# Միւնիխ

| Բնակավայր |
| --- |
| Միւնիխ |
| գերմաներէն՝ München |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Դրօշակ | Զինանշան |
|  |  |

Weltstadt mit Herz և München mag Dich |
|  |
| Երկիր |  Գերմանիա |
| Ներքին բաժանում | Ալտշտադտ-Լեհել?, Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt?, Մաքսֆորշտադտ?, Schwabing-West?, Au-Haidhausen?, Sendling?, Sendling-Westpark?, Schwanthalerhöhe?, Neuhausen-Nymphenburg?, Moosach?, Milbertshofen-Am Hart?, Schwabing-Freimann?, Bogenhausen?, Berg am Laim?, Trudering-Riem?, Ramersdorf-Perlach?, Օբերգիզինգ-Ֆասանգարտեն?, Untergiesing-Harlaching?, Thalkirchen-Obersendling-Forstenried-Fürstenried-Solln?, Հադերն?, Pasing-Obermenzing?, Aubing-Lochhausen-Langwied?, Allach-Untermenzing?, Feldmoching-Hasenbergl? և Laim? |
| Lord Mayor of Munich? | Dieter Reiter?, Christian Ude?, Georg Kronawitter?, Georg Kronawitter?, Erich Kiesl?, Josef Schmid?, Christine Strobl?, Hans-Jochen Vogel?, Thomas Wimmer?, Karl Scharnagl?, Karl Fiehler?, Karl Scharnagl?, Eduard Schmid?, Wilhelm Ritter von Borscht?, Johannes von Widenmayer?, Alois von Erhardt?, Kaspar von Steinsdorf?, Jacob Bauer?, Josef von Teng?, Franz Paul von Mittermayr?, Franz Paul von Mittermayr?, Jörg Kazmair? և Dominik Krause? |
| Հիմնադրուած է՝ | 1158 |
| Առաջին յիշատակում |
14 Յունիս 1158 |
| Տարածութիւն |
310,71 քմ² |
| ԲԾՄ |
519±1 մեթր |
| Բնակչութիւն | 1 510 378 մարդ (31 Դեկտեմբեր 2023) |
| Կը գտնուի ափին | Իզար?, Isar-Werkkanal?, Würm?, Այսբախ?, Auer Mühlbach?, Kleinhesseloher See?, Dreiseenplatte?, Kleine Isar?, Nymphenburg Canal? և Schwabinger Bach? |
| Ժամային գօտի | UTC+1 և UTC+2 |
| Հեռախօսային ցուցանիշ | 089 |
| Փոստային ցուցանիշ | 80331–81929 և 85540 |
| Շրջագայութեան պետ-համարագիր | M և MUC |
| Պարգեւներ | Führerstadt? և Hauptstadt der Bewegung? |
| Անուանուած է | վանական |
| Սուրբ բարեխօս | Benno? |
| Պաշտօնական կայքէջ | stadt.muenchen.de/…​(գերմ.) |
|  |

**Միւնիխ** (գերմաներէն՝ München, աւանդական հայերէն ուղղագրութեամբ՝ *Մյունխէն*), Գերմանիոյ երրորդ քաղաքը Պերլինէն եւ Համպուրկէն ետք, Պաւարիոյ մայրաքաղաքը։ Ըստ Մայիս 2015-ին կայացած մարդահամարի տուեալներուն՝ Մյունիխ ունի շուրջ 1,5 միլիոն բնակիչ։ Պաշտօնապէս քաղաք հռչակուած է 1158-ին։ 1255-ին քաղաքը դարձած է բաւարական Հերցոգի նստավայր, 1328-ին՝ կայսերական աթոռանիստ, իսկ 1508-էն անկախ բաւարական մարզի կեդրոնն է։ Մյունիխի մէջ կը գտնուին պետական եւ միջազգային ներկայացուցչարաններ, կարեւորագոյն կրթական հաստատութիւններ, նշանակալից թանգարաններ եւ թատրոններ եւ հանրածանօթ շինութիւններ։ Հոս յաճախ կը կազմակերպուին միջազգային մարզական մրցոյթներ, ցուցահանդէսներ, համագումարներ, ինչպէս նաեւ բաւարական ազգային տօներէն մէկը՝ Օքթոբերֆեսթը։

## Աշխարհագրական դիրք

Gmunder Straße․ Որմանկար
Կը գտնուի Ալպեան նախալեռներուն, Լաութերախ շրջանին մէջ։
Քաղաքին ամէնէն բարձր կէտն է Զոլնի շրջանը, որ կը գտնուի Վարնպըրկ կոչուող շինութենէն շուրջ 600 մ դէպի հարաւ (579 մ բարձր ծովու մակերեսէն) եւ ծովու մակերեսէն 580,5 մ բարձր է։ Ամէնէն ցած կէտը քաղաքին հիւսիսային սահմանին մօտ՝ Ֆելտմոխինկ շրջանին մէջ՝ Շվարցհյոլց անտառային շրջանէն դէպի արեւմուտք է եւ ծովու մակերեսէն 480 մ բարձր է։ Հետեւաբար քաղաքին տեղամասերուն բարձրութիւններուն առաւելագոյն տարբերութիւնը 100,5 մ է։ Մյունիխի մէջէն կը հոսի Իզար գետը, որուն երկայնքը 13,7 քմ է։ Գետին վրայ կառուցուած է Վէրքկանալ կոչուող ջրանցքը։ Մյունիխ ունի ստորգետնեայ ջուրերու մեծ պաշար մը, իսկ քաղաքէն հիւսիս ստորգետնեայ ջուրերէն յառաջացած ճահճուտներ կան, որոնցմէ նշանաւոր են Տաչաուեր Մոոսը՝ հիւսիս-արեւմտեան կողմը եւ Էրտինկեռ Մոոսը՝ հիւսիս-արեւելեան կողմը։
Քաղաքին մակերեսը կը կազմէ շուրջ 31,071,91 հա, որուն 44,1%֊ը կը կազմեն տարբեր տեսակի շինութիւններ, 17,2%֊ը՝ մայրուղի, 15,5 %ը՝ կանաչ բուսականութիւն, իսկ մնացեալ տարածութիւնները՝ հանգստեան գօտիներ։

## Բնակչութիւն

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1369 | 10 810 մարդ |  |
| 1396 | 11 267 մարդ |  |
| 1840 | 126 940 մարդ |  |
| 1867 | 167 000 մարդ |  |
| 1925 | 680 704 մարդ |  |
| 1950 | 831 937 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 1970 | 1 293 599 մարդ |  |
| 1975 | 1 314 865 մարդ |  |
| 1987 | 1 185 421 մարդ |  |
| 2011 | 1 348 335 մարդ |  |
| 2012 | 1 388 308 մարդ |  |
| 2013 | 1 407 836 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2014 | 1 429 584 մարդ |  |
| 2015 | 1 450 381 մարդ |  |
| 2016 | 1 500 560 մարդ |  |
| 2016 | 1 464 301 մարդ |  |
| 2017 | 1 456 039 մարդ |  |
| 2019 | 1 471 508 մարդ |  |

 |

| Տարի | Բնակչութիւն |
| --- | --- |
| 2021 | 1 488 202 մարդ |  |
| 2021 | 1 487 708 մարդ |  |
| 2022 | 1 512 491 մարդ |  |
| 2023 | 1 510 378 մարդ |  |

 |

## Ծանօթագրութիւններ