Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1873 թուական

**1873 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 73րդ տարին

Մանհաթէն կղզին 1873-ին
## Դէպքեր

## Ծնունդներ

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1873 ծնունդներ

* Փետրուար 16՝ Ռուբէն Որբերեան (մ.1931, Փարիզ), հայ գրագէտ
* Մարտ 5՝ Թէոդիկ (Թէոդորոս Լապճինեան, մ.1928, Փարիզ), բանասէր
* Մարտ 24՝ Նիկոլ Աղբալեան (մ.1947), քաղաքական գործիչ
* Ապրիլ 1՝ Սերկէյ Ռախմանինով (ռուս.՝ Сергей Васильевич Рахманиновմ.1943, Պեւրլի Հիլզ), ռուս դաշնակահար
* Հոկտեմբեր 3՝ Արտաշէս Յարութիւնեան (մ.1915), արձակագիր եւ գրագէտ
* Նոյեմբեր 22՝ Յակոբ Մանանդեան (մ.1952), բանասէր, պատմաբան, աղբիւրագէտ
* Անյայտ օրով՝
	+ Զապէլ Պոյաճեան (մ.1957, Լոնտոն), հայ նկարիչ, գրող, թարգմանիչ
	+ Յովհաննէս Պուճիքանեան (մ.1915), հրապարակախօս, գրող եւ քարոզիչ
	+ Սարգիս Մինասեան (մ.1915), խմբագիր
	+ Խաչիկ Սամուէլեան (մ.1940), ազգագրագէտ, պատմաբան
	+ Ազգային-ազատագրական շարժումի գործիչներ՝
		- Համազասպ Սրուանձտեան (մ.1921)
		- Բաբգէն Սիւնի (Պետրոս Բարեան, մ.1896)

## Մահեր

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1873 մահեր

* Նոյեմբեր 4՝ Տաւուտ Փաշա (Կարապետ Տաւուտեան, ծն.1816, Կ.Պոլիս), հայկական ծագումով օսմանեան պետական գործիչ

## Ծանօթագրութիւններ
# Փեփսի

Կապույտ Փեփսի
**«Փեփսի-Գոլա»** (անգլերէն՝ Pepsi-Cola), կամ պարզապես «Փեփսի», ոչ ալգոհոլային գարպոնացուած քաղցրահամ զովացուցիչ ըմպելիք, այն կը վաճառուի ամբողջ աշխարհի մէջ։ «Փեփսի-Գոլա» առեւտրային ապրանքանիշի իրավունքները կը պատկանին ամերիկյան «Փեփսի-Գոլա» ընկերութեան։

«Փեփսի»-ն արտադրվում է նաեւ Հայաստանի մէջ «Ջերմուկ Ինթերնեյշնլ» ընկերության «Փեփսի Կոլա Բոթլեր Հայաստան» գործարանի մէջ։

### Ազդեցութիւնը օրգանիզմի վրայ

Չնայած Փեփսի-Կոլայի վնասակար ազդեցությունը հաստատուած չէ, բայց ան միանշանակ օգտակար չէ օրկանիզմի վրայ։ Սկիզբը ըմպելիքը կը պարունակէր Փեփսին հորմոն եւ կը վաճառվուէր չգազավորուած ջրով։ Ամենայն դեպս խորհուրդ չի տրուիր օգտագործել այն ստամոքս-աղիքային հիվանդութիւններով տառապող մարդոց։ Վնասակար ազդեցութիւն կունենայ երիկամունքներու վրայ։ Առաջացնում է գալսիումի տեֆիսիտ մարդու օրգանիզմի մէջ։ Խուսափելու համար այս բոլոր հնարավոր հիվանդութիւններէն կարելի է պարզապես չօգտագործել կամ սահմանափակել Փեփսի-Կոլայի օգտագործումը։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ

* Փեփսի Արմենիա Archived 2017-09-30 at the Wayback Machine.
* Պաշտօնական կայք
# Պրայըն Քրենսթըն

| Պրայըն Քրենսթըն
անգլերէն՝ Bryan Cranston |
| --- |
|  |
| Ծննդեան անուն | անգլերէն՝ Bryan Lee Cranston |
| Ծնած է | 7 Մարտ 1956(1956-03-07) (70 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Հոլիվուտ, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Քաղաքացիութիւն |  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Ուսումնավայր | Լոս Անջելեսի Վելի քոլեջ? և Canoga Park High School? |
| Մասնագիտութիւն | հեռուստառեժիսոր, հեղինակ, Շարժապատկերի դերասանուհի, ժապաւէնի բեմադրիչ, Հնչիւնաւորող, թատրոնի դերասան, հեռատեսիլի դերասան, ժապաւէն արտադրող, Գործադիր արտադրող, Հեռատեսիլի յայտագիրներ արտադրող, դերասան, բեմադրիչ և speaker |
| Ամուսին | Միքի Միտլթըն (1977-1982) Ռոպին Տէրտըն (1989-ներկայ) |
| Ծնողներ |
հայր՝ Joseph Louis Cranston? |
| Երեխաներ | Taylor Dearden? |

**Պրայըն Լի Քրենսթըն** ((անգլ.՝ *Bryan Lee Cranston*, 7 Մարտ 1956(1956-03-07), Հոլիվուտ, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, ամերիկացի դերասան, կատակերգող, ձայնային դերասան, թատերագիր, բեմադրիչ եւ արտադրիչ մըն է. «Թոնի», «Էմմի» եւ «Ոսկի գնդակ» մրցանակներու դափնեկիր։ Հանդիսատեսին առաւելապէս յայտնի է «Ամբողջ ծանրութեամբ» հեռուստասերիալին մէջ իր Ուալթըր Ուայթի դերով AMC կայանի տրամա ու ոճրագործական *Breaking Bad* հեռուստաշարին մէջ :

2011 թուականին համալրելով հեռուստասերիալի բրոտիւսերական կազմը, եւս երկու անգամ դարձած է Էմմիի դափնեկիր՝ «լաւագոյն հեռուստատրամա» անուանակարգին մէջ։ Երեք անգամ առաջադրուած է նոյն մրցանակի՝ «կատակերգական հեռուստասերիալի լաւագոյն երկրորդ բլանի դերասան» անուանակարգին մէջ՝ «Մալքոլմը կենտրոնին մէջ» սիթքոմին մէջ ունեցած դերակատարման համար։ Ուոլթեր Ուայթի դերակատարման համար առաջադրուած է նաեւ հինգ Ոսկի գնդակ մրցանակի՝ յաղթելով մէկուն մէջ (2014), ինը Կինոդերասաններու միութեան մրցանակի՝ յաղթելով չորսին մէջ եւ հինգ «Սադուրն» մրցանակի՝ յաղթելով երկուքին մէջ։

2014 թուականի Յունիսին արժանացած է «Թոնի» մրցանակի՝ «Մինչեւ վերջ» թատերական ներկայացման մեջ ԱՄՆ 36-րդ նախագահ Լինդոն Ջոնսոնը մարմնաւորելու համար։

Քրենթսոնի մասնակցութեամբ առաւել յայտնի գեղարուեստական ֆիլմերէն են «Փրկել շարքային Ռայանը» (1998), «Փոքրիկ միսս Երջանկութիւն» (2006), «Տրայվ» (2011) «Արկօ գործողութիւնը», «Կոձիլա» (2014) եւ շարք մը այլ կինոնկարներ։

Կատարած է նաեւ ռեժիսորական աշխատանքներ «Մալքոլմը կենտրոնին մէջ» սիթքոմի 7, «Ամբողջ ծանրութեամբ» հեռուստասերիալի 3, «Ամերիկեան ընտանիք» հեռուստասերիալի 2 եւ «Գրասենեակ» սիթքոմի 1 էբիզոտներուն մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ
# 6 Յունիս

**6 Յունիս**, տարուան 157-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 158-րդ) օրն է։

Քըրք Քըրքորեան
## Դէպքեր

Արամ Խաչատրեան
## Ծնունդներ

* 1903, Արամ Խաչատրեան, հայ երգահան, դիրիժոր, մանկավարժ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1954), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1963), ռուսական կոմպոզիտորական դպրոցի եւ հայ դասական երաժշտութեան ներկայացուցիչ, որ ճանչցուած է որպէս՝ համաշխարհային դասական (մահ․՝ 1978)։
* 1917, Քըրք Քըրքորեան, ամերիկահայ գործարար, «Թրասինտա Քորփորեյշնի» գործադիր տնօրէն (մահ.՝ 2015)։

Հաֆէզ Ալ-Ասատ
## Մահեր

* 2000, Հաֆէզ Ալ-Ասատ (ծն․՝ 1930), Սուրիացի՝ ռազմական, պետական եւ քաղաքական գործիչ, Սուրիոյ Զինուած ուժերու հրամանատար, պաշտպանութեան նախարար (1966—1972), Սուրիոյ վարչապետ (1970—1971), Սուրիոյի 15-րդ նախագահը (1971—2000)։

## Տօներ
# Սուխում

| Քաղաք |
| --- |
| Սուխում |
| աբխ.՝ Аҟәа վրաց.՝ სოხუმი |
|

|  |
| --- |
| Զինանշան |
|  |

 |
|  |
| Երկիր |  Վրաստան և  Ապխազիոյ Հանրապետութիւն |
| Շրջան |
Սուխումի |
| Քաղաքապետ | Ալիաս Լապախուա |
| Տուեալ կարգավիճակում |
1848 |
| Տարածութիւն |
27 քմ² |
| ԲԾՄ |
20 մեթր |
| Պաշտօնական լեզու | աբխազերեն? և ռուսերէն |
| Բնակչութիւն | 64 441 մարդ (2015) |
| Տեղաբնականուն |
սուխումցի |
| Ժամային գօտի | UTC+3։00 և Մոսկուայի ժամ |
| Փոստային ցուցանիշ | 384900 և 6600 |
| Շրջագայութեան պետ-համարագիր | ABH |
| Պաշտօնական կայքէջ | **Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "ref-ka" does not exist։** |
|  |

**Սուխում** (աբխազերէն՝ Аҟәа /а́куа/, վրաց.՝ სოხუმი /սոխումի/), 1936-էն 1992 անուանած են Սուխում եւ այս անունով ալ շատ յաճախ հանդէս կու գայ։ Կը հանդիսանայ ինքնահռչակ Աբխազիայի Հանրապետության մայրաքաղաքը, սակայն միջազգայնօրէն ճանչցուած է որպէս Վրաստանի տարածք։

## Ստուգաբանութիւն

Այս անունը վրացերէն մատեաններուն մէջ դեռեւս կը յիշատակուի VIII դարէն։

### Պատմութիւն

Ներկայի Սուխումի տարածքին մէջ մարդիկ կ'ապրէին դեռեւս քարի դարէն, մօտաւորապէս 300.000 տարի առաջ։ Սա աշխարհի ամէնահին քաղաքներէն մէկն է։

## Բնակչութիւն

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2011 | 62 914 մարդ |  |
| 2015 | 64 441 մարդ |  |

Աբխազիոյ մէջ 2011-ին մարդահամարի տուեալներով, քաղաքին մէջ կը բնակէր 64,5 հազար մարդ, ուր հայերը կը կազմեն քաղաքի բնակչութեան մօտ 30%-ը։

## Տեսարժան վայրեր

* Բեսլեթի կամուրջ
* Սուխումի ամրոց
* Բագրատի պալատ
* Աբխազական մեծ պատ
* Բուսաբանական այգի
* Սուխումի փարոս
* Կարմիր կամուրջ
* Սուխումի կապիկներու բուծարան

## Քույր քաղաքներ

* Տիրասպոլ, Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետություն
* Պոդոլսկ, Ռուսաստան
* Ստեփանակերտ, ԼՂՀ
* Ցխինվալ, Հարավային Օսիա
* Կիլմարնոկ, Մեծ Բրիտանիա

## Յայտնի մարդիկ

### Քաղաքին մէջ ծնած են

* Լեոնիդ Ջահայա (ծն.1932), վրացի փիլիսոփայ
* Զուրաբ Սոտկիլավա (ծն.1937), վրացի օփերային երգիչ

## Ծանօթագրութիւններ