Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Լուիզվիլ

| Բնակավայր |
| --- |
| Լուիզվիլ |
| անգլերէն՝ Louisville |
|

|  |
| --- |
| Դրօշակ |
|  |

 |
|  |
| Երկիր |  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Mayor of Louisville, Kentucky? | Craig Greenberg? |
| Հիմնադրուած է՝ | 1778 |
| Տարածութիւն |
171,695795 քմ² |
| ԲԾՄ |
142±1 մեթր |
| Բնակչութիւն | 246 161 մարդ (1 Ապրիլ 2020) |
| Կը գտնուի ափին | Օհայո գետ? |
| Ժամային գօտի | Հիւսիս-ամերիկեան ժամային գօտի |
| Հեռախօսային ցուցանիշ | 502 |
| Փոստային ցուցանիշ | 40041, 40201, 40202, 40203, 40204, 40205, 40206, 40207, 40208, 40209, 40210, 40211, 40212, 40213, 40214, 40215, 40216, 40217, 40218, 40219, 40220, 40221, 40222, 40223, 40224, 40225, 40228, 40229, 40231, 40232, 40233, 40241, 40242, 40243, 40245, 40250, 40251, 40252, 40253, 40255, 40256, 40257, 40258, 40259, 40261, 40266, 40268, 40269, 40270, 40272, 40280, 40281, 40282, 40283, 40285, 40287, 40289, 40290, 40291, 40292, 40293, 40294, 40295, 40296, 40297, 40298 և 40299 |
| Անուանուած է | Լյուդովիկոս XVI? |
| Հիմնադիր | Ջորջ Ռոջերս Քլարք? |
| Պաշտօնական կայքէջ | louisvilleky.gov​(անգլերէն) |
|  |

**Լուիզվիլ**, քաղաք ԱՄՆ-ի արեւելեան մասին՝ Քենթաքի նահանգին մէջ։

Քենթաքիի ամէնէն մեծ քաղաքն է։

Բնակավայրը, որ հետագային կը դառնայ Լուիզվիլ քաղաքը, հիմնուած է 1778-ին Ճորճ Ռոճըրս Քլարքի կողմէ եւ անուանուած է ի պատիւ ֆրանսացի թագաւոր Լիւտովիկոս ԺԶ.-ի։

Լուիզվիլ կը գտնուի Քենթաքիի հիւսիսային մասին կեդրոնը, Ինտիանա նահանգի սահմանին, Օհայօ գետին միակ բնական արգելքի՝ Օհայոյի ջրվէժներուն քով։

2003-էն Լուիզվիլը կը հանդիսանայ Ճեֆըրսըն շրջանի կեդրոնը, որոնց միաւորումէն ետք, քաղաքին եւ շրջանի սահմանները կը համընկնէին։ Քանի որ այս տարածքը կը ներառէ հարաւային Ինտիանայի որոշ շրջաններ, ուստի Լուիզվիլը յաճախ կ'անուանեն «Քենթաքիանա»։ Լուիզվիլ կը գտնուի երկիրին միջին արեւմուտքի եւ հարաւի խաչմերուկին, սակայն անիկա կը համարուի ԱՄՆ-ի «հարաւային» քաղաքներէն մէկը։

Այս քաղաքին մէջ առաջին անգամ հանրութեան ներկայացուած է Էտիսընի լամփը, առաջին անգամ բացուած է մարդու ձեռքի փոխպատուաստում, արհեստական սիրտի առաջին փակ փոխպատուաստումը։

## Ծանօթագրութիւններ
# «Կինես»ի համաշխարհային մրցանիշներու գիրք

«Կինես»ի համաշխարհային մրցանիշներու գիրք

Նշանակը
**«Կինես»ի համաշխարհային մրցանիշներու գիրք** (անգլերէն՝ The Guinness Book of Records), աշխարհի ամէնէն հետաքրքրաշարժ, արտասովոր, նաեւ զուարճալի երեւոյթներու տեղեկատու է։

«Կինեսի համաշխարհային մրցանիշներու գիրքը» բաղկացած է «Մարդ», «Անասնական աշխարհ», «Բնութիւն», «Տիեզերք», «Գիտութեան աշխարհ», «Արուեստ եւ զուարճալիքներ», «Շինարարական կառոյցներու աշխարհ», «Մեքենական աշխարհ», «Գործարար աշխարհ», «Մարդու աշխարհ», «Մարզանք», «Խաղեր եւ մրցումներ», «Այլեւայլք» գլուխներէ։

«Կինեսի համաշխարհային մրցանիշներու գիրք»ին օրինակով Հայաստանի մէջ ստեղծուած է «Դիւցազնագիրք» մրցանիշներու ժողովածուն։

### Ութ Հայու անուն՝ «Կինես»ի Համաշխարհային Մրցանիշներու Գիրքին Մէջ

«Կինես»ի համաշխարհային մրցանիշներու գիրքին մէջ արձանագրուած է ութ հայ: Նշեալ գիրքին մէջ առաջին հայ արձանագրուողը Ռոպերթ Գալստեանն է՝ 1991ին: Ան պարանի օգնութեամբ ատամներով քաշած է 12 թոն «Կրազ» մակնիշի ինքնաշարժ: «Կինես»ի վերջին հայը Դաւիթ Ֆահրադեանն է, որ պտտաձողի վրայ կատարած է 354 պտոյտ:

Նշեալ յանձնաժողովին Լոնտոնի կեդրոնական գրասենեակը դիմումներ կը ստանայ աշխարհի տարբեր երկիրներէ: Լոնտոնի մէջ յանձնաժողովը կ'ուսումնասիրէ չափանիշի մը սահմանումը փաստող տեսանիւթը, կը ստուգէ, թէ ներկայացուածը շինծու չէ:

Հայաստանի մէջ, 1990էն ի վեր ստեղծուած է «Դիւցազնագիրք»ը, ուր արձանագրուած է աւելի քան 61 հոգի:

## Ծանօթագրութիւններ
# Ռիօ տը Ժաներօ

**Ռիօ տը Ժաներօն** Պրազիլի նախկին մայրաքաղաքն է:

* Ռիօ տը Ժաներոյի բնակիչները կ'անուանուին Քարիոքա:
* Ռիօ Տը Ժաներօն ունի իր Քորքովատօն եւ Յիսուսի արձանը:
* Քորքովատօն, որ փորթուգալերէն կը նշանակէ`«կուզը», այն գագաթն է, որուն վրայ շինուած է արձանը:
* Այս գագաթին բարձրութիւնը կը հասնի 710 մեթրի եւ շրջապատուած է Թիխուքայի անտառով:

* Գագաթը արձանին շինութենէն առաջ արդէն ծանօթ էր. հոն ոչ միայն պրազիլցիները կը սիրէին երթալ, այլ աշխարհի չորս կողմերէն կու գային զբօսաշրջիկներ, որովհետեւ հոնկէ կ'երեւէր Ռիօ տը Ժաներոյի ծովածոցին տեսարանը:
* 1829-ին հոն շինուած է ճամբայ մը, իսկ 1884-ին հաստատուած է շոգեկառք մը` հասնելու համար մինչեւ գագաթ:
* 1931-ին, շինուած է Յիսուս Փրկիչին արձանը: Աւելի քան հարիւր տարիներու ընթացքին զբօսաշրջիկները հոն կ'երթային պարզապէս տեսարանին համար: Սկզբունքով Յիսուսի արձանը շինուած է հաւատացեալներուն համար, սակայն ժամանակի ընթացքին բոլոր զբօսաշրջիկները սկսած են հոն ուղղուիլ: Անիկա աշխարհի ամէնէն մեծ արձաններէն մէկն է:
* Յիսուս Փրկիչին արձանը ունի երեսունութ մեթր բարձրութիւն, իսկ անոր երկու բաց թեւերուն միջեւ լայնքը կը հասնի քսանութ մեթրի: Այս արձանը յղացած է ֆրանսացի Փոլ Լանտովսքի, իսկ երկու ճարտարապետեր` պրազիլցի Հէյթոր տա Սիլվա Քոսթա եւ ֆրանսացի Ալպեր Քաքէ զայն իրագործած են:
* Այժմ Քորքովատոն եւ Յիսուս Փրկիչին արձանը Ռիոյի ամէնէն շատ այցելուած վայրն է:
* 2007-ին արձանը նշանակուած է արդի աշխարհի նոր եօթը հրաշալիքներէն մէկը:
* Պրազիլ Ռիօ Տը Ժաներօ նահանգը Ճանչցած Է Հայոց Ցեղասպանութիւնը: Անիկա Պրազիլի չորրորդ նահանգն է Փարանա, Սան Փաուլօ եւ Սէարա նահանգներէն ետք, որ ճանչցած է Հայոց ցեղասպանութեան փաստը:
* Ռիօ տը Ժաներոյի մէջ գտնուող «Մարաքանա» մարզադաշտը Պրազիլի իշխանութիւններուն կողմէ կրնայ վերանուանուիլ, անցեալի անուանի ֆութպոլիստ Փելէի անունով: Այս մարզադաշտը բացուած է 1950-ին` հիւրընկալելու համար Մոնտիալի մրցումները, որոնց ընթացքին Պրազիլ կը պարտուի Ուրուկուէյէն:

Սանթա Թէրէզա կամուրջը, Ռիօ տը Ժաներոյի կեդրոնը։

## Ծանօթագրութիւններ