ձեռնոցի տեսք: Երկու թերակղզիները առանձնացուած են Մաքինո կամուրջով: Նահանգը ունի ամենաերկար մերձջրեայ ափը բաղդատած աշխարհի վարչական տարածքային միաւորներու հետ, շրջապատուած հինգ Մեծ եւ Սենթ-Քլերի լիճերով: Նահանգի մէջ կան 64980 լիճեր եւ լճակներ:

#### բնակչութիւն եւ տարածքի կցում

Այս տարածքին վրայ բնակած են հնդկական ցեղեր: 18-րդ դարուն ֆրանսական գաղթարարաները եկած են այդ տարածք եւ այն դարձեր է Նոր Ֆրանսայի մաս: 1762 թուականին ֆրանք-հնդկական պատերազմին Ֆրանսայի պարտութիւնէն յետոյ նահանգը անցաւ Մեծ Բրիտանիայի վերահսկողութեան տակ, եւ վերջ ի վերջոյ Մեծ Բրիտանիան զիջեցաւ տարածքը ԱՄՆ-ին` անկախութեան համար պատերազմի մէջ պարտութեան պատճառով։ Պարտութիւնէն յետոյ նահանգը դարձաւ Հիւսիս-արեւմտեան տարածքի մաս: 1800 թուականէն նահանգի արեւմտեան մասը մտաւ Ինտիանայի տարածք։ Միշիկընը, որը ձեւաւորուեր է 1805 թուականին, 1837 թուականի Յունուարի 26-ին այն անցաւ ԱՄՆ-ին, որպէս 26-րդ նահանգ։ Շուտով Միշիկընը դարձաւ առաջատար արդիւնաբերական նահանգներէն մէկը։

##### մեքենաներու արդիւնաբերութիւնը

Միշիկընի մէջ կարեւոր բնագաւառ է մեքենաներու արդիւնաբերութիւնը: Նահանգը երեք խոշոր ինքնաշարժ մեքենաներու ընկերութիւններու հայրենիքն է` «Ճենըրըլ մոթըրզ», «Ֆորտ», «Քռեյսլեր», ատոնց հսկողութիւնը այժմ ալ կը գտնուի (Detroit [dɪˈtrɔɪt]) Տիթրոյիթի մեթրոփոլիթի տարածքին` Տիթրոյիթ,(Dearborn County) Տիրպորն եւ (Auburn Hills) Օպըրն-հիլզ քաղաքներուն մէջ։

## Պատմութիւն

Քանի մը հազարամեակներու ընթացքին Միշիկընի տարածքին ապրած են հնդկացիական ցեղեր: Մինչեւ եւրոպացիներու յայտնուիլը անոնք եղեր են այդտեղի բնակիչները: Առաջին եւրոպացին, ով եղեր է Վերին թերակղզիի մէջ, Էթիէն Պրիւլերն էր Étienne Brûlé's (1662): 1668 թուականին միսիոներ Ժաք Մարքեթը (Père Jacques Marquette) այստեղ հիմներ է առաջին բնակավայրը` (Sault Ste. Marie, Michigan) Սու-Սենթ-Մերի: 1672 թուականին Ռոպեր տա լա Սալլը (Robert Cavelier, Sieur de la Salle) իրականացուցած է առաջին եւրոպական առագաստանաւի կառուցումը Վերին լճի մէջ: 1701 թուականին ֆրանսացի սպայ եւ հետազօտող (Antoine de la Mothe Cadillac) Անթուան Քատիլաքը հիմնեց Տիթրոյիթ ֆորթը (Fort Pontchartrain) Փոնչարթրէյն ֆորթի մօտ: XVIII դարու ֆրանսացիներէն անցաւ անգլիացիներուն ֆրանս-հնդկական պատերազմի հետեւանքով: Ամերիկեան պատերազմէն յետոյ անկախանալու համար Միշիկընը անցաւ Հիւսիս-արեւմտեան տարածք: 1794 թուականի ճակատամարտին ամերիկեան զօրքը ջախջախեց հնդիկներուն եւ ըստ (Jay Treaty) Ճէյի պայմանագրին վերահսկողութիւն ստացաւ շարք մը հողատարածքներու վրայ: 1805 թուականին ստեղծուեցաւ Միշիկընի շրջանը: Անգլո-ամերիկեան պատերազմի ընթացքին (1812-1815 թուականներուն) այն ժամանակաւորապէս յայտնուեցաւ անգլիացիներու ձեռքի մէջ: 1830-ական թուականներուն այստեղ սկսաւ վերաբնակիչներու զանգուածային հոսք, որը կապուած էր Էրի ջրանցքի, ճանապարհային ենթակառուցուածքի ստեղծմամբ, ինչպէս նաեւ գիւղատնտեսութեան եւ արտադրութեան զարգացմամբ: 1835 թուականին ստեղծուեցաւ նահանգի սահմանադրութիւնը, սակայն Օհայօյի հետ տարածքային վէճի պատճառով մտաւ Միութեան մէջ միայն 1837 թուականի Յունուարի 26-ին: Նահանգի առաջին նահանգապետ դարձաւ Սթիվընս Մեյսընը 1835 թուականին:
Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հիւսիսի բնակիչներու կողմէ մասնակցեցաւ Միշիկընի արական բնակչութեան 23%-ը (աւելի քան 90 հազար մարդ), անոնցմէ մօտաւորապէս 14 հազարը զոհուեցաւ: 1903 թուականին Հենրի Ֆորտի գործարանի մէջ հիմնուեցաւ (conveyor) փոխադրիչ մեքենաներու արտադրութիւն: 1926 թուականին Ճեներըլ Մոթըրզ ընկերութիւնը ճիւղային ցուցանիշ սահմանեց, տարեկան ընդհանուր վաճառքը հասցնել

## Ցեղային կազմ

* սպիտակամորթներ - 78.9 %
* գերմանական ծագման - 22.3 %
* իրլանտական ծագման - 11.9 %
* անգլիական ծագման - 10.1 %
* լեհական ծագման-9%
* ֆրանսական եւ ֆրանս-քանատական ծագման - 6.7 %
* հրլանդական ծագման - 5.1 %
* իտալական ծագման - 4.7 %
* ափրիկ-ամերիկացիներ - 14.2 %
* հնդիկիներ - 0.6 %
* ասիացիներ - 2.4 %
* այլ ցեղեր - 1.5 %
* խառն ցեղեր - 2.3 %

## Իրադարձութիւններ

Ամէն տարի Միշիկընի մէջ տեղի կ'ունենայ Woodward Dream Cruise ինքնաշարժի շքերթը, ուր կը մասնակցին աւելի քան 40 հազար ոչ սովորական եւ չհանդիպող ինքնաշարժներ: Այն աշխարհի ամենամեծ միօրեայ
ինքնաշարժի շքերթն է:

## Պատկերասրահ

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Միշիկըն դարձաւ Արցախի անկախութիւնը ճանչցող Ամերիկայի 8-րդ նահանգը

­Մի­շի­կըն նա­հան­գի ­Ծե­րա­կոյ­տը ­Հինգ­շաբ­թի՝ 29 ­Սեպ­տեմ­բե­ր 2017-ին, բա­ցար­ձակ մե­ծա­մաս­նու­թեամբ հաս­տա­տեց թիւ 99 բա­նա­ձե­ւը, որ կոչ կ­՛ուղ­ղէ ­Միա­ցեալ ­Նա­հանգ­նե­րու կա­ռա­վա­րու­թեան՝ Ար­ցա­խի ­Հան­րա­պե­տու­թեան հետ տնտե­սա­կան եւ մշա­կու­թա­յին կապ հաս­տա­տե­լու եւ տա­րա­ծաշր­ջա­նին մէջ խա­ղա­ղու­թեան ու կա­յու­նու­թեան հաս­տատ­ման ուղ­ղո­ւած ճի­գե­րուն զօ­րակ­ցե­լու:
­Մի­շի­կը­նի ­Հայ ­Դա­տի ­Յանձ­նա­խում­բը կը տե­ղե­կաց­նէ, թէ Ար­ցա­խի ան­կա­խու­թիւ­նը ճանչ­ցող այս բա­նա­ձե­ւը ներ­կա­յա­ցո­ւած է ­Մի­շի­կը­նի թիւ 5 ընտ­րաշր­ջա­նի ժո­ղովր­դա­վար ծե­րա­կու­տա­կան ­Տէյ­վիտ Ք­նե­զէ­քի կող­մէ:

## Տե՛ս նաեւ

* Քալիֆորնիա
* Սաքրամենթօ
* Փասատինա

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

* Michigan.gov – Պաշտօնական կայք