Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Արաբական Թիւեր

**Արաբական թիւեր**, ինչպէս նաեւ՝ **հինտու-արաբական թիւեր** կամ **հնդարաբական թիւեր**,, տասնորդական թուային համակարգ, որ ունի հետեւեալ թուանշանները՝ 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9: Հիմնուած է հնդարաբական թուային համակարգին վրայ եւ ամենատարածուած նշանային համակարգն է ժամանակակից աշխարհին մէջ։ Նրանում թիւերը բաղկացած են թվանշաններից, որոնցից յուրաքանչյուրը իրենից արժեք է ներկայացնում։ Արաբական թիւերուն նախորդած հռոմէական թիւերուն մէջ զերօ թիւը գոյութիւն չուներ, որուն պատճառով մեծ թիւեր գրելը կը դժուարանար, եւ կը բարդանար հաշուողական համակարգը։

Թուային համակարգը ընդունուած է Պարսիկ եւ Արաբ մաթեմաթիքոսներու կողմէ՝ Արաբական խալիֆայութեան մայրաքաղաք Պաղտատի մէջ, ապա արաբներու միջոցով տարածուած է Միջերկրական ծովի աւազանին մէջ: Թիւերու ժամանակակից տեսքը զարգացած է Հիւսիսային Ափրիկէյի մէջ՝ որպէս նախահիմք ունենալով հնդկական եւ արաբական թիւերը։ Այդ տեղի ունեցած է Պեճայա քաղաքի յայտնի իտալացի մաթեմաթիքոս Ֆիպոնաչիի կողմէ, որ ստեղծած է սեփական թիւերը: Որոշ ժամանակ անց թուային համակարգը կ'ընդունուի ամբողջ քաղաքակիրթ աշխարհին մէջ, աւելի ուշ՝ եւրոպացի գաղութարարաներու կողմէ կը ստանայ համաշխարհային տարածում։

Արաբական թուային համակարգը կ'ընդունուի նաեւ արաբական երկիրներէն արեւելք գտնուող իսլամական երկիրներուն մէջ (Իրան, Աֆղանիստան, Փաքիստան), որտեղ կը գործածուի որոշ փոփոխութիւններով։ Տարբերելու համար, անոնց կ'անուանեն «արեւելեան արաբական թիւեր», իսկ բուն արաբական թիւերը երբեմն ընդունուած է անուանել նաեւ «արեւմտեան» արաբական թիւեր։

## Թիւերու տարատեսակներ

| Արաբական թիւեր, որոնք կը գործածուէին Հիւսիսային Ափրիկէյի մէջ մինչեւ 2014 թուական (բացի Եգիպտոսէն) | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Հնդարաբական թիւեր, որ կը գործածուին Ասիոյ արաբական երկիրներուն եւ Եգիպտոսի մէջ | ٠ | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ |
| Պարսկական թիւեր (արեւելեան արաբական թիւեր) | ۰ | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ |
| Հնդկական թիւեր (դեւանագարի), Հնդկաստան | ० | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| Հնդկական թիւեր (կուճարատի) | ૦ | ૧ | ૨ | ૩ | ૪ | ૫ | ૬ | ૭ | ૮ | ૯ |
| Հնդկական թիւեր (կուրմուքխի) | ੦ | ੧ | ੨ | ੩ | ੪ | ੫ | ੬ | ੭ | ੮ | ੯ |
| Չինական հիրոկլիֆներ, որոնք կը համապատասխանեն թիւերուն |  | 一 | 二 | 三 | 四 | 五 | 六 | 七 | 八 | 九 |
|  |
| Հնդկական թիւեր (Պենկալերէն) | ০ | ১ | ২ | ৩ | ৪ | ৫ | ৬ | ৭ | ৮ | ৯ |
| Թիւեր՝ Օրիա գրային համակարգին մէջ | ୦ | ୧ | ୨ | ୩ | ୪ | ୫ | ୬ | ୭ | ୮ | ୯ |
| Թիւեր՝ Թելուկու գրային համակարգին մէջ | ౦ | ౧ | ౨ | ౩ | ౪ | ౫ | ౬ | ౭ | ౮ | ౯ |
| Թիւեր՝ Քաննատա գրային համակարգին մէջ | ೦ | ೧ | ೨ | ೩ | ೪ | ೫ | ೬ | ೭ | ೮ | ೯ |
| Թիւեր՝ Մալայալամ գրային համակարգին մէջ | ൦ | ൧ | ൨ | ൩ | ൪ | ൫ | ൬ | ൭ | ൮ | ൯ |
| Թիւեր՝ թամիլերենի գրային համակարգին մէջ | ೦ | ௧ | ௨ | ௩ | ௪ | ௫ | ௬ | ௭ | ௮ | ௯ |
| Թիւեր՝ Թիպետական գրային համակարգին մէջ | ༠ | ༡ | ༢ | ༣ | ༤ | ༥ | ༦ | ༧ | ༨ | ༩ |
| Թիւեր՝ Թայերենի գրային համակարգին մէջ | ๐ | ๑ | ๒ | ๓ | ๔ | ๕ | ๖ | ๗ | ๘ | ๙ |
| Թիւեր՝ Քհմերերէնի գրային համակարգին մէջ | ០ | ១ | ២ | ៣ | ៤ | ៥ | ៦ | ៧ | ៨ | ៩ |
| Թիւեր՝ Լաոսական գրային համակարգին մէջ | ໐ | ໑ | ໒ | ໓ | ໔ | ໕ | ໖ | ໗ | ໘ | ໙ |

## Տե՛ս նաեւ

* Հնդկական թիւեր

## Ծանօթագրութիւններ