# Ուփսալայի Համալսարան

| **Ուփսալայի Համալսարան** |
| --- |
| Կաղապար:Պատկերի ֆորմատավորում2 |
| File:Uppsala University logo.svg |
| Կարգախօս | Gratiae veritas naturae Կաղապար:Յղում la |
| Հիմնադրուած է | 1477 |
| Հիմնադրիր | Ստեն Ստուրե Ավագ? և Jakob Ulvsson? |
| Ռեկտոր | Փրոֆեսոր Էւա Օքեսըն Eva Åkesson |
| Ուսանողներ |
43 591 |
| Ընդհանուր անձնակազմ | 2 347 |
| Ակադեմական կազմ |
4 718 |
| Անդամակցութիւն | Համալսարանների մատարիկի ցանց?, Կոիմբրայի խումբ?, Եւրոպայի համալսարաններու միութիւն, Առցանց թուայնացած արխիւ, The Guild of European Research-Intensive Universities?, Science for Life Laboratory?, Testbed Sweden Precision Health Cancer?, Health Data Sweden?, European Open Science Cloud Association?, Association of Swedish Higher Education Institutions?, ELIXIR Germany? և Enlight Alliance? |
| Տեղ |
Ուփսալա |
| Գոյներ |     Մարուն, ճերմակ |
| Երկիր |  Շուէտ Շուէտ |
| Հասցէ | Dag Hammarskjölds Väg 7, 752 37 Uppsala |
| Կայք | Կաղապար:Url |
| Uppsala University Վիքիպահեստում
 |

**Ուփսալայի համալսարան** (շուէտ.՝ Uppsala universitet)՝ Շուէտին մէջ տակաւին գործող հնագոյն համալսարան է, հիմնուած է 1477-ին: Դասակարգուած է աշխարհի 100 լաւագոյն համալսարաններու քանի մը ցանկերուն մէջ։ ARWU դասակարգումով աշխարհի 63րդ համալսարանն է:

## Պատմութիւն

Ուփսալայի համալսարանը
Համալսարանն իր զարգացումն ապրած է 16րդ դարուն վերջին Շուէտի հզօրացման հետ միասին եւ հարաբերական ֆինանսական կայունութիւն ստացած է Կուսթաւ Ատոլֆ թագաւորի խոշոր դրամաշնորհի շնորհիվ: Ուփսալան նաեւ կարեւոր պատմական տեղ ունեցած է Շուէտի ազգային մշակոյթի, նոյնականացման եւ պետութեան կայացման մէջ։
Համալսարանն ունի 44 000 գրանցուած ուսանող եւ 2 300 տոքթորական ուսանողներ: Ունի դասախօսական կազմի 1 800 անդամ ընդհանուր 6 900 աշխատողներէն: 716 փրոֆեսորներուն քսանութ տոկոսը կանայք են: 2016-ի ծախսերը կազմած են 6.6 միլիար շուէտական քրուն՝ մօտաւորապէս $ 755 միլիոն:

## Համալսարանին Հետ Կապ Ունեցած Նշանաւոր Անձինք

Կաղապար:Գլխաւոր Յօդուած

Մեծանուն բուսաբան Քարլ Լինէուսին (շուէտ.՝ Carl von Linné) գործունէութիւնը կապուած է Ուփսալայի հետ
Ուփսալայի համալսարանին անունը կապ ունի տասնմեկ Նոպէլեան Մրցանակի արժանացած անձերուն հետ եւ բազմաթիւ թագաւորականներու, աքատեմիքոսներու եւ հանրային մարդերուն հետ:

Քանի մը դարերուն Շուէտի գլխաւոր աքատեմիական հաստատութիւն ըլլալով, Ուփսալայի համալսարանը եղած է Շուէտի քաղաքական եւ գիտական յայտնի դէմքերու կրթութեան օրրանը: Անոնցմէ յայտնիներէն են Միաւորուած ազգերու գլխաւոր քարտուղար Տակ Համարխեոլտը (շուէտ.՝ Dag Hammarskjöld, 1905–1961), որ 1961-ին յետմահու Խաղաղութեան Նոպէլեան Մրցանակ ստացած է եւ շուէտ դիւանագէտ Հանս Պլիքսը (շուէտ.՝ Hans Blix, ծն.1928), որ եղած է Միջազգային աթոմային էնըրճիի գործակալութեան գլխաւորը 1981–1997-ին: Համարխեոլտը եւ Պլիքսը Ուփսալայի Իրաւագիտութեան ֆաքուլթիէն աստիճան ստացած են, անանկ, ինչպէս Շուէտի Արտաքին գործերու նախարար Աննա Լինտը (շուէտ.՝ Anna Lindh), որ սպաննուեցաւ 2003-ին:

## Մշակոյթի Մէջ

Լունտի հետ միասին, Ուփսալան Շուէտի պատմական եւ աւանդական աքատեմիական կեանքի կեդրոն կը հանդիսանայ, դառնալով յիշատակուող առարկայ մը շուէտական գրականութեան, արուեստի եւ շարժագրութեան մէջ։ Յատկապէս, Ուփսալաի համալսարանը կարեւորաբար երեւցած է Սթիկ Լարսընի (շուէտ.՝ Stieg Larsson) Män som hatar kvinnor «Վիշապի դաջուածքով աղջիկը» (անգլերէն՝ The Girl with the Dragon Tattoo) ժապաւէնին մէջ:

Նորվեկացի փոփ երգչուհի Քիրսթի Սփարպոէն (նորվ.՝ Kirsti Sparboe) 1969-ին թողարկեցաւ Ուփսալայի համալսարանին նուիրուած երգ մը՝ «Ուփսալայի ուսանողուհին» (գերմաներէն՝ Ein Student aus Uppsala) անունով:

## Ծանօթագրութիւններ