Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Գաղափարախօսութիւն

**Գաղափարախօսութիւն** (յուն․՝ ιδεολογία, ծագած է ιδεα - «նախատիպ», «գաղափար» եւ λογος - «բառ», «միտք», «ուսուցում» բառերէն), գաղափարներու եւ հայեացքներու համակարգ, կ՛արտացոլէ հասարակութեան տարբեր խաւերու, խումբերու վերաբերմունքը իրականութեան հանդէպ, կ՛արտայայտէ անոնց արմատական շահերը, մտայնութիւնը եւ պահանջները։

## Հասկացութեան պատմութիւն

«Գաղափարախօսութիւն» եզրը սկսած է կիրառուիլ Ֆրանսայի մէջ 18-րդ դարու վերջը Տեսդուդ տէ Թրանսիի կողմէ, որ Էթիէն Պոննոթ տը Քոնտիլլաքի հետ միասին կը փորձէր ստեղծել գիտութիւն մը՝ գաղափարներու ձեւաւորման ընդհանուր սկզբունքներու ու մարդկային գիտակցութեան հիմքերու մասին։ Իբրեւ Ջոն Լոքի զգացական իմացաբանութեան հետեւորդ՝ տէ Թրանսի գործածութեան մէջ դրաւ այս եզրը՝ գաղափարներու մասին ուսմունքը բնորոշելու համար։ Ան գաղափարախօսութիւնը կը բնորոշէր իբրեւ զգայական փորձէն առաջացած գաղափարներու ծագման ընդհանուր օրինաչափութիւններու մասին ուսմունք։ Այս ուսմունքը պէտք է հանդէս գար գիտական եւ հասարակական կեանքի մէջ՝ իբրեւ կողմնորոշման հիմնական սկզբունք։ Այդ պատճառով տէ Թրանսին գաղափարախօսութեան մէջ կը տեսնէր բարոյականութեան հիմունքներու, քաղաքականութեան, իրաւունքի մասին գիտելիքներու համակարգ։

Տեսդուդ տէ Թրանսի ու Քոնտիլեաք կը փորձէին ազդել Նափոլէոնի վարած քաղաքականութեան վրայ։ Նափոլէոնի պատճառով «գաղափարախօսութիւն» բառը ձեռք բերաւ նուաստացնող իմաստ, որ կարծրացած է մինչեւ մեր օրերը։

## Ծանօթագրութիւններ
# 11 Սեպտեմբերի Ահաբեկչական Յարձակումներ

| 11 Սեպտեմբերի Ահաբեկչական Յարձակումներ |
| --- |
|  |
| Տեսակ | օդահենություն?, զանգվածային սպանություն?, ահաբեկչական ակտ? և մահապարտ ահաբեկիչ? |
| Երկիր |  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Տեղադրանք | Արլինգտոն?, Մենհեթըն և Shanksville? |
| Ահաբեկիչի նպատակ | Համաշխարհային առևտրի կենտրոն?, Պենտագոն?, Կապիտոլիում? և Սպիտակ Տուն |
| Տարի | 11 Սեպտեմբեր 2001 |
| Զէնք | ուղևորատար ինքնաթիռ? |
| Զոհեր | 2996 |
| Վիրաւորներ | 25 000 |

**11 Սեպտեմբերի Ահաբեկչական Յարձակումներ** (երբեմն կ'անուանին նաեւ պարզապէս 11 Սեպտեմբեր կամ 9/11), 11 Սեպտեմբեր 2001-ին իսլամական «Ալ Քայիտա» ահաբեկչական կազմակերպութեան կողմէն իրականացուած շարք մը ահաբեկչական յարձակումներն էին Նիու Յորքի մէջ, Միացեալ Նահանգներ։

«Ալ Քայիտա» ահաբեկչական խմբաւորման 19 ահաբեկիչները առեւանգած էին չորս մարդատար ուղղաթիռներ, որոնցմէ երկուքը՝ «American Airlines Flight 11»-ը եւ «United Airlines Flight 175»-ը ուղարկուած էին Մանհաթըն, ուր բախած էին Համաշխարհային առեւտուրի կեդրոնի Հիւսիսային եւ Հարաւային աշտարակներէն։ 2 ժամուան հրդեհէն ետք աշտարակները ինկան։ Առեւանգուած օդանաւներէն երրորդը ուղարկուած էր դէպի Փենթակոն, իսկ չորրորդը՝ ինկած էր Փենսիլվանիա նահանգին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ